Rig Veda Sukta 106
Mandala 1Sukta 1067 Mantras

Sukta 106

Sukta 1.106

Rishi

Likely Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.106) or associated seer-family in anukramaṇī; requires confirmation by specific śākha anukramaṇī

Devata

Viśvedevāḥ / collective invocation (Indra, Mitra, Varuṇa, Agni, Maruts, Aditi; addressed also to Vasus)

Chandas

Jagatī (probable for RV 1.106.1 by syllable length; needs metrical verification)

આ સૂક્ત વિશ્વદેવાઓ—ઇન્દ્ર, મિત્ર-વરુણ, અગ્નિ, મરુતગણ, અદિતિ અને સંબંધિત દેવશક્તિઓ—ને સમૂહરૂપે આહ્વાન કરે છે અને રક્ષા, વૃદ્ધિ તથા સંકટમાંથી સુરક્ષિત પાર ઉતારવાની પ્રાર્થના કરે છે. પુનરાવર્તિત ધ્રુવપદમાં વસુઓને ઉદાર સહાયક તરીકે વિનંતી છે કે તેઓ ઉપાસકને દરેક “કઠિન માર્ગઘાટ”માંથી એમ બહાર ખેંચે જેમ સંકડી ખીણમાં ફસાયેલ રથને બચાવી કાઢવામાં આવે. અંતિમ મંત્રોમાં રક્ષા-વિસ્તાર કોસ્મિક આધારશક્તિઓ સુધી ફેલાય છે—અદિતિ, સિંધુ, પૃથ્વી અને દ્યૌ—જેથી યજમાન/યજ્ઞકર્તા અવિરત રીતે સુરક્ષિત રહે.

Mantras

Mantra 1

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमूतये मारुतं शर्धो अदितिं हवामहे । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

સહાય માટે અમે ઇન્દ્ર, મિત્ર, વરુણ, અગ્નિ, મરુત-ગણ અને અદિતિને આવાહન કરીએ છીએ. હે વસુઓ, સુદાનવ—ઉદાર દાતા—કઠિન દર્રામાંથી રથને જેમ બહાર કાઢે તેમ, સર્વ પ્રકારની સંકોચન અને આંતરિક વ્યથા/અંહસમાંથી અમને બહાર કાઢો.

Mantra 2

त आदित्या आ गता सर्वतातये भूत देवा वृत्रतूर्येषु शम्भुवः । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

હે આદિત્યો, અમારી સર્વતાતિ—સર્વાંગી કલ્યાણ—માટે આવો; અવરોધકો સામેના યુદ્ધોમાં અમારે માટે શંભુ—શાંતિદાયક શક્તિ—બનો. હે વસુઓ, સુદાનવ—ઉદાર દાતા—કઠિન દર્રામાંથી રથને જેમ બહાર કાઢે તેમ, સર્વ પ્રકારની સંકોચન અને વ્યથા/અંહસમાંથી અમને બહાર કાઢો.

Mantra 3

अवन्तु नः पितरः सुप्रवाचना उत देवी देवपुत्रे ऋतावृधा । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

સુપ્રવાચન—સુવચન પિતૃઓ—અમને પોષે/રક્ષે; અને દેવપુત્રી દેવી, ઋતાવૃધા—ઋતને વધારનારી—પણ અમને પોષે. હે વસુઓ, સુદાનવ—ઉદાર દાતા—કઠિન દર્રામાંથી રથને જેમ બહાર ખેંચે તેમ, સર્વ સંકોચન અને આંતરિક અંહસ/અન્યાયમાંથી અમને બહાર ખેંચો.

Mantra 4

नराशंसं वाजिनं वाजयन्निह क्षयद्वीरं पूषणं सुम्नैरीमहे । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

અહીં અમે સુમ્નરૂપ કૃપાભર્યા વરદાનો સાથે નરાશંસ—વાજી, સમૃદ્ધિ વધારનાર—અને પૂષણને પ્રાર્થીએ છીએ, જે વીર્યસભર નિવાસ સ્થાપે છે. હે વસુઓ, સુદાનવો! જેમ દુર્ગમ ઘાટમાંથી રથને બહાર ખેંચી લેવાય, તેમ સર્વ અંહસ્—સંકોચ અને આંતરિક દોષ—માંથી અમને નિષ્પિપર્તન કરો.

Mantra 5

बृहस्पते सदमिन्नः सुगं कृधि शं योर्यत्ते मनुर्हितं तदीमहे । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

હે બૃહસ્પતે, સદૈવ અમારે માટે સુગમ અને પ્રકાશમય ગતિ રચો; મનુએ તારા માટે જે શં અને યોર્—શાંતિ અને કલ્યાણ—નિર્ધારિત કર્યું છે, તે જ અમે ઇમહે, પ્રાર્થીએ છીએ. હે વસુઓ, સુદાનવો! જેમ દુર્ગમ ઘાટમાંથી રથને બહાર ખેંચી લેવાય, તેમ સર્વ અંહસ્—સંકોચ અને આંતરિક દોષ—માંથી અમને નિષ્પિપર્તન કરો.

Mantra 6

इन्द्रं कुत्सो वृत्रहणं शचीपतिं काटे निबाळ्ह ऋषिरह्वदूतये । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

કુત્સ ઋષિએ કાટે—સંકુચિત કઠિન સ્થાને દબાઈ પડ્યા ત્યારે—સહાય માટે ઇન્દ્રને, વૃત્રહનને, શચીપતિને આહ્વાન કર્યો. હે વસુઓ, સુદાનવો! જેમ દુર્ગમ ઘાટમાંથી રથને બહાર ખેંચી લેવાય, તેમ સર્વ અંહસ્—સંકોચ અને આંતરિક દોષ—માંથી અમને નિષ્પિપર્તન કરો.

Mantra 7

देवैर्नो देव्यदितिर्नि पातु देवस्त्राता त्रायतामप्रयुच्छन् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

દેવો સાથે દેવી અદિતિ અમારું રક્ષણ કરે; દેવ રક્ષક અપ્રયુચ્છન—અથાક, અખંડ—અમને બચાવે. મિત્ર અને વરુણ અમને વિસ્તારે; અને અદિતિ, સિંધુ, પૃથ્વી તથા દ્યૌ (આકાશ) પણ.

Frequently Asked Questions

Viśvedevāḥ means “All the Gods.” Here it is a collective call to several key deities—Indra, Mitra, Varuṇa, Agni, the Maruts, Aditi—and especially the Vasus as generous protectors.

It compares human distress to being stuck in a narrow, dangerous mountain passage. The hymn asks the Vasus to pull the worshipper out of every tightness and trouble, just as a chariot is drawn safely out of a difficult gorge.

The ending widens the protection beyond one problem to the whole world around the worshipper. Aditi represents boundless safeguarding, while Sindhu, Earth, and Heaven stand for the stable cosmic supports that sustain life and order.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App