Rig Veda Sukta 10
Mandala 1Sukta 1012 Mantras

Sukta 10

Sukta 1.10

Rishi

Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditionally for RV 1.1–1.11; RV 1.10 attributed to him in Anukramaṇī lists)

Devata

Indra (Śatakratu)

Chandas

Gāyatrī (8+8+8 syllables)

આ સૂક્તમાં ઇન્દ્ર (શતક્રતુ)નું આવાહન થાય છે—તે એવી શક્તિ છે જે પ્રેરિત સ્તુતિગાનથી બળવાન બને છે અને બદલામાં વિજયશક્તિ, યશ અને સમૃદ્ધિ આપે છે. કવિ એવી પ્રશંસા કરે છે કે જે દંડની જેમ ઇન્દ્રને “ઉંચો ઊભો” કરે છે, અને તેને વિનવે છે કે છુપાયેલા “ગાયો” (પ્રકાશ/ખજાના)ને પ્રગટ કરે, માર્ગને વિસ્તારે, અને ઉપાસકો માટે રાધસ્ (પરિપૂર્ણ દાન-સમૃદ્ધિ)ને પ્રત્યક્ષ બનાવે.

Mantras

Mantra 1

गायन्ति त्वा गायत्रिणोऽर्चन्त्यर्कमर्किणः । ब्रह्माणस्त्वा शतक्रत उद्वंशमिव येमिरे ॥

ગાયત્રીના ગાયક તને ગાય છે; ઋચિના ઋષિઓ તેજોમય અર્ક (સ્તુતિ-વચન)નું અર્ચન કરે છે. હે શતક્રતુ, બ્રાહ્મણો તને વંશ (બાંસની લાકડી) જેમ ઊંચે ઉઠાવે તેમ ઉન્નત કરે છે—જેથી બહુવિધ કર્મશક્તિ અમામાં સીધી ઊભી રહે અને ઉર્ધ્વગતિ તરફ દોરી જાય.

Mantra 2

यत्सानोः सानुमारुहद्भूर्यस्पष्ट कर्त्वम् । तदिन्द्रो अर्थं चेतति यूथेन वृष्णिरेजति ॥

જ્યારે સાનુથી સાનુ પર આત્મા આરોહણ કરે છે, ત્યારે બહુ કાર્ય સ્પષ્ટ અને યોગ્ય આકારમાં ગોઠવવાનું રહે છે. એ સાચા અર્થને ઇન્દ્ર જાણે છે; અને વૃષણ (વૃષ-શક્તિ) યુથ સાથે આગળ ધપે છે—ઘણી શક્તિઓને એક વિજયી ગતિમાં એકત્રિત કરતાં.

Mantra 3

युक्ष्वा हि केशिना हरी वृषणा कक्ष्यप्रा । अथा न इन्द्र सोमपा गिरामुपश्रुतिं चर ॥

કેશવાળા બે હરિ (તામ્રવર્ણ ઘોડા/શક્તિઓ)ને જોડ—એ બળવાન, જે કક્ષ્યા (અસ્તિત્વની પટ્ટી)ને ભરનાર છે. પછી, હે ઇન્દ્ર સોમપા, અમારી ગિરા (પ્રેરિત વાણી)ની ઉપશ્રુતિ તરફ નજીક આવ અને તેની આંતરિક પોકાર સાંભળ.

Mantra 4

एहि स्तोमाँ अभि स्वराभि गृणीह्या रुव । ब्रह्म च नो वसो सचेन्द्र यज्ञं च वर्धय ॥

આવો; તેજસ્વી સ્વરથી અમારા સ્તોત્રોને પ્રતિઉત્તર આપો—ગાવો, ઊંચે પોકારો. હે ઇન્દ્ર, અમારી વાસના/આકાંક્ષાના સહચર, અમારા માટે બ્રહ્મ (પ્રેરિત વાણી) અને યજ્ઞ (અંતર અર્પણ) વધાર.

Mantra 5

उक्थमिन्द्राय शंस्यं वर्धनं पुरुनिष्षिधे । शक्रो यथा सुतेषु णो रारणत्सख्येषु च ॥

ઇન્દ્ર માટે ઉકથ—પ્રશંસનીય, ઉચ્ચારવા યોગ્ય—ઘણા કાર્યો સિદ્ધ કરનાર શક્તિ માટે બળવર્ધક. જેથી શક્ર, અમારા સુત સોમોમાં આનંદ પામે અને અમારા સખ્ય-કર્મોમાં પણ.

Mantra 6

तमित्सखित्व ईमहे तं राये तं सुवीर्ये । स शक्र उत नः शकदिन्द्रो वसु दयमानः ॥

તેને જ, સખિત્વના આનંદમાં, અમે ઇચ્છીએ છીએ—તેને રાયિ (આત્મ-સમૃદ્ધિ) માટે, તેને સુવીર્ય (વીરબળની પૂર્ણતા) માટે. શક્ર ઇન્દ્ર અમારા માટે સમર્થ રહે; વસુ (પ્રકાશમય સત્તા-ધન) દાનરૂપે આપતો.

