Adhyaya 70

Verse 1

व्यास उवाच । ततो देवांतको दैत्यो व्यनदत्समरं प्रति । रणं चकार धर्मेण संदष्टौष्ठपुटो बली

વ્યાસે કહ્યું—પછી દૈત્ય દેવાંતક યુદ્ધ તરફ ગર્જના કરતો આગળ વધ્યો. બળવાન તે હોઠ ભીંચીને ધર્મનિયમ મુજબ રણમાં પ્રવૃત્ત થયો.

Verse 2

स गत्वा चाब्रवीद्वाक्यं सर्वलोकविगर्हितं । न जानासि महद्धर्मं दुष्ट मोहाद्यथाक्रमम्

ત્યાં જઈ તેણે સર્વ લોકોએ નિંદિત એવા શબ્દો કહ્યા—“દુષ્ટ મોહથી તું યથાક્રમે સ્થિત મહાધર્મને જાણતો નથી.”

Verse 3

पापपुण्यप्रयोगेण निग्रहानुग्रहे प्रभुः । अहं च निर्मितो धात्रा करोमि तव शासनम्

હે પ્રભુ! પાપ-પુણ્યના પ્રયોગથી તમે દંડ અને અનુગ્રહ કરો છો. હું પણ ધાત્રા દ્વારા રચાયેલો, તમારી આજ્ઞાનું પાલન કરું છું.

Verse 4

न जानासि यतो धर्मं कालमृत्यु पुरःसरः । न रोगो न जरा कालो न मृत्युर्न च किंकरः

તમે ધર્મને જાણતા નથી, તેથી કાળ અને મૃત્યુ તમારા અગ્રગામી છે. ન રોગ, ન જરા, ન કાળ, ન મૃત્યુ—અને ન કોઈ સેવક પણ.

Verse 5

धर्मात्प्रचलितः कर्मी कष्टं याति दिवानिशम् । उक्तं वसुं महावीर्यं यमं धर्मैकसाक्षिकम्

ધર્મથી ભટકેલો કર્મી દિવસ-રાત કષ્ટ ભોગવે છે. એમ કહેવાયું છે કે મહાવીર્યવાન વસુ-સ્વરૂપ યમ ધર્મનો એકમાત્ર સાક્ષી છે.

Verse 6

स जघान त्रिभिर्बाणैः कालमृत्युसमप्रभैः । प्रचिच्छेद स धर्मात्मा ते त्वन्यैर्विशिखैस्त्रिभिः

તેણે કાળ અને મૃત્યુ સમાન તેજવાળા ત્રણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો. ત્યારે તે ધર્માત્માએ (તેને/તેને) છેદી નાખ્યો; પરંતુ તેઓ પણ ત્રણ અન્ય તીક્ષ્ણ શરોથી પ્રહાર કરવા લાગ્યા.

Verse 7

ततस्तूच्चैः शरैः प्राज्यैर्युगांतानलसप्रभैः । निजघान यमं संख्ये स चिच्छेद शरैः शरान्

પછી તેણે ઊંચે છોડેલા, પ્રચુર અને યુગાંતની અગ્નિ સમાન તેજસ્વી શરોથી યુદ્ધમાં યમ પર પ્રહાર કર્યો; અને યમે પણ પોતાના શરોથી તે શરોને કાપી નાખ્યા.

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धौ परस्परजयैषिणौ । जघ्नतुः समरेन्योन्यं महाबलपराक्रमौ

આ દરમિયાન, ક્રોધિત થયેલા અને એકબીજા પર વિજય મેળવવા ઈચ્છતા તે મહાબળશાળી વીરોએ યુદ્ધમાં એકબીજા પર પ્રહાર કર્યા.

Verse 9

अहोरात्रं तयोर्युद्धमवर्त्तत सुदारुणम् । एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धः शक्त्या प्रशमनं रुषा

તેઓ વચ્ચે રાત-દિવસ અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ ચાલતું રહ્યું. આ દરમિયાન, ક્રોધિત થઈને એકે શક્તિ વડે બીજાને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.

Verse 10

बिभेद दैत्यशार्दूलो ह्यहंकारयुतो बली । तामेवाथ रुषा धर्मो गृहीत्वा शक्तिकां द्रुतं

અહંકારથી ભરેલા તે બળવાન દૈત્યશ્રેષ્ઠે પ્રહાર કર્યો. ત્યારે ધર્મે ક્રોધપૂર્વક તે જ શક્તિ (ભાલા) ને ઝડપથી પકડી લીધી.

Verse 11

निजघान तयैवामुंस्तनयोरंतरे भृशम् । स विह्वलित सर्वांगो मुखादागतशोणितः

અને તે જ શક્તિથી તેણે દૈત્યની છાતીની વચ્ચે જોરદાર પ્રહાર કર્યો. આનાથી તેનું આખું શરીર વ્યાકુળ થઈ ગયું અને મોઢામાંથી લોહી નીકળવા લાગ્યું.

Verse 12

ततः क्रुद्धो महातेजा धृत्वा दंडं