Sukta 18
Sukta 1.18
Kakṣīvant Dairghatamasa (traditionally for RV 1.18)
Brahmaṇaspati
Gāyatrī (probable for RV 1.18 opening; short compact verse typical of gāyatrī)
આ સૂક્તમાં પવિત્ર વાણી અને યાજ્ઞિક શક્તિના સ્વામી બ્રહ્મણસ્પતિને આહ્વાન કરવામાં આવે છે કે તેઓ સોમને “સુવર્ણમય” બનાવે અને દ્રષ્ટાને પ્રેરિત ઉચ્ચાર તથા અસરકારક યજ્ઞ માટે યોગ્ય કરે. સોમ, ઇન્દ્ર અને અધિકાર-પ્રદાન કરનાર શક્તિ દક્ષિણાસહિત પાપ, ભૂલ અને સંકોચથી રક્ષણ માગવામાં આવે છે, જેથી વિધિ તેજસ્વી, સ્વર્ગસમાન સ્તુતિનું નિવાસસ્થાન બને.
Mantras
Mantra 1
सोमानं स्वरणं कृणुहि ब्रह्मणस्पते । कक्षीवन्तं य औशिजः ॥
હે બ્રહ્મણસ્પતે (વાણીના સ્વામી), સોમને સ્વર્ણમય તેજ—ચેતનાનું કાંતિમય સોનું—બનાવો. અને કક્ષીવન્ત, જે ઉશિજનો વંશજ છે, તેને પ્રેરિત વાણીના કર્મ માટે યોગ્ય અને તેજસ્વી કરો.
Mantra 2
यो रेवान्यो अमीवहा वसुवित्पुष्टिवर्धनः । स नः सिषक्तु यस्तुरः ॥
જે તેજસ્વી સમૃદ્ધિથી યુક્ત છે, જે આંતરિક વ્યાધિને હણે છે, જે સત્ય ધનનો શોધક છે અને પુષ્ટિ-વર્ધક છે—એ ત્વરિત શક્તિ અમારામાં જોડાઈ જાય અને અમને આગળ ધપાવે.
Mantra 3
मा नः शंसो अररुषो धूर्तिः प्रणङ्मर्त्यस्य । रक्षा णो ब्रह्मणस्पते ॥
શત્રુનું ઘોષણ, કે મર્ત્યનો ધૂર્ત આઘાત—એ અમને ન પાડી દે. હે બ્રહ્મણસ્પતે, અમારું રક્ષણ કર; વાણી અને મનની ઋત-સ્વરતા તું જ સંભાળ.
Mantra 4
स घा वीरो न रिष्यति यमिन्द्रो ब्रह्मणस्पतिः । सोमो हिनोति मर्त्यम् ॥
જેને ઇન્દ્ર, બ્રહ્મણસ્પતિ અને સોમ પ્રેરિત કરે છે—એ વીરો નિશ્ચયે ન નાશ પામે. બળ, સત્યવાણી અને આનંદ એક થાય ત્યારે મર્ત્ય વિજય તરફ ધકેલાય છે.
Mantra 5
त्वं तं ब्रह्मणस्पते सोम इन्द्रश्च मर्त्यम् । दक्षिणा पात्वंहसः ॥
હે બ્રહ્મણસ્પતિ, તું—સોમ અને ઇન્દ્ર સાથે—તે મર્ત્યને અંહસ (અપરાધ-ભૂલની સંકોચક પીડા)માંથી રક્ષા કર; અને દક્ષિણા (યોગ્ય દાન-વિનિમયની શક્તિ) તેને સાચા પ્રતિદાનમાં સ્થાપિત કરીને તેની રક્ષા કરે.
Mantra 6
सदसस्पतिमद्भुतं प्रियमिन्द्रस्य काम्यम् । सनिं मेधामयासिषम् ॥
મેં અદ્ભુત સભાસ્પતિને—ઇન્દ્રને પ્રિય અને ઇચ્છનીય—પ્રાપ્ત કરવા પ્રયત્ન કર્યો છે, જેથી તે અમને મેધા (સત્યને ધારણ કરી ગોઠવનારી ઘડાયેલી બુદ્ધિ)નું લાભ-પ્રાપ્તિદાન કરે.
Mantra 7
यस्मादृते न सिध्यति यज्ञो विपश्चितश्चन । स धीनां योगमिन्वति ॥
જેનાં વિના યજ્ઞ સિદ્ધ થતો નથી—સ્પષ્ટદર્શી વિપશ્ચિત માટે પણ—એ જ ધીઓના યોગને પોષે છે; તે અમારી ધીને ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થાના) સાથે યોગ્ય જોડાણમાં બાંધે છે.
Mantra 8
आदृध्नोति हविष्कृतिं प्राञ्चं कृणोत्यध्वरम् । होत्रा देवेषु गच्छति ॥
તે હવિષ્કૃતિને દૃઢ અને પરિપૂર્ણ કરે છે; અધ્વરને આગળ દોરી દે છે. હોતૃના બળથી તે દેવોમાં ગતિ કરે છે—માનવીય વાણી અને દિવ્ય શ્રવણ વચ્ચે યોગ્ય માર્ગ સ્થાપે છે.
Mantra 9
नराशंसं सुधृष्टममपश्यं सप्रथस्तमम् । दिवो न सद्ममखसम् ॥
મેં નરાશંસને જોયો છે—સુદૃઢ અને સર્વત્ર વિસ્તરેલો; યજ્ઞ માટે દિવ્ય ગૃહ સમાન, દ્યૌના સદ્મ જેવો—જ્યાં હવિષ આપણામાં તેજસ્વી નિવાસ બની જાય છે.
Frequently Asked Questions
Brahmaṇaspati is the lord of sacred speech and priestly power. The hymn asks him to make the prayer effective, remove obstacles, and ensure the sacrifice succeeds.
It means making Soma radiant and fit for offering—both as a physical libation and as a symbol of clarified, luminous awareness that supports true speech and right action.
Indra represents victorious force that helps overcome resistance, while Dakṣiṇā represents the right gift and right exchange that stabilizes the ritual. Together they protect the sacrificer from error and misfortune.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.