Mantra 7

सुविवृतं सुनिरजमिन्द्र त्वादातमिद्यशः । गवामप व्रजं वृधि कृणुष्व राधो अद्रिवः ॥

હે ઇન્દ્ર, અદ્રિવઃ (પેષણપથ્થર ધારક), તારા દ્વારા અપાયેલું યશઃ સુવિસ્તૃત દ્વાર સમું અને સુનિશ્ચિત પ્રેરક બળ સમું છે. ગવાંનો વ્રજ (પ્રકાશ-કિરણોની ગોઠ) અમારા માટે વધાર; તેને ખુલ્લો કર—રાધસ્ (સમૃદ્ધિ/દાન) પ્રગટ કર.

Mantra 8

नहि त्वा रोदसी उभे ऋघायमाणमिन्वतः । जेषः स्वर्वतीरपः सं गा अस्मभ्यं धूनुहि ॥

કારણ કે, તું જ્યારે તારા ઉગ્ર વેગમાં આગળ ધસી આવે છે, ત્યારે ઉભય રોદસી—દ્યુ અને પૃથ્વી—પણ તને પાછો ઠેલવા સમર્થ નથી. હે જયશીલ, સ્વર્વતી અપઃ (પ્રકાશમય લોક ધારણ કરનાર જળો) અને ગા (પ્રકાશ-કિરણો) — બન્નેને અમારા માટે એકસાથે ઝરાવી દે.

Mantra 9

आश्रुत्कर्ण श्रुधी हवं नू चिद्दधिष्व मे गिरः । इन्द्र स्तोममिमं मम कृष्वा युजश्चिदन्तरम् ॥

હે આશ્રુત્કર્ણ ઇન્દ્ર, હવને સાંભળ—હવે જ મારી ગિરઃ (પ્રેરિત વાણી)ને તારા અંદર ધારણ કર. આ મારો સ્તોમ એવો કર કે તે યુક્ત શક્તિઓના અંતરતમ અવકાશમાં પણ પ્રવેશી, ઘનિષ્ઠ યોગ (યુજ) બની રહે.

Mantra 10

विद्मा हि त्वा वृषन्तमं वाजेषु हवनश्रुतम् । वृषन्तमस्य हूमह ऊतिं सहस्रसातमाम् ॥

હે ઇન્દ્ર! અમે તને જાણીએ છીએ—સર્વથી વધુ વૃષભ-શક્તિમાન, વાજોમાં (વિજય-બળોમાં) હવનનો શ્રવણ કરનાર. તેથી અમે તે અતિ-વૃષભને પોકારીએ છીએ—તેની ઊતિ (રક્ષા-સહાય), જે સહસ્રગણી જીત અપાવે, આંતરિક સંઘર્ષમાં મહાન ઉદ્ધારરૂપ.

Mantra 11

आ तू न इन्द्र कौशिक मन्दसानः सुतं पिब । नव्यमायुः प्र सू तिर कृधी सहस्रसामृषिम् ॥

હે કૌશિકોના ઇન્દ્ર! આનંદિત મનથી અમારી પાસે આવ; સુત (પિષિત) સોમ પાન કર. અમારે માટે નવું આયુષ્ય વિસ્તારી દે; તેને સુખદ પાર ઉતારામાં આગળ ધપાવ; અને અમારામાં ઋષિને સહસ્ર-સામ (હજારો સ્તુતિઓ) ગાવનાર ગાયકરૂપે ઘડી દે.

Mantra 12

परि त्वा गिर्वणो गिर इमा भवन्तु विश्वतः । वृद्धायुमनु वृद्धयो जुष्टा भवन्तु जुष्टयः ॥

હે ગિર્વણ (સ્તુતિપ્રિય) ઇન્દ્ર! આ ગીરો (સ્તુતિ-વાણી) સર્વ દિશાઓથી તને પરિઘેરી રહે. તારા વિસ્તૃત આયુષ્ય-બળને અનુસરી, અમારી વૃદ્ધિઓ સ્વીકાર્ય અને પ્રિય બને; યોગ્ય ભોગો અને સુસંગતિઓ અમને અનુમોદન આપે.

Frequently Asked Questions

The hymn is addressed to Indra, especially as Śatakratu—“the one of many powers/works”—who is strengthened by sacred speech and grants victory and abundance.

In Vedic imagery it can mean releasing wealth and cattle, but it also points to releasing hidden light—clarity, insight, and spiritual riches that were enclosed by obstacles.

It can be recited as an Indra prayer before difficult tasks, asking for strength, removal of inner and outer blocks, and the manifestation of rādhas (support, resources, and right growth).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App