Adhyaya 199

ઋષિઓના પ્રેરણાથી સૂત કહે છે કે સૌભરિએ યુધિષ્ઠિરને કાલીન્દી (યમુના)ની મહિમા અને વૈકુંઠસંબંધિત પરમ તીર્થનું મહત્ત્વ ઉપદેશ્યું. પછી કથા કાલીન્દી-તટના રમ્ય ખાંડવ વનમાં જાય છે, જ્યાં નારદ અને પર્વત સમક્ષ રાજા શિબી વનમાં દેખાતા અદ્ભુત યજ્ઞ-લક્ષણો વિશે પૂછે છે. નારદ વર્ણવે છે—નૃસિંહે હિરણ્યકશિપુનો વધ કરીને ઇન્દ્રનું રાજ્ય પુનઃસ્થાપિત કર્યા પછી, શક્ર હરિને માન આપવા યજ્ઞ કરવા ઇચ્છે છે. બૃહસ્પતિના નિર્દેશથી તે ખાંડવ–કાલીન્દી તટે મહાયજ્ઞ કરે છે; ત્યારે વિષ્ણુ બ્રહ્મા અને શિવ સાથે પ્રગટ થઈ યજ્ઞને અનુગ્રહ આપે છે. આ અધ્યાયમાં તત્ત્વચિંતન પણ આવે છે—ત્રિમૂર્તિનું એકત્વ, માયાથી દેખાતી અનેકતા, અને સર્વજનહિતકારી ભક્તિનું મહાત્મ્ય. અંતે ભક્તિની નીતિ જણાવે છે: દેવતાઓની નિંદા ન કરવી, વૈદિક માર્ગનું પાલન, અને માન્ય ભક્તિ-પ્રકારોનું આચરણ.