Sukta 123

Mantra 1

पृथू रथो दक्षिणाया अयोज्यैनं देवासो अमृतासो अस्थुः । कृष्णादुदस्थादर्या विहायाश्चिकित्सन्ती मानुषाय क्षयाय ॥

દિવ્ય દક્ષિણા (Dakṣiṇā) નો રથ વિશાળ છે; અમૃત દેવતાઓએ તેને જોડીને તેમાં આરોહણ કર્યું છે. કૃષ્ણતા (અંધકાર)માંથી તે ઉપર ઉદ્ભવે છે—વિસ્તૃત અંતરિક્ષની આર્યા—માનવ નિવાસસ્થાન માટે જાગૃત રીતે વિવેક કરતી.

Mantra 2

पूर्वा विश्वस्माद्भुवनादबोधि जयन्ती वाजं बृहती सनुत्री । उच्चा व्यख्यद्युवतिः पुनर्भूरोषा अगन्प्रथमा पूर्वहूतौ ॥

સર્વ ભુવનમાંથી તે પ્રથમ જાગી છે—બળની સમૃદ્ધિ (વાજ) જીતતી, વિશાળ અને સદા આગળ દોરી જતી. ઊંચે તે પોતાને પ્રગટ કરે છે—યુવતી, પુનઃપુનઃ નવાઈ પામતી. પૂર્વહૂત આહ્વાનમાં ઉષા પ્રથમ આવી છે.

Mantra 3

यदद्य भागं विभजासि नृभ्य उषो देवि मर्त्यत्रा सुजाते । देवो नो अत्र सविता दमूना अनागसो वोचति सूर्याय ॥

આજે જ્યારે તું મનુષ્યોને ભાગ વહેંચે છે, હે ઉષા, સુજાતે દેવી, અહીં મર્ત્ય ક્ષેત્રમાં—ત્યારે અમારા અંદરનો દેવ સવિતા, ધામનો નિર્માતા, સૂર્ય માટે અમને અનાગસ (નિર્દોષ) જાહેર કરે છે: ઉચ્ચ પ્રકાશ ગ્રહણ કરવા યોગ્ય.

Mantra 4

गृहंगृहमहना यात्यच्छा दिवेदिवे अधि नामा दधाना । सिषासन्ती द्योतना शश्वदागादग्रमग्रमिद्भजते वसूनाम् ॥

ઉષા ઘરેઘર જાય છે; દિવસે દિવસે સીધી અમારી તરફ આવે છે, પોતાનું નામ નવેસરથી ધારણ કરતી. જગાડવા અને પ્રકાશિત કરવા ઇચ્છતી, તે સદૈવ ફરી ફરી આવે છે; પગલે પગલે તે વસુઓના ખજાનાં વહેંચે છે—દરેક પગથિયે અસ્તિત્વના ધનનો નવો અંશ ખુલ્લો થાય છે.

Mantra 5

भगस्य स्वसा वरुणस्य जामिरुषः सूनृते प्रथमा जरस्व । पश्चा स दघ्या यो अघस्य धाता जयेम तं दक्षिणया रथेन ॥

હે ઉષા, સત્યવાણી, ભગની સ્વસા અને વરુણની જામી, અગ્રમાં અગ્રે પ્રથમ પ્રકાશિત થા. પછી અમને તે શક્તિ સ્થાપિત કરીને જીતવા દે, જે અઘ (હાનિ) સામે આધાર આપે; દક્ષિણાના બળથી—વિધિબદ્ધ અર્પણના રથ વડે—અમે તેને વિજય કરીએ.

Mantra 6

उदीरतां सूनृता उत्पुरंधीरुदग्नयः शुशुचानासो अस्थुः । स्पार्हा वसूनि तमसापगूळ्हाविष्कृण्वन्त्युषसो विभातीः ॥

સૂનૃતા (સત્યપ્રેરણા) ઊઠે; પુરંધી (સમગ્ર બુદ્ધિ-સમૃદ્ધિ) ઊઠે; જ્વલંત અગ્નિઓ તેજમાં ઊભા રહે. ઉષાઓની વિભાતીઓ તમસાથી ઢંકાયેલા સ્પાર્હા વસુઓને પ્રગટ કરે છે.

Mantra 7

अपान्यदेत्यभ्यन्यदेति विषुरूपे अहनी सं चरेते । परिक्षितोस्तमो अन्या गुहाकरद्यौदुषाः शोशुचता रथेन ॥

એક અસ્ત થાય છે, બીજો ઉદય પામે છે; રૂપે ભિન્ન એવા આ બે અહની પરસ્પર પરિવર્તનમાં સાથે ચાલે છે. એક અંધકારને ગુપ્ત ગુહા સમો કરે છે; અને ઉષા પોતાના તેજસ્વી રથ સાથે પ્રકાશિત થઈ—છુપાવટમાંથી પ્રકટતાનો માર્ગ ઉઘાડી દે છે.

