Rig Veda 1.76.4: Mandala 1, Sukta 76, Mantra 4
Sukta 1.76
Rishi: Gautama
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
प्रजावता वचसा वह्निरासा च हुवे नि च सत्सीह देवैः । वेषि होत्रमुत पोत्रं यजत्र बोधि प्रयन्तर्जनितर्वसूनाम् ॥
Transliteration
prajā́vatā vácasā váhniḥ āsā́ ca huvé ní ca satsīhá deváiḥ | véṣi hotrám utá potrám yajatra bódhi práyantar janitár vásūnām ||
Translation
પ્રજાવંત વચનથી, હે અગ્નિ—જ્વાલાવાહક—હું તને આહ્વાન કરું છું; આવ અને દેવો સાથે અહીં બેસ. તું હોત્રનું અને પોત્રનું યજ્ઞકાર્ય વહન કરે છે; હે વસુઓના જનક, પ્રયાણશીલ બની જાગૃત થા.
Word by Word
प्रजावतāwith progeny; fruitful
प्रजावतā:
करण
TypeAdjective
Rootप्रजा-वत् (प्रजा + वतुप्)
वचसाwith speech/utterance
वचसा:
करण
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
वह्निःthe bearer; Agni (as priest/bearer)
वह्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवह्नि- (प्रातिपदिक)
आसाI have sat / I sit (down)
आसा:
क्रिया
TypeVerb
Rootआस् (धातु) / आसा (वेदिक-रूप; 1st sg. perfect/aorist-like)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
हुवेI invoke
हुवे:
क्रिया
TypeVerb
Rootहू (धातु)
निdown; in
नि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सत्सिsit (down)!
सत्सि:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह
देवैःwith the gods
देवैः:
सह/साकम् (सहकारक-भावः)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
वेषिyou convey/bring; you perform (as officiant)
वेषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/वश्? (वेदिक क्रिया-रूप; √वश्/√वह् ‘to convey/bring’ used of priestly functions)
होत्रम्the Hotṛ-function/office
होत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोत्र- (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
पोत्रम्the Potṛ-function/office
पोत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपोत्र- (प्रातिपदिक)
यजत्रO worshipful one
यजत्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootयजत्र- (प्रातिपदिक; from √यज्)
बोधिbe awake; take notice
बोधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
प्रयन्तःgoing forth; advancing
प्रयन्तः:
कर्तृ (of an implied action)
TypeParticiple
Rootप्र-यन्त् (प्र + √इ ‘to go’ → यन्त् ‘going’)
जनितःO begetter/producer
जनितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootजनितृ- (प्रातिपदिक; from √जन्)
वसूनाम्of goods/wealth; of the Vasus
वसूनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.