Adhyaya 67

આ અધ્યાયમાં ગોપી-ચંદન (ગોપિકા-ચંદન)નું મહાત્મ્ય વર્ણવાયું છે. વૈષ્ણવ તિલક/લેપન માટેની આ પવિત્ર માટીને ‘ચલતું તીર્થ’ અને ગૃહને પાવન કરનાર દ્રવ્ય કહેવામાં આવ્યું છે; જ્યાં તે રાખવામાં આવે ત્યાં શોક, મોહ અને અમંગળ ટકતા નથી, પિતૃઓ પ્રસન્ન થાય છે અને વંશવૃદ્ધિ થાય છે. ગોપી-પુષ્કર સાથે સંકળાયેલી આ માટી દેહશુદ્ધિકારક અને રોગનાશક કહેવાય છે; તેનો લેપ અને ધારણ મોક્ષદાયક છે અને સર્વ તીર્થ-ક્ષેત્રો દ્વારા પ્રશંસિત છે. તુલસીકાષ્ઠ તથા તુલસીના મૂળની માટી સાથે તેની પવિત્રતાની સમતા પણ દર્શાવવામાં આવી છે. ગોપી-ચંદનને હરિ-ચંદન સાથે પીસીને લેપ બનાવવાનો વિધાન જણાવાયો છે. અંતે પાપક્ષયનું દૃઢ ફલશ્રુતિ—મહાપાપીઓની પણ તત્કાળ શુદ્ધિ અને વિષ્ણુના પરમ ધામની પ્રાપ્તિ—એવું પ્રતિપાદિત છે.