Rig Veda 4.18.6: Mandala 4, Sukta 18, Mantra 6
Sukta 4.18
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Āpaḥ (Waters) in service of Indra’s breakthrough (contextual); ultimately Indra’s action behind the waters
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
एता अर्षन्त्यललाभवन्तीॠतावरीरिव संक्रोशमानाः । एता वि पृच्छ किमिदं भनन्ति कमापो अद्रिं परिधिं रुजन्ति ॥
Transliteration
etā́ arṣanty alalā́-bhavántī ṛtā́varīr iva saṃ-króśamānāḥ | etā́ ví pṛccha kím idáṃ bhananti kám ā́po ádrim pari-dhíṃ rujanti ||
Translation
આઓ ધસી નીકળે છે—ઋતાવરીઓ જેવી, ઊંચે સ્વરે સંક્રોશ કરતી. એમને સ્પષ્ટ પૂછો: આ શું બોલે છે, શું ઘોષે છે? કોના માટે આપો (જળો) પથ્થર-આવરણ, પરિધિ-સીમાને તોડી નાખે છે?
Word by Word
एताःthese (f.)
एताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्षन्तिthey rush/flow
अर्षन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋष् (धातु) ‘गत्यर्थे/स्रवणे’
अललाभवन्तीःnot obtaining (anything), unprofitable
अललाभवन्तीः:
कर्तृ (एताः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअललाभवत् (प्रातिपदिक; नकार-रहित ‘अललाभ’ + वत्) अथवा ‘अललाभ’ (विशेषण-आधार) + वत्
ऋतावरीःthe ṛta-following women (order-keeping)
ऋतावरीः:
कर्तृ (उपमान-रूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootऋतावरी (प्रातिपदिक; ऋत + आवरी)
इवlike
इव:
सम्बन्ध/उपमा
TypeIndeclinable
Rootइव
संक्रोशमानाःcrying out together
संक्रोशमानाः:
कर्तृ (एताः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeVerb (Participle)
Rootसम् + क्रुश् (धातु) ‘आक्रोशे’
एताःthese (f.)
एताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विapart, distinctly
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootवि
पृच्छask (you)
पृच्छ:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रच्छ्/पृच्छ् (धातु) ‘प्रश्ने’
किम्what?
किम्:
कर्म/विषय
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्म/विषय (किम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भनन्तिthey say/utter
भनन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभन् (धातु) ‘शब्दे/भाषणे’ (वैदिक)
कम्whom?
कम्:
कर्म
TypePronoun
Rootक (किम्-प्रातिपदिकस्य रूपम्)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अद्रिम्the rock/stone
अद्रिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
परिधिम्the enclosing rim/boundary
परिधिम्:
कर्म (अद्रिम् इत्यस्य विशेषण/सम्बद्ध-वस्तु)
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक)
रुजन्तिthey break, shatter
रुजन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootरुज् (धातु) ‘भङ्गे/विघाते’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.