
Sukta 1.14
Kaṇva
Agni (with Viśve Devāḥ as accompanying powers)
Gāyatrī (likely for RV 1.14.1; short 3×8 structure typical of the opening of many sūktas)
ઋગ્વેદ ૧.૧૪ ગાયત્રી છંદમાં રચાયેલું આમંત્રક અગ્નિ-સૂક્ત છે. કણ્વ ઋષિ અગ્નિને વિનવે છે કે તે વિશ્વે દેવાઃ સાથે સોમપાન માટે અહીં આવે અને નિર્દોષ હોતૃ તરીકે યજ્ઞનું સંપાદન કરે. સૂક્તમાં વારંવાર અગ્નિની આ ભૂમિકા ઉજાગર થાય છે કે તે દેવોને “અહીં” બોલાવનાર અને વહન કરનાર છે—ઋત (યોગ્ય વ્યવસ્થા) સ્થાપે છે અને મધુર આનંદ (મધુ/સોમ) યોગ્ય રીતે પ્રાપ્ત થવા દે છે.
Mantra 1
ऐभिरग्ने दुवो गिरो विश्वेभिः सोमपीतये । देवेभिर्याहि यक्षि च ॥
હે અગ્નિ, સેવાના આ વચનો સાથે—સોમપાન માટે સર્વ દેવો સાથે આવો; અને યજન પણ કરો: દિવ્ય શક્તિઓને અમારી અંદર લાવો અને હવિ અર્પણને સિદ્ધ કરો, જેથી સોમનો આનંદ ઋતાનુસાર તેજસ્વી ક્રમમાં ગ્રહણ થાય.
Mantra 2
आ त्वा कण्वा अहूषत गृणन्ति विप्र ते धियः । देवेभिरग्न आ गहि ॥
કણ્વોએ તને આહ્વાન કર્યું છે; વિપ્રો પોતાની ધી (પ્રેરિત બુદ્ધિ) વડે તારો સ્તુતિગાન કરે છે. દેવો સાથે, હે અગ્નિ, અહીં આવ.
Mantra 3
इन्द्रवायू बृहस्पतिं मित्राग्निं पूषणं भगम् । आदित्यान्मारुतं गणम् ॥
ઇન્દ્ર-વાયુ, બૃહસ્પતિ, મિત્ર-અગ્નિ, પૂષણ, ભગ, આદિત્યો અને મરુતોનો ગણ—(હે અગ્નિ) તેમને અહીં આવવા દો.
Mantra 4
प्र वो भ्रियन्त इन्दवो मत्सरा मादयिष्णवः । द्रप्सा मध्वश्चमूषदः ॥
તમારા માટે સોમના બિંદુઓ આગળ વહેંચાઈને વહે છે—મત્ત કરનાર, આનંદથી મદમસ્ત કરનાર; મધુર ટીપાં, જે ચમૂષ (પ્યાલા)માં આસન લે છે.
Mantra 5
ईळते त्वामवस्यवः कण्वासो वृक्तबर्हिषः । हविष्मन्तो अरंकृतः ॥
કણ્વો—આશ્રયના યાચક—હે (અગ્નિ), તને સ્તવે છે; જેમણે બર્હિ (પવિત્ર આસન) પાથર્યું છે, હવિષ્ય લઈને અને સર્વે રીતે તૈયાર થઈને. (હે દેવ), અમારી સુસજ્જ ભૂમિ અને એકાગ્ર સંકલ્પ તારા દિવ્ય કાર્યને નિર્વિઘ્ન આગળ વધવા દે.
Mantra 6
घृतपृष्ठा मनोयुजो ये त्वा वहन्ति वह्नयः । आ देवान्त्सोमपीतये ॥
ઘૃતપૃષ્ઠ—ઘૃતના તેજથી પીઠે ઝળહળતા—મનોયુજ, મનથી જોડાયેલા, જે વહ્નિ (વાહક) તને વહન કરે છે, તેઓ સોમપાન માટે દેવોને અહીં લાવે છે. સંકલ્પથી યુક્ત આંતરિક શક્તિઓ દિવ્ય શક્તિઓને અમારા જાગૃત આનંદમાં પહોંચાડે.
