
Sukta 1.189
Agni
Triṣṭubh (common for RV 1.189; not metrically recomputed here)
આ સૂક્ત અગ્નિને જ્ઞાની માર્ગદર્શક તરીકે પ્રાર્થના કરે છે, જે ઉપાસકને સમૃદ્ધિ અને યોગ્ય અસ્તિત્વ તરફ લઈ જતાં “સારા માર્ગ” પર દોરી જાય છે અને વારંવાર થતા પાપ તથા આંતરિક ભ્રમને દૂર કરે છે. તેમાં અગ્નિને દુશ્મનાવટભરી, દુર્ભાવનાપૂર્ણ શક્તિઓથી સમુદાયનું રક્ષણ કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે અને અંતે શક્તિશાળી “મનના પુત્ર” સમક્ષ સુઘડ વાણીનું વિશ્વાસપૂર્વક અર્પણ કરીને સ્થાયી સમૃદ્ધિ અને વિજયી બળની કામના કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
अग्ने नय सुपथा राये अस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् । युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नमउक्तिं विधेम ॥
હે અગ્નિ, અમને સુપથથી રાય—સમૃદ્ધિ તરફ દોરી જા; હે દેવ, સર્વ વયુનાઓ—વિધિઓ અને યોગ્ય વિવેક—જાણનાર, અમાથી વારંવાર ચોંટતું અને પાછું ફરી આવતું પાપ દૂર કર. તને અમે નમસ્કાર અને શરણાગતિનું સર્વોત્કૃષ્ટ સ્તુતિ-વચન અર્પણ કરીએ.
Mantra 2
अग्ने त्वं पारया नव्यो अस्मान्त्स्वस्तिभिरति दुर्गाणि विश्वा । पूश्च पृथ्वी बहुला न उर्वी भवा तोकाय तनयाय शं योः ॥
હે અગ્નિ, નવ્ય—નવેસર પ્રગટ થયેલા, તું સ્વસ્તિ-શક્તિઓથી અમને સર્વ દુર્ગમ માર્ગો પાર કરાવ. અને પૃથ્વી—વિસ્તૃત, બહુળા, ઉર્વી—અમારા માટે સુરક્ષિત પૂર્ણતા બને; અમારા તોકા અને તનય માટે શાંતિ અને સુખ-કલ્યાણ રહે.
Mantra 3
अग्ने त्वमस्मद्युयोध्यमीवा अनग्नित्रा अभ्यमन्त कृष्टीः । पुनरस्मभ्यं सुविताय देव क्षां विश्वेभिरमृतेभिर्यजत्र ॥
હે અગ્નિ, અમાથી તે આમીવા—પીડાઓ—દૂર કર, જે અગ્નિત્રા—અગ્નિ-રક્ષાવિહોણા—માનવ કૃષ્ટિઓ પર દબાણ કરે છે. હે દેવ, યજત્ર—યજ્ઞયોગ્ય, અમને પુનઃ સુવિતાય—સુખદ ગતિ માટે—ક્ષાં, ધરતીનું ક્ષેત્ર, સર્વ અમૃત દેવતાઓ સાથે પાછું અપાવ.
Mantra 4
पाहि नो अग्ने पायुभिरजस्रैरुत प्रिये सदन आ शुशुक्वान् । मा ते भयं जरितारं यविष्ठ नूनं विदन्मापरं सहस्वः ॥
હે અગ્નિ, અવિરત રક્ષાઓ (પાયુભિઃ) વડે અમારું પાલન કર; અને પ્રિય સદનમાં તું પ્રજ્વલિત થઈને આવ. હે યવಿಷ್ಠ (સૌથી યુવાન જ્વાળા), તારા જરિતાર (સ્તુતિકાર) માટે ભય ન રહે; હવે અમને જાણીને, હે સહસ્વાન (પરાક્રમી), અમને પર (અન્ય/વિરોધી) તરફ ન છોડ.
Mantra 5
मा नो अग्नेऽव सृजो अघायाविष्यवे रिपवे दुच्छुनायै । मा दत्वते दशते मादते नो मा रीषते सहसावन्परा दाः ॥
હે અગ્નિ, અમને દુર્ભાવનાવાળા, હાનિ ઇચ્છનાર, અને દુચ્છુના (અપશકુન/દુર્ભાગ્ય) લાવનાર શત્રુ પાસે નીચે ન ફેંક. દત્વત (સોદાબાજ દાતા)ને, દશત (ઝપટનાર/લૂંટનાર)ને, કે માદત (મત્ત/ઉન્મત્ત દમનકર્તા)ને અમને ન સોંપ; હે સહસાવન (બળવાન), અમને ઇજા કરનારને દૂર હંકારી દે.
Mantra 6
वि घ त्वावाँ ऋतजात यंसद्गृणानो अग्ने तन्वे वरूथम् । विश्वाद्रिरिक्षोरुत वा निनित्सोरभिह्रुतामसि हि देव विष्पट् ॥
હે ઋતજાત (ઋતમાંથી જન્મેલા) અગ્નિ, જે તારા વડે પરિપૂર્ણ છે તે સ્તુતિ કરતાં પોતાના તનુ (અસ્તિત્વ) માટે વિશાળ વરૂથમ્ (આવરણ/રક્ષા) પ્રાપ્ત કરે છે. કારણ કે હે દેવ, હે વિશ્પટ્ (ગૃહનો અધિપતિ), તું જ સર્વ આદ્રિ (સંકટ/આપત્તિ)માંથી રક્ષક છે—ખુલ્લેઆમ હાનિ કરનારથી પણ અને ગુપ્ત રીતે ઘાત કરનારથી પણ.
Mantra 7
त्वं ताँ अग्न उभयान्वि विद्वान्वेषि प्रपित्वे मनुषो यजत्र । अभिपित्वे मनवे शास्यो भूर्मर्मृजेन्य उशिग्भिर्नाक्रः ॥
હે અગ્નિ, તું બંને પક્ષોને જાણનાર છે; પિતૃઓના ક્ષેત્રમાં પણ અને મનુષ્યોના ક્ષેત્રમાં પણ તું માર્ગદર્શક બની આગળ લઈ જાય છે, હે યજ્ઞયોગ્ય. મનુષ્ય માટેના નજીકના ક્ષેત્રમાં તું અમારો શાસક અને નેતા બન; ઉશિગ્ (શોધક)ઓ સાથે શુદ્ધ અને શુદ્ધિકારક બની, કદી ન ખૂટનાર (નાક્ર) રહેજે.
Mantra 8
अवोचाम निवचनान्यस्मिन्मानस्य सूनुः सहसाने अग्नौ । वयं सहस्रमृषिभिः सनेम विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
અમે આ અગ્નિમાં—માનસનો પુત્ર, સહસાવાન (પરાક્રમી)માં—સ્થિર ઉચ્ચારના વચનો ઉચ્ચાર્યા છે. ઋષિઓ સાથે મળીને અમે સહસ્રગুণ વિજય પ્રાપ્ત કરીએ; શોધક બળને અને વિજયી સમૂહને જાણીએ અને ધારણ કરીએ—એ જિરદાનુ, જે કદી જૂનો ન પડે એવો દાતા.
It asks Agni to guide the worshipper on the right path, cleanse repeating faults, and protect against hostile or harmful forces, ending with a wish for enduring prosperity and strength.
Because Agni is portrayed as the knower of correct workings (vayunāni) and the divine power that leads human effort toward right order, success, and inner clarity.
It can be recited at a lamp or fire offering—especially at dawn or dusk—as a prayer for clear direction, ethical steadiness, and protection from negativity and ill-will.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.