Sukta 42
Sukta 1.42
Pūṣan
આ સૂક્ત પુષણને અર્પિત યાત્રા-પ્રાર્થના છે. તેમાં ઉપાસક પુષણને વિનવે છે કે તે માર્ગ પર આગળ ચાલે, દુઃખ અને ભયજનક આપત્તિઓ દૂર કરે અને ઇચ્છિત ગંતવ્ય સુધી સુરક્ષિત રીતે દોરી જાય. પુષણના રક્ષણ હેઠળ યોગ્ય રીતે પ્રાપ્ત અને યોગ્ય રીતે ઉપભોગ કરેલી સુસમૃદ્ધિની પણ યાચના થાય છે. અંતે વિવાદ નહીં પરંતુ શાંતિપૂર્ણ સ્તુતિ સાથે સમાપ્તિ થાય છે અને દીર્ઘકાલ ટકતી સંપત્તિની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
सं पूषन्नध्वनस्तिर व्यंहो विमुचो नपात् । सक्ष्वा देव प्र णस्पुरः ॥
હે પૂષન્, અમારા માટે માર્ગને વિસ્તારી દે; હે વિમોચનના નપાત્, દુઃખ-કષ્ટને છોડી દે. હે દેવ, અમારા આગળ ચાલ, સાથી અને નેતા બની.
Mantra 2
यो नः पूषन्नघो वृको दुःशेव आदिदेशति । अप स्म तं पथो जहि ॥
હે પૂષન્, જે અઘોર હાનિકારક વરુ—દુઃપથ તરફ અમને દોરી જાય છે—તેને અમારા માટે માર્ગ પરથી હટાવી દે.
Mantra 3
अप त्यं परिपन्थिनं मुषीवाणं हुरश्चितम् । दूरमधि स्रुतेरज ॥
માર્ગને ચારે તરફથી અટકાવનાર, અમારા લાભનો ચોર, અંધ-મનનો ઉપદ્રવી—તેને દૂર ફેંકી દે; અમારી સરીતા-સરખી સરી રહેલી સદ્ગતિની ધારા પાર, બહુ દૂર હાંકી દે.
Mantra 4
त्वं तस्य द्वयाविनोऽघशंसस्य कस्य चित् । पदाभि तिष्ठ तपुषिम् ॥
તું—એ દ્વિચારી, જે કોઈ હોય, દુર્ભાષી અને અમંગળ બોલનાર—તેના ઉપર પોતાના પગલાંથી ઊભો રહેજે; તેની તપ્ત શક્તિને દબાવી નિષ્પ્રભ કરજે.
Mantra 5
आ तत्ते दस्र मन्तुमः पूषन्नवो वृणीमहे । येन पितॄनचोदयः ॥
હે અદ્ભુત (દસ્ર) પૂષન, તારી તે રક્ષક સહાય—તે પ્રેરિત મંતિ—અમે પોતાના માટે પસંદ કરીએ છીએ; જેના દ્વારા તું પિતૃઓને ગતિમાં મૂક્યા, તેમને સત્ય માર્ગે આગળ દોર્યા.
Mantra 6
अधा नो विश्वसौभग हिरण्यवाशीमत्तम । धनानि सुषणा कृधि ॥
પછી હે વિશ્વસૌભાગ્યદાતા, હે સુવર્ણ-સમૃદ્ધિમાં સર્વાધિક સમૃદ્ધ, અમારા ધનોને સુલભ, સુજિત અને સુભોગ્ય કરજે; અમામાં સુખદ અધિકાર સ્થાપિત કરજે.
Mantra 7
अति नः सश्चतो नय सुगा नः सुपथा कृणु । पूषन्निह क्रतुं विदः ॥
અમને ચોંટતા બંધનોને પાર લઈ જા; અમારે માટે સુગમ ગતિ કર, અમારે માટે સુપથ રચ. હે પૂષન્, અહીં અમારા ક્રતુને જાણ અને જાગ્રત કર.
Mantra 8
अभि सूयवसं नय न नवज्वारो अध्वने । पूषन्निह क्रतुं विदः ॥
અમને સુયવસ—શુભ ચરાગાહ તરફ નય; માર્ગમાં કોઈ નવી જ્વર-વેદના ન ચડે. હે પૂષન્, અહીં અમારા ક્રતુને જાણ અને સમ્યક્ કર.
Mantra 9
शग्धि पूर्धि प्र यंसि च शिशीहि प्रास्युदरम् । पूषन्निह क्रतुं विदः ॥
અમને શક્તિ આપ અને અમને પરિપૂર્ણ કર; પ્રદાન કર અને વૃદ્ધિ કર; અમારી ઊર્જાઓને તીક્ષ્ણ કર; અને આંતરિક ભૂખને તૃપ્ત કર. હે પૂષન્, અહીં અમારા ક્રતુને જાણ અને વ્યવસ્થિત કર.
Mantra 10
न पूषणं मेथामसि सूक्तैरभि गृणीमसि । वसूनि दस्ममीमहे ॥
અમે પૂષણ સાથે વિવાદ કરતા નથી; સુઘડ સૂક્તિઓ વડે અમે તેને અભિગાન કરીએ છીએ. અદ્ભુત એવા દેવ પાસેથી અમે સત્ય સમૃદ્ધિઓ—વસુઓ—ની યાચના કરીએ છીએ.
Frequently Asked Questions
Pūṣan is the Vedic deity who guides people on roads and journeys, protects them from harm, and helps them reach their goal safely while granting well-being and prosperity.
Its main purpose is to ask for safe passage—Pūṣan going in front, clearing obstacles and distress—and to request stable, rightly gained wealth and good fortune.
It is traditionally suitable before starting a journey, at dawn, or as part of a simple fire offering or prayer when seeking protection, guidance, and successful outcomes without harm.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.