Mantra 8

सदृशीरद्य सदृशीरिदु श्वो दीर्घं सचन्ते वरुणस्य धाम । अनवद्यास्त्रिंशतं योजनान्येकैका क्रतुं परि यन्ति सद्यः ॥

આજે જેવી, કાલે પણ તેવી જ, તેઓ વરુણના દીર્ઘ-વિસ્તૃત ધામને અનુસરે છે. અનવદ્ય, દરેક પોતાની રીતે, એકસાથે ત્રીસ યોજનાનો માર્ગ પાર કરે છે, ક્રતુના પરિભ્રમણમાં ફરતી—એ રીતે દિવસો વિશાળના નિયમ (ઋત)માં પૂર્ણ થાય છે.

Mantra 9

जानत्यह्नः प्रथमस्य नाम शुक्रा कृष्णादजनिष्ट श्वितीची । ऋतस्य योषा न मिनाति धामाहरहर्निष्कृतमाचरन्ती ॥

દિવસના પ્રથમ નામને જાણીને, તેજસ્વી એક કૃષ્ણમાંથી જન્મે છે અને શ્વિતીચી—શ્વેત-પ્રકાશમય—બને છે. ઋતની યોષા પોતાનું ધામ ક્ષીણ કરતી નથી; દિવસ પછી દિવસ, નિષ્કૃત—નિયત મુક્તિ—અનુસાર ચાલતી, સત્યમાં ઉદય થવાની ક્રિયાને નિષ્ઠાપૂર્વક પુનરાવર્તે છે.

Mantra 10

कन्येव तन्वा शाशदानाँ एषि देवि देवमियक्षमाणम् । संस्मयमाना युवतिः पुरस्तादाविर्वक्षांसि कृणुषे विभाती ॥

કન્યાની જેમ, પોતાના દેહમાં સૌંદર્ય પ્રગટ કરતી, હે દેવી, તું યજ્ઞ ઇચ્છનાર દેવ તરફ જાય છે. સ્મિતભરી, યુવતી, સર્વના અગ્રમાં, તું તેજસ્વી બની પોતાના સ્તનોને પ્રગટ કરે છે—દૃષ્ટિવાન આત્મા માટે સત્તાના ગુપ્ત વૈભવોને ઉઘાડી દેતી.

Mantra 11

सुसंकाशा मातृमृष्टेव योषाविस्तन्वं कृणुषे दृशे कम् । भद्रा त्वमुषो वितरं व्युच्छ न तत्ते अन्या उषसो नशन्त ॥

સુપ્રકાશમાન, માતાએ સુશોભિત કરેલી સ્ત્રી જેવી, તું દર્શન માટે પોતાનું સ્વરૂપ પ્રગટ કરે છે. હે ભદ્ર ઉષા, વધુ વિસ્તૃત રીતે વ્યોચ્છ; અન્ય કોઈ ઉષાઓ તારો જે સ્વત્વ છે તેને હરી શકતી નથી—પ્રકાશનનું તું અનન્ય દાન ધરાવે છે.

Mantra 12

अश्वावतीर्गोमतीर्विश्ववारा यतमाना रश्मिभिः सूर्यस्य । परा च यन्ति पुनरा च यन्ति भद्रा नाम वहमाना उषासः ॥

અશ્વસમૃદ્ધ, ગોસમૃદ્ધ, સર્વ ઇચ્છનીય વરદાન ધારણ કરનાર, સૂર્યના રશ્મિઓ સાથે પ્રયત્નશીલ—ઉષાઓ આગળ જાય છે અને ફરી પાછી આવે છે. ‘ભદ્ર’ નામ વહન કરતી, તે ઝડપી બળ અને તેજોમય જ્ઞાનની શક્તિઓને આપણા ક્ષેત્રમાં ફરી લાવે છે.

Mantra 13

ऋतस्य रश्मिमनुयच्छमाना भद्रम्भद्रं क्रतुमस्मासु धेहि । उषो नो अद्य सुहवा व्युच्छास्मासु रायो मघवत्सु च स्युः ॥

ઋતના રશ્મિને અનુસરીને, અમારામાં શુભથી શુભ એવો ક્રતુ—સત્કર્મનો સંકલ્પ—સ્થાપિત કર. હે ઉષા, આજે અમારે માટે સુહવા (સહેલાઈથી આહ્વાનનીય) બનીને પ્રકાશિત થા; અમારામાં અને અમારા મઘવત્—દાનશીલ બળોમાં—રાયઃ, સમૃદ્ધિઓ, દૃઢપણે સ્થિર થાઓ.