Sukta 134
Sukta 1.134
Gautama Rāhūgaṇa (traditional for RV 1.134)
Vāyu
Jagatī (probable; extended lines typical of Vāyu hymns here)
આ સ્તુતિ ઝડપી પવનદેવ વાયુને સોમપાનના યજ્ઞમાં સૌપ્રથમ આવવા અને પ્રથમ પ્યાલો સ્વીકારવા આમંત્રિત કરે છે; તે યજ્ઞમાં ઉન્નત સત્યવાણી (સૂનૃતાં) અને સ્થિર, જાણકાર મન લાવે એવી પ્રાર્થના કરે છે. તેમાં વાયુની જીવનદાયી શક્તિનું સ્તવન છે, જે ઉષાની કિરણમય તેજસ્વિતા ખોલે છે, દૂધ આપતી ગાય જેવી સમૃદ્ધિ વહાવે છે, અને તેને તેજોમય સ્વર્ગમાંથી જન્મેલા મરુતો સાથે જોડે છે. હેતુ યાજ્ઞિક પણ છે—પ્રથમ સોમ માટે વાયુની ઉપસ્થિતિ સુનિશ્ચિત કરવી—અને આધ્યાત્મિક પણ—શ્વાસ, ગતિ અને સ્પષ્ટતાને યજ્ઞની શક્તિ (મખ) સાથે સુસંગત કરવી.
Mantras
Mantra 1
आ त्वा जुवो रारहाणा अभि प्रयो वायो वहन्त्विह पूर्वपीतये सोमस्य पूर्वपीतये । ऊर्ध्वा ते अनु सूनृता मनस्तिष्ठतु जानती । नियुत्वता रथेना याहि दावने वायो मखस्य दावने ॥
હે વાયુ, ઝડપી પ્રેરણાઓ—ઉત્સુક અને આગળ ધસી આવતી—તને અહીં સોમના પ્રથમ પાન માટે, પ્રથમ આસ્વાદ માટે વહન કરી લાવે. તારા અનુસરે ઊર્ધ્વ સूनૃતા (સત્ય-વાણી) રહે; જાણતી મનશક્તિ સ્થિર રહી ઊભી રહે. નિયુતવાળા રથમાં આવી, દાન માટે આવ—હે વાયુ—યજ્ઞના અર્પણના દાન માટે.
Mantra 3
वायुर्युङ्क्ते रोहिता वायुररुणा वायू रथे अजिरा धुरि वोळ्हवे वहिष्ठा धुरि वोळ्हवे । प्र बोधया पुरंधिं जार आ ससतीमिव । प्र चक्षय रोदसी वासयोषसः श्रवसे वासयोषसः ॥
વાયુ લાલ અશ્વોને જોડે છે; વાયુ જ કપીશ (અરુણ) અશ્વોને પણ. રથ પર તેઓ અતિ ઝડપી છે, ધુરા પર વહન કરવા સર્વોત્તમ. હે વાયુ, પુરંધિ (સમૃદ્ધિ/પૂર્ણતા)ને જાગૃત કર—જેમ પ્રિયતમ ઉત્સુક પ્રિયાને જગાડે તેમ. દ્યાવા-પૃથિવીને વિશાળ દૃષ્ટિ આપ; અને શ્રવસ (શ્રવણ-શક્તિ) તથા યશના વૃદ્ધિ માટે ઉષાઓને આવરણ/વસ્ત્ર પહેરાવ, ઉષાઓને આવરણ પહેરાવ.
Mantra 4
तुभ्यमुषासः शुचयः परावति भद्रा वस्त्रा तन्वते दंसु रश्मिषु चित्रा नव्येषु रश्मिषु । तुभ्यं धेनुः सबर्दुघा विश्वा वसूनि दोहते । अजनयो मरुतो वक्षणाभ्यो दिव आ वक्षणाभ्यः ॥
તારા માટે, દૂરની વિશાળતા પરથી આવેલી શુદ્ધ ઉષાઓ કિરણોમાં—નિત્ય નવી કિરણોમાં—ભદ્ર તેજસ્વી વસ્ત્રો વણે છે, હે દંસુ (કુશળ/ચમત્કારી). તારા માટે સમૃદ્ધ દોહનારી ધેનુ સર્વ વસુઓ (ધન-સંપત્તિ) દોહે છે. તું મરુતોને દ્યૌના સ્તનોમાંથી—પ્રકાશમય વિશાળતાના સ્તનોમાંથી—જન્મ આપે છે.
Mantra 5
तुभ्यं शुक्रासः शुचयस्तुरण्यवो मदेषूग्रा इषणन्त भुर्वण्यपामिषन्त भुर्वणि । त्वां त्सारी दसमानो भगमीट्टे तक्ववीये । त्वं विश्वस्माद्भुवनात्पासि धर्मणासुर्यात्पासि धर्मणा ॥
તારા માટે તેજસ્વી અને શુદ્ધ, તુરણ્યવ (ઝડપી) અને મદમાં ઉગ્ર, વિશાળ ગતિમાં પોતાની પ્રેરણાઓ સ્થાપે છે; અને તે જ વિશાળ ગતિમાં જળોને પણ પ્રેરિત કરે છે. હે તક્વવીય (ઝડપી પરાક્રમના સ્વામી), દસમો પગથિયો ધરાવતો સાધક ભાગ્ય (ભગ)ના અંશ માટે તારી સ્તુતિ કરે છે. તું ધર્મ દ્વારા સર્વ ભુવનનું રક્ષણ કરે છે; ધર્મ દ્વારા સૂર્યના માર્ગનું પણ રક્ષણ કરે છે.
Mantra 6
त्वं नो वायवेषामपूर्व्यः सोमानां प्रथमः पीतिमर्हसि सुतानां पीतिमर्हसि । उतो विहुत्मतीनां विशां ववर्जुषीणाम् । विश्वा इत्ते धेनवो दुह्र आशिरं घृतं दुह्रत आशिरम् ॥
હે વાયુ, આ બધામાં તું અમારો અપૂર્વ (અનુપમ) છે; તું સોમનો પ્રથમ પાન લાયક છે, સુત (પિષિત) સોમના પાન લાયક છે. અને સુવિહૂત (સારા રીતે આહ્વાન કરાયેલા) તથા ઋજુગતિમાં પ્રવર્તતા જનસમૂહોનું પણ. તારી સર્વ ધેનુઓ પોષક આશીર્વાદ-મિશ્રણ દોહે છે; ઘૃત (ઘી) સમાન તેજસ્વી આશીર્વાદ દોહે છે.
Frequently Asked Questions
Because Vāyu is invoked to arrive first at the Soma-pressing and receive the earliest cup; this marks him as the swift opener of the rite and the one who sets the sacrifice in right motion.
Sūnṛtā is ‘true, well-ordered speech’ or ‘upright truth.’ The hymn asks that truthful clarity accompany Vāyu’s movement, so the ritual and the mind stay aligned with what is right.
Vāyu also symbolizes prāṇa (breath) and inner momentum. Reciting or reflecting on the hymn can be taken as a way to steady the mind, invite clarity, and awaken life-energy for disciplined action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.