Adhyaya 75

આ અધ્યાયમાં મહાદેવ ઉમાને ગંડિકા (ગંડકી) તીર્થનું મહાત્મ્ય સંભળાવે છે. ગંડકીને ગંગાસમાન પાવન કહી, તેને વિષ્ણુનું પોતાનું ક્ષેત્ર ગણાવવામાં આવ્યું છે, જ્યાં શાલગ્રામ શિલાઓ અનેક રૂપે પ્રગટ થાય છે. ત્યાં ઋષિ, દેવ, સિદ્ધાદિ દિવ્ય ગણો વસે છે; નદીનું દર્શન કે સ્પર્શ માત્રથી પણ મહાપાપો નાશ પામે છે—એવું પ્રતિપાદિત છે. આષાઢ માસમાં વિશેષ યાત્રા, એક માસનું વ્રત, સ્નાન, દાન અને તારક-મંત્રનો અવિરત જપ કરવાની વિધિ જણાવાઈ છે. દ્વિજ સાધકોને શંખ-ચક્રાદિ વૈષ્ણવ ચિહ્ન ધારણ કરવાની આજ્ઞા છે, જેને મોક્ષ અને ‘સાચા વૈષ્ણવ’ની ઓળખ સાથે જોડવામાં આવી છે. અંતે શ્રેષ્ઠતા-ક્રમ કહે છે—ગંડિકાસમાન તીર્થ નથી, દ્વાદશીસમાન વ્રત નથી, અને કેશવથી પર કોઈ દેવ નથી.