Rig Veda 1.113.16: Mandala 1, Sukta 113, Mantra 16
Sukta 1.113
Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional)
Devata: Uṣas (with Sūrya as consequent power)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
उदीर्ध्वं जीवो असुर्न आगादप प्रागात्तम आ ज्योतिरेति । आरैक्पन्थां यातवे सूर्यायागन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥
Transliteration
udī́rdhvaṃ jīvó ásur na ā́gād ápa prā́gāt táma ā́ jyótir eti | ā́raik pánthāṃ yā́tave sū́ryā́yā́ganma yátra pratiránta ā́yuḥ ||
Translation
અમારો જીવંત પ્રાણ ઊર્ધ્વે ઉઠ્યો છે; અંધકાર આગળ ખસી ગયો છે, અને પ્રકાશ પ્રગટે છે. સૂર્યના ગમન માટે માર્ગ ખુલ્યો છે; અમે ત્યાં પહોંચ્યા છીએ જ્યાં આયુષ્ય ટકે છે અને વિસ્તરે છે.
Word by Word
उद्up, forth
उद्:
—
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) / अव्यय
ईर्ध्वम्upwards, aloft
ईर्ध्वम्:
—
TypeAdjective
Rootऋध्/ईर्ध् (वर्धने) → ईर्ध्व (कृदन्त-प्रातिपदिक)
जीवःthe living (one), living being
जीवः:
Kartā
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक; √जीव् ‘जीवने’)
असुःbreath, life-spirit
असुः:
Kartā (जीवः असुः = समनाधिकरण) अथवा विशेषणभाव
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (Genitive) / Sampradāna (contextual)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आगात्came, has come
आगात्:
—
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थे) + आ-
अपaway, off
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
अगात्went away, departed
अगात्:
—
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थे) + (अप-प्र- उपसर्गार्थः)
तमःdarkness
तमः:
Kartā (अगात्) / Karma (contextual)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Kartā (एति) / Karma (contextual)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
एतिgoes, comes
एति:
—
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थे)
आरैक्left, cleared
आरैक्:
—
TypeVerb
Root√रिच् (विरचने/वियोजने ‘to leave, to make empty’) + आ-
पन्थाम्path, way
पन्थाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
यातवेto go, for going
यातवे:
प्रयोजन (purpose) / Sampradāna-like
TypeVerbal noun (Infinitive)
Root√या (गत्यर्थे) → यातु (कृदन्त) ; यातवे = तुमुन्-प्रत्यय (infinitive)
सूर्यायfor/to the Sun
सूर्याय:
Sampradāna (goal/recipient) अथवा प्रयोजन-निर्देश
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अगन्मwe went, we have gone
अगन्म:
—
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थे)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
प्रतिरन्तेthey rest, find repose
प्रतिरन्ते:
—
TypeVerb
Root√रम् (रमणे/विश्रान्तौ) + प्रति-
आयुःlife, lifespan
आयुः:
Kartā (प्रतिरन्ते) (collective/abstract subject) अथवा विषय
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.