Rig Veda Sukta 17
Mandala 1Sukta 179 Mantras

Sukta 17

Sukta 1.17

Rishi

Medhātithi Kāṇva (trad.)

Devata

Indra-Varuṇa (dual)

Chandas

Gāyatrī

આ સૂક્તમાં ઇન્દ્ર અને વરુણને યુગલ “સર્વાધિપતિ” તરીકે એકસાથે આવાહન કરવામાં આવે છે—જે રક્ષા કરે છે, આશીર્વાદ આપે છે અને માનવજીવનને ઋતના યોગ્ય ક્રમમાં સ્થાપે છે. તેમાં તેમની કૃપા માગવામાં આવે છે: ઇન્દ્રની શક્તિ વરુણના સત્ય અને ધર્મ-નિયમ સાથે સુસંગત બને, જેથી ઉપાસકનો ક્રતુ (સંકલ્પ/ઇચ્છાશક્તિ) પ્રેરિત સ્તુતિ અને અસરકારક યજ્ઞકર્મ માટે યોગ્ય બને. અંતિમ મંત્રોમાં ભાર છે કે સુઘડ રીતે રચાયેલી સ્તુતિ બંને દેવતાઓ સુધી પહોંચે અને સહભાગી, સામૂહિક સ્તોત્રરૂપે સમૃદ્ધિ પામે.

Mantras

Mantra 1

इन्द्रावरुणयोरहं सम्राजोरव आ वृणे । ता नो मृळात ईदृशे ॥

ઇન્દ્ર અને વરુણ—બે સમ્રાટ શક્તિઓ—તેમની પાસેથી હું રક્ષણદાયક સહાય પસંદ કરું છું અને માગું છું; તેઓ અમને આવા જ હોઈ કૃપા કરે.

Mantra 2

गन्तारा हि स्थोऽवसे हवं विप्रस्य मावतः । धर्तारा चर्षणीनाम् ॥

હે (ઇન્દ્ર-વરુણ) તમે બે તો નિશ્ચયે સહાય માટે આવનારાં છો; મહાબળવંત પ્રેરણાવાળા વિપ્રના આહ્વાનને સાંભળનારાં છો; અને તમે જનસમુદાયોના ધારક—ચર્ષણીનાં આધારસ્તંભ છો.

Mantra 3

अनुकामं तर्पयेथामिन्द्रावरुण राय आ । ता वां नेदिष्ठमीमहे ॥

હે ઇન્દ્ર-વરુણ, અમારી અંતરેચ્છા મુજબ રાય (સમૃદ્ધિ)થી અમને તૃપ્ત કરો. અમે તમને બંનેને સર્વથી નજીક એવા રૂપે પ્રાર્થીએ છીએ.

Mantra 4

युवाकु हि शचीनां युवाकु सुमतीनाम् । भूयाम वाजदाव्नाम् ॥

કારણ કે તમે શચી (કાર્યસિદ્ધિ-શક્તિ)ઓના યુવાન બળ છો; તમે સુમતી (સુવિચાર-પ્રસાદ)નું યુવાન બળ છો. અમે વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ) આપનારાઓમાં વધુ ને વધુ બનીએ.

Mantra 5

इन्द्रः सहस्रदाव्नां वरुणः शंस्यानाम् । क्रतुर्भवत्युक्थ्यः ॥

ઇન્દ્ર સહસ્રદાવ્નાં—હજારગણી સમૃદ્ધિ દાન કરનારાઓમાં અગ્ર છે; વરુણ શંસ્યાનાં—ઉકથ/પ્રેરિત વાણીમાં સ્તુતિ કરવા યોગ્યોમાં અગ્ર છે. ક્રતુ (ઇચ્છાશક્તિ અને વિવેક) ઉકથ્ય—સ્તોત્ર અને આહ્વાન માટે યોગ્ય બને છે.

Mantra 6

तयोरिदवसा वयं सनेम नि च धीमहि । स्यादुत प्ररेचनम् ॥

એ બેના જ અવસ (સહાય) વડે અમે વિજય મેળવો; અને અમારી ધી (ચેતના/વિચાર)ને સ્થિરપણે અંદર સ્થાપિત કરીએ. અને આગળ વહેતી પ્રરેચન—વૃદ્ધિનું પ્રવાહમાન અતિરેક, સત્તામાં સમૃદ્ધિનો ઉછાળો—પણ થાય.

Mantra 7

इन्द्रावरुण वामहं हुवे चित्राय राधसे । अस्मान्त्सु जिग्युषस्कृतम् ॥

હે ઇન્દ્રા-વરુણ, હું તમને ચિત્રાય રાધસે—બહુરૂપ સમૃદ્ધિ માટે આહ્વાન કરું છું. અમને સાચે જ જિગ્યુષ—જીતનાર બનાવો; આંતરિક યુદ્ધમાં વિજયીઓરૂપે અમને ઘડો.

Mantra 8

इन्द्रावरुण नू नु वां सिषासन्तीषु धीष्वा । अस्मभ्यं शर्म यच्छतम् ॥

હે ઇન્દ્ર-વરুণ, હવે—હવે—તમેઓ અમારી સિસાસંતી (આકાંક્ષી) ધીઓમાં પ્રવેશો. અમને શર્મ (આશ્રયરૂપ શાંતિ) આપો, સુરક્ષિત વિશાળતા દાન કરો.

Mantra 9

प्र वामश्नोतु सुष्टुतिरिन्द्रावरुण यां हुवे । यामृधाथे सधस्तुतिम् ॥

હે ઇન્દ્ર-વરুণ, મારી આ સુષ્ટુતિ—સુગઠિત સ્તુતિ—તમ સુધી આગળ પહોંચે; જે આહ્વાન હું કરું છું. જે સધસ્તુતિ (સભામાંની સહ-સ્તુતિ) તમે વૃદ્ધિ પામે એવી કરો.

Frequently Asked Questions

Because they represent complementary rule: Indra gives strength and victory, while Varuṇa upholds truth and cosmic order (ṛta). The hymn asks for a life guided by both power and rightness.

Kratu is will and discerning intention. The verse says that when one aligns with Indra’s force and Varuṇa’s order, the mind becomes capable of true, effective prayer and ritual speech.

It can be recited in the morning before a small fire or lamp, offering a little ghee or water with a clear intention: seek courage to act (Indra) and honesty and self-restraint (Varuṇa), and ask that your words and efforts bear good results.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App