Rig Veda 4.3.12 — Mandala 4, Sukta 3, Mantra 12
Sukta 4.3
Rishi: Vāmadeva Gautama (attributed for RV 4.3)
Devata: Agni (with Āpaḥ as associated divine powers)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋतेन देवीरमृता अमृक्ता अर्णोभिरापो मधुमद्भिरग्ने । वाजी न सर्गेषु प्रस्तुभानः प्र सदमित्स्रवितवे दधन्युः ॥
Transliteration
ṛténa devī́r amṛ́tā amṛ́ktā árṇo-bhir ā́po mádhu-madbhir agne | vājī́ ná sárgeṣu pra-stubhānáḥ prá sádám ít srávitave dadhanyúḥ ||
Translation
ઋતના બળે, હે અગ્નિ, દેવીઓ એવા આપઃ—અમર, અઅમૃક્ત (અમિશ્રિત)—મધુર રસથી ભરેલા પ્રવાહો સાથે વહે છે. યુદ્ધઘોડા સમા ધાવણોમાં ગર્જના કરતાં, તેઓ સદા આગળ ધસી, અવિરત પ્રવાહરૂપે વહેવા તત્પર રહે છે.
Word by Word
ऋतेनby/with ṛta (cosmic order, truth)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (गति/ऋ-धातु; ‘ऋत’ = cosmic order, truth)
देवीःthe goddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव (divine)
अमृताःimmortal
अमृताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक) = a-mṛta ‘not mortal’
अमृक्ताःunsoiled, pure
अमृक्ताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअमृक्त (प्रातिपदिक) < √मृज्/मृक्ष् (मार्जने/शोधने) + नञ्; ‘unsoiled, untainted’
अर्णोभिःwith floods/waves
अर्णोभिः:
करण
TypeNoun
Rootअर्णस्/अर्ण (प्रातिपदिक) ‘flood, wave, stream’
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक) ‘waters’
मधुमद्भिःwith honeyed/sweet (streams)
मधुमद्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक) ‘honey-sweet, having honey’
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वाजीthe prize-winner / the swift one
वाजी:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक) ‘swift/strong; prize-winning’
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सर्गेषुin the rushes/onslaughts
सर्गेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक) < √सृज् (सर्जने) ‘sending forth, rush, onset’
प्रस्तुभानःchanting forth (praise)
प्रस्तुभानः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootप्र-स्तुभ् (धातु) ‘to chant forth, to praise aloud’ → वर्तमान कृदन्त (शतृ/शानच्)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
सदम्always
सदम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसदम् (अव्यय) ‘always, continually’
इत्indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (अव्यय/निपात) ‘indeed, just’
स्रवितवेto flow, to stream
स्रवितवे:
प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeVerbal noun (Infinitive)
Root√स्रु (स्रवणे ‘to flow’) → तुमुन्/तवेन्-प्रत्ययान्त infinitive
दधन्युःthey set/placed (themselves) / they put forth
दधन्युः:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) ; Vedic injunctive/aorist-type form
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.