Adhyaya 158

મહાદેવ કહે છે—સાભ્રમતી/ભ્રમતી નદીના કાંઠે ‘પિચુ-મંદારક’ નામનું પવિત્ર તીર્થ પ્રસિદ્ધ છે, જે રોગનાશક અને પાવન છે. તેની પવિત્રતાનું કારણ એક પુરાકથા છે: દાનવો દ્વારા દેવો પરાજિત થયા ત્યારે તેઓ સૂક્ષ્મરૂપ ધારણ કરીને વૃક્ષોમાં આશ્રયે છુપાયા—શિવ બિલ્વમાં, વિષ્ણુ અશ્વત્થમાં, ઇન્દ્ર શિરીષમાં અને સૂર્ય નિમ્બમાં—જ્યાં સુધી વિષ્ણુએ દૈત્ય ‘કોલાહલ’ને દમન ન કર્યો. તેથી દેવાશ્રયી એવા વૃક્ષોને દેવસ્વરૂપ માની તેમનું છેદન નિષિદ્ધ ગણાયું છે. સૂર્યના તે વિશ્રામસ્થાનમાંથી જ પિચુ-મંદારક તીર્થ પ્રગટ થયું. ત્યાં સ્નાન કરીને રવિની પૂજા કરવાથી ઇચ્છિત ફળ મળે છે. અધ્યાયમાં સૂર્યના બાર નામો/ઉપાધિઓના જપનું વિધાન છે; તેનાથી પુણ્ય, ધન, સંતાન અને જન્મજન્માંતરે ઉન્નતિ પ્રાપ્ત થાય છે. વિશેષ કરીને પરમ ‘નિમ્બાર્ક તીર્થ’માં સ્નાન તથા તેનું જળપાન કરવાથી મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે એમ જણાવાયું છે.