Adhyaya 159

મહાદેવ પાર્વતીને સિદ્ધક્ષેત્રનું અદ્વિતીય માહાત્મ્ય કહે છે અને તેને અનિરુદ્ધ–ઉષા પ્રસંગ સાથે જોડે છે. બાણાસુરની નગરીમાં લવાયેલો અનિરુદ્ધ બંધનમાં પડ્યો છતાં કોટરાક્ષીનું સ્મરણ કરે છે. દેવીને આદ્ય વૈષ્ણવી શક્તિ, રક્ષણપરાયણા તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે; શ્રીકૃષ્ણે તેને નદીકાંઠે પ્રતિષ્ઠિત કરી હતી. બાણાસુરના પરાજય પછી અનિરુદ્ધના સ્તુતિથી દેવીનું સાક્ષાત્ સાન્નિધ્ય પ્રગટ થાય છે. પછી તીર્થફળ જણાવાય છે—એક વર્ષ સ્નાન કરીને કોટરાક્ષીના દર્શનથી સમૃદ્ધિ મળે; સિદ્ધતીર્થમાં સ્નાન અને કોટરવાસિનીના દર્શનથી રુદ્રલોકમાં માન મળે. શિવ કહે છે કે માત્ર સ્મરણથી પણ મુક્તિ થાય છે અને વિશેષ સ્નાન તથા સ્તોત્રપાઠની વિધિ ઉપદેશે છે. કોટરાક્ષી અનેક દેવીનામોથી અભિન્ન, પરમ તીર્થ છે; તેના દર્શનથી પાપનાશ થાય છે એમ ઘોષિત થાય છે.