Mantra 7
तान्यजत्राँ ऋतावृधोऽग्ने पत्नीवतस्कृधि । मध्वः सुजिह्व पायय ॥
હે અગ્નિ, યજત્ર—પૂજનીય—અને ઋતવૃધ—ઋતને વધારનાર—તે શક્તિઓને તેમની પોતાની પત્નીવત્ (સહચર) શક્તિઓ સાથે અહીં પ્રેર. હે સુજિહ્વ, મધુભર્યા આનંદનું તેમને પાન કરાવ.
Mantra 8
ये यजत्रा य ईड्यास्ते ते पिबन्तु जिह्वया । मधोरग्ने वषट्कृति ॥
જે યજ્ઞયોગ્ય છે, જે સ્તુત્ય અને આહ્વાનયોગ્ય છે—તે બધા તારા જ્વાલારૂપી જિહ્વાથી, હે અગ્નિ, મધુર મધુનો રસ પીવે. હે વષટ્કૃતિ, વષટ્-કારને સિદ્ધ કરનાર, અર્પણને શક્તિથી મુદ્રિત કરનાર.
Mantra 9
आकीं सूर्यस्य रोचनाद्विश्वान्देवाँ उषर्बुधः । विप्रो होतेह वक्षति ॥
સૂર્યના તેજોમય લોકમાંથી, ઉષા દ્વારા જાગૃત થયેલો વિપ્ર—હોતૃ—અહીં સર્વ દેવોને ખેંચી લાવે છે; યજ્ઞક્ષેત્રમાં પ્રકાશની શક્તિઓને તે અહીં વહન કરે છે.
Mantra 10
विश्वेभिः सोम्यं मध्वग्न इन्द्रेण वायुना । पिबा मित्रस्य धामभिः ॥
સર્વ શક્તિઓ સાથે, સોમ્ય મધુર મધુ પી, હે અગ્નિ—ઇન્દ્ર સાથે અને વાયુ સાથે; મિત્રના ધામો દ્વારા, તેના સુસંગત નિયમો દ્વારા, યોગ્ય માપને ધારણ કરનાર વ્યવસ્થાઓ દ્વારા પી.
Mantra 11
त्वं होता मनुर्हितोऽग्ने यज्ञेषु सीदसि । सेमं नो अध्वरं यज ॥
હે અગ્નિ, તું મનુ દ્વારા સ્થાપિત હોતૃ છે; યજ્ઞોમાં તું આસન ગ્રહણ કરે છે. તેથી અમારા માટે આ અધ્વર-યજ્ઞને યજ—આ અખંડ અર્પણ-માર્ગને યોગ્ય ક્રિયામાં પૂર્ણ કર.
Mantra 12
युक्ष्वा ह्यरुषी रथे हरितो देव रोहितः । ताभिर्देवाँ इहा वह ॥
હે દેવ, રથમાં ખરેખર તે બે અરુષી (રુદ્રવર્ણ)ને જોડ; હે તેજસ્વી, તારી હરિત અને રોહિત શક્તિઓને. તેમની દ્વારા દેવોને અહીં વહન કર—ઉચ્ચ શક્તિઓને અહીં આવવા અને અમામાં કાર્ય કરવા દે.
It asks Agni to come with all the gods for Soma-drinking, to carry out the sacrifice correctly, and to bring the divine powers into the ritual space.
Because Agni is the inviter and carrier; the hymn calls the ‘All-Gods’ as a complete set of divine forces to participate in the offering and strengthen ṛta (right order).
In ritual terms it means making the deities present at the altar to receive offerings; inwardly it suggests drawing higher qualities and clarity into one’s consciousness through the awakened inner fire (Agni).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.