Rig Veda Sukta 19
Mandala 1Sukta 199 Mantras

Sukta 19

Sukta 1.19

Rishi

Kāṇva (traditional for RV 1.19, Agni with Maruts)

Devata

Agni (invoked with the Maruts)

Chandas

Gāyatrī

ઋગ્વેદ ૧.૧૯ એક સંક્ષિપ્ત ગાયત્રી સૂક્ત છે. તેમાં અગ્નિને “મરુતો સાથે” સુંદર, સુવ્યવસ્થિત યજ્ઞમાં વારંવાર આવવા આમંત્રણ આપવામાં આવે છે—યજ્ઞનું ગોપીથા (રક્ષણ) કરવું અને વિધિને શક્તિ આપવી એવી પ્રાર્થના છે. મરુતોનું સ્તવન તેજસ્વી છતાં ભયંકર, ધર્મસંગત શાસનમાં બળવાન અને હાનિકારક વસ્તુઓના સંહારક તરીકે થાય છે; જેથી તેમની તોફાની શક્તિ અને અગ્નિની જ્વાળા મળીને અવરોધો દૂર કરે છે અને પ્રેરિત કર્મક્રિયાને પ્રજ્વલિત કરે છે. સૂક્તનો પરિચય સોમ-અર્પણના ભાવથી પૂર્ણ થાય છે: પુરોહિત મધુર, મધસમાન સોમ અગ્નિના પ્રથમ પાન માટે ઢાળે છે—અગ્નિ, પ્રાણવાયુરૂપ મરુતો અને અર્પણ—આ ત્રણેની સંધિને મજબૂત કરતાં.

Mantras

Mantra 1

प्रति त्यं चारुमध्वरं गोपीथाय प्र हूयसे । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

આ મનોહર, આગળ વધતા અધ્વર પ્રત્યે—ગોપીથા, રક્ષા અને પોષણ માટે—તું આહ્વાનિત છે. હે અગ્નિ, મરુતો સાથે અહીં આવ; જેથી ઇચ્છા અને તોફાની ઊર્જાના દિવ્ય બળો મળીને અમારી ઉન્નતિ પ્રજ્વલિત કરે.

Mantra 2

नहि देवो न मर्त्यो महस्तव क्रतुं परः । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

ન હિ દેવો ન મર્ત્ય—કોઈ પણ—તારા મહત્ત્વના ક્રતુ (સંકલ્પ-શક્તિ) અને પ્રજ્ઞાબળથી પર નથી. હે અગ્નિ, મરુદો સાથે અહીં આવ.

Mantra 3

ये महो रजसो विदुर्विश्वे देवासो अद्रुहः । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

હે અગ્નિ, મરુદો સાથે અહીં આવ—તે સર્વ દેવો, અદ્રુહ (અકપટ), જે મહાન રજસ (વિસ્તૃત લોક-અંતરિક્ષ)ને જાણે છે. તેમનું ઋત-જ્ઞાન અમારી સત્તાને વિસ્તારે અને વક્રતા થી મુક્ત રાખે.

Mantra 4

य उग्रा अर्कमानृचुरनाधृष्टास ओजसा । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

હે અગ્નિ, મરુદો સાથે અહીં આવ—તે ઉગ્ર, જેમણે અર્ક (સ્તુતિ-ગીત) ગાયું છે; ઓજસમાં અનાધૃષ્ટ (અજેય). તેઓ અપ્રતિહત બળ લાવે છે, જે આંતરિક પ્રતિરોધ તોડી વાણીમાં અગ્નિ પ્રગટાવે.

Mantra 5

ये शुभ्रा घोरवर्पसः सुक्षत्रासो रिशादसः । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

હે અગ્નિ, મરુતો સાથે આવો—જે તેજસ્વી છે, ઘોર સ્વરૂપવાળા છે, સુક્ષત્ર (સુશાસન-શક્તિ) ધરાવે છે, અને રિશાદસ (હાનિકારકને નાશ કરનાર) છે. તેમની પ્રકાશમય શક્તિ અમને પવિત્ર કરે અને સત્યને અવરોધતી ભક્ષક વૃત્તિઓને કાપી નાંખે.

Mantra 6

ये नाकस्याधि रोचने दिवि देवास आसते । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

હે અગ્નિ, મરુતો સાથે આવો—જે નાક (શિખર) ઉપરની રોચના, દિવ્ય તેજમાં, દ્યૌમાં દેવરૂપે આસન ગ્રહણ કરે છે; ચેતનાના સ્વર્ગના પ્રકાશિત લોકમાં સ્થિત તેજસ્વી શક્તિઓ.

Mantra 7

य ईङ्खयन्ति पर्वतान्तिरः समुद्रमर्णवम् । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

હે અગ્નિ, મરુતો સાથે આવો—જે પર્વતોને કંપાવે છે, ગતિમાં મૂકે છે, અને સમુદ્રરૂપ અર્ણવના પૂરથી પરે જાય છે; સ્થિર રચનાઓને હલાવી સત્તાને ગ્રસક અચેતન જળોથી આગળ ધપાવે છે.

Mantra 8

आ ये तन्वन्ति रश्मिभिस्तिरः समुद्रमोजसा । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

હે અગ્નિ, મરુતો સાથે આવો—જે પોતાની ઓજસ્-કિરણોથી સમુદ્રને પાર સુધી તાણે છે; તેજસ્વી તંતુઓને વિશાળતામાં વિસ્તારે છે અને બળ (ઓજસ્) વડે ઊંચા પ્રકાશને નીચલા અસ્તિત્વ સાથે જોડે છે.

Mantra 9

अभि त्वा पूर्वपीतये सृजामि सोम्यं मधु । मरुद्भिरग्न आ गहि ॥

તારા પ્રથમ પાન માટે હું તારી તરફ સોમ્ય મધુ ઢોળું છું; હે અગ્નિ, મરુતો સાથે આવો અને તે આનંદ ગ્રહણ કરો, જે ઇચ્છાશક્તિને જગાવે અને શક્તિઓને સુસંગત ક્રિયામાં પ્રવર્તાવે.

Frequently Asked Questions

It invites Agni to come to the sacrifice together with the Maruts, asking for protection of the rite and removal of harmful forces, and it culminates in offering Soma to Agni.

The Maruts represent powerful, purifying storm-energies that guard and strengthen the sacrifice; joined with Agni, they help destroy obstacles and energize the ritual’s success.

It means “Soma-honey,” a sweet, delightful Soma offering poured out for the deity—here given for Agni’s ‘first drinking’ as part of the sacrificial sequence.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App