Sukta 26
Sukta 1.26
वसिष्ठ (Vasiṣṭha) (traditional attribution for RV 1.26)
अग्नि (Agni) (implied by miyedhya, ūrjām pate, yaja)
गायत्री (Gāyatrī) (RV 1.26.1 is commonly Gāyatrī in the Agni hymns)
ઋગ્વેદ 1.26 અગ્નિનું સ્તોત્ર છે, જેમાં યજ્ઞાગ્નિને આમંત્રણ આપવામાં આવે છે કે તે પોતાને બળવર્ધક શક્તિઓથી “આવરી” લે અને અધ્વર—યજ્ઞકર્મ—ને સીધી, અસરકારક ગતિથી આગળ ધપાવે. તેમાં અગ્નિની અનન્ય ભૂમિકા ઉપર ભાર છે: તે સર્વનો “મુખ” અને મધ્યસ્થ છે; જે દેવતાની ઉપાસના કરવામાં આવે, અર્પણ વાસ્તવમાં અગ્નિમાં જ પ્રજ્વલિત થાય છે અને અગ્નિ તેને સર્વ દેવતાઓ સુધી પહોંચાડે છે. સ્તોત્ર અંતે પ્રાર્થના કરે છે કે અગ્નિ પોતાના સર્વ સ્વરૂપોમાં યજ્ઞ અને પ્રેરિત વાણી—સ્તુતિ—બન્નેને ધારણ કરે, જેથી અર્પણ વિજયી અને ફળદાયી બને.
Mantras
Mantra 1
वसिष्वा हि मियेध्य वस्त्राण्यूर्जां पते । सेमं नो अध्वरं यज ॥
હે પૂજ્ય શુદ્ધિકર્તા, હે ઊર્જાના પતિ, તું બળના વસ્ત્રો ધારણ કર; અને પછી અમારું આ અધ્વર-યજ્ઞ અર્પણ કર—અમારા કર્મોને દેવ તરફ સીધી ગતિ બનાવ.
Mantra 2
नि नो होता वरेण्यः सदा यविष्ठ मन्मभिः । अग्ने दिवित्मता वचः ॥
હે અગ્નિ, અમારા વરેण्य હોતા, સદા યુવાન બળવાળા—અમામાં દિવિત્મત વચન સ્થાપ; એવું પ્રેરિત વચન જે મનને ઉપર સત્ય તરફ લઈ જાય.
Mantra 3
आ हि ष्मा सूनवे पितापिर्यजत्यापये । सखा सख्ये वरेण्यः ॥
હા, નિશ્ચયે—જેમ પિતા પુત્ર પાસે આવે તેમ; યજ્ઞ કરનાર પાસે પ્રિય સહાયક જેમ આવે તેમ—તેમ જ વરણીય સખા (અગ્નિ) સખ્યભાવમાં અમારી પાસે આવો, માનવ અને દેવ વચ્ચેનો બંધ મજબૂત કરો.
Mantra 4
आ नो बर्ही रिशादसो वरुणो मित्रो अर्यमा । सीदन्तु मनुषो यथा ॥
અમારા માટે યજ્ઞનું બર્હિ (પવિત્ર આસન) પાથરાવો; અને રિશાદસ—શત્રુતાને કાપી નાખનાર—વરুণ, મિત્ર અને અર્યમા, મનુષ્ય જેમ ઋત (યોગ્ય વ્યવસ્થા) માટે યોગ્ય બને તેમ, તેમ જ અહીં બેસો.
Mantra 5
पूर्व्य होतरस्य नो मन्दस्व सख्यस्य च । इमा उ षु श्रुधी गिरः ॥
હે પ્રાચીન હોતૃ (અગ્નિ), અમારા આ યજ્ઞમાં અને અમારા સખ્યમાં આનંદ માણો; અને આ ગિરઃ—આ સ્તુતિ-વાણી—સાવધાનપણે સાંભળો.
Mantra 6
यच्चिद्धि शश्वता तना देवंदेवं यजामहे । त्वे इद्धूयते हविः ॥
જે દેવને દેવરૂપે અમે શાશ્વત પરંપરામાં, પેઢી પછી પેઢી, યજ્ઞથી પૂજીએ છીએ—તે હવિ તો ખરેખર તારા તરફ જ આહ્વાન પામે છે, હે અગ્નિ; તું જ દરેક દેવશક્તિ સુધી અર્પણ પહોંચાડવાનો દ્વાર છે.
Mantra 7
प्रियो नो अस्तु विश्पतिर्होता मन्द्रो वरेण्यः । प्रियाः स्वग्नयो वयम् ॥
અમારા માટે ગૃહપતિ પ્રિય રહે—અગ્નિ, હોતૃ, આનંદદાયક અને વરણીય; અને અમે પણ પ્રિય રહીએ—સ્વગ્નિ, અંતરમાં શુભ અગ્નિ ધારણ કરનાર, તેની જ્વાળાના યોગ્ય સાથી.
Mantra 8
स्वग्नयो हि वार्यं देवासो दधिरे च नः । स्वग्नयो मनामहे ॥
કારણ કે દેવોએ અમામાં ઇચ્છનીય ધન ખરેખર સ્થાપ્યું છે—સ્વગ્નિ બનવાનું, શુભ અગ્નિના વાહક બનવાનું. તેથી અમે એ જ ભાવમાં પોતાને માનીએ છીએ—સ્વગ્નિ થવાની અભિલાષા સાથે, યોગ્ય જ્વાળામાં સ્થિર.
Mantra 9
अथा न उभयेषाममृत मर्त्यानाम् । मिथः सन्तु प्रशस्तयः ॥
હે અમૃત (અજર-અમર) દેવ! અમર અને મર્ત્ય—બંને વચ્ચે પરસ્પર પ્રશસ્તિઓ થાઓ; એકબીજાને અનુરૂપ, સત્ય અને શુભ સ્તુતિઓનો પરસ્પર વિનિમય રહે.
Mantra 10
विश्वेभिरग्ने अग्निभिरिमं यज्ञमिदं वचः । चनो धाः सहसो यहो ॥
હે અગ્નિ! તારા સર્વ અગ્નિઓ સાથે આ યજ્ઞને અને આ વચનને ધારણ કર; હે સહસથી જન્મેલા મહિમાવાન! અમારા અંદર તેને સ્થાપ, જેથી આનંદ અને વૃદ્ધિ થાય.
Frequently Asked Questions
It teaches that Agni is the essential priest and purifier of the sacrifice: he receives the offering and carries it to whichever deity is being worshiped, ensuring the rite succeeds.
Because in Vedic ritual the offering is placed in fire; Agni is the ‘mouth’ and messenger who transmits the oblation to all devas, so every worship passes through him.
It can be recited when lighting a sacred lamp or fire, at the start of a homa, or before any prayer—asking for purification, strength (ūrj), and a clear, unobstructed spiritual effort (adhvara).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.