Adhyaya 42

આ અધ્યાયમાં માઘ કૃષ્ણપક્ષની એકાદશી ‘ષટ્-તિલા’નું મહાત્મ્ય વર્ણવાયું છે; તેને પાપનાશક વ્રત તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવી છે. શ્રીકૃષ્ણ યુધિષ્ઠિરને અને અંતર્ગત કથનમાં પુલસ્ત્ય દાલભ્યને શૌચ, ઇન્દ્રિયનિગ્રહ, હરિપૂજન, રાત્રિ-જાગરણ, હોમ તથા નિર્ધારિત મંત્રથી અર્ઘ્યદાનનું વિધાન સમજાવે છે. વ્રત પૂર્ણ થયા પછી બ્રાહ્મણોનું સન્માન કરીને યથાશક્તિ દાન કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે—કલશ, વસ્ત્ર, પાદુકા વગેરે, અને વિશેષ કરીને કાળા તિલ તથા સામર્થ્ય હોય તો કાળી ગાયનું દાન. તિલ સંબંધિત છ પ્રકારના આચરણોને મહાપુણ્યદાયક ગણાવવામાં આવ્યા છે. પછી એક દૃષ્ટાંત આવે છે: ઉપવાસમાં નિષ્ઠાવાન એક બ્રાહ્મણી અન્નદાનમાં ઓછાપણાને કારણે મર્યાદિત સ્વર્ગફળ પામે છે. ષટ્-તિલા વ્રતના ઉપદેશથી તે સમૃદ્ધિ અને મોક્ષાભિમુખ ફળ મેળવે છે—ભક્તિ અને તપ દાનથી, ખાસ કરીને અન્નદાન અને તિલદાનથી, પૂર્ણ થાય છે એવો ઉપદેશ આપવામાં આવે છે.