Rig Veda 1.152.4: Mandala 1, Sukta 152, Mantra 4
Sukta 1.152
Rishi: Māmateya (traditional)
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रयन्तमित्परि जारं कनीनां पश्यामसि नोपनिपद्यमानम् । अनवपृग्णा वितता वसानं प्रियं मित्रस्य वरुणस्य धाम ॥
Transliteration
prayántam íd pári jāráṃ kanīnā́ṃ páśyāmasi nópa-nipádyamānam | anava-pṛ́gṇā vitátā vásānaṃ priyáṃ mitrásya váruṇasya dhā́ma ||
Translation
અમે કન્યાઓની આસપાસ ફરતા જાર (પ્રિયતમ)ને નિહાળીએ છીએ; છતાં તે તેમની અંદર પડી જતો નથી. અખંડ, વસ્ત્ર સમે વિસ્તરેલું, તે મિત્ર અને વરુણનું પ્રિય ધામ ધારણ કરે છે.
Word by Word
प्रयन्तम्going forth, moving
प्रयन्तम्:
कर्म (of ‘पश्यामसि’)
TypeAdjective/Participle
Rootप्र-यम् (धातु √यम् ‘to go/extend/hold’, here as present participle of √या/√इ in Vedic usage; prātipadika: प्रयन्त्)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
परिaround, about
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
जारम्lover, wooer
जारम्:
कर्म (of ‘पश्यामसि’)
TypeNoun
Rootजार (प्रातिपदिक)
कनीनाम्of the maidens/young girls
कनीनाम्:
सम्बन्ध (genitive: whose?)
TypeNoun
Rootकनीना (प्रातिपदिक)
पश्यामसिwe see
पश्यामसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√पश् (to see)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
उपनिपद्यमानम्approaching/lying down near; submitting
उपनिपद्यमानम्:
कर्म (qualifying the seen object) / विशेषण
TypeParticiple
Rootउप-नि-√पद् (to go/approach; ‘to fall down/submit’), prātipadika: उपनिपद्यमान (pres. middle participle)
अनवपृग्णाःundefiled, unsoiled
अनवपृग्णाः:
कर्तृ (of implied ‘(स्त्रियः) … वसानाः’) / विशेष्य-विशेषण
TypeAdjective
Rootअन- + अव-√पृज्/√पृञ्ज् (to smear/daub; to defile), prātipadika: अनवपृग्ण (neg. adj.)
वितताःspread out, extended
वितताः:
कर्तृ/विशेषण (agreeing with feminine plural subject)
TypeAdjective/Participle
Rootवि-√तन् (to stretch/spread), prātipadika: वितत (ppp)
वसानाःwearing, clothed in
वसानाः:
कर्तृ (they wearing) / विशेषण
TypeParticiple
Root√वस् (to wear/put on), prātipadika: वसान (pres. middle participle)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
कर्म/विशेष्य (object/complement with ‘धाम’)
TypeAdjective/Noun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
धामabode, seat, domain
धाम:
कर्म (appositional object with ‘प्रियम्’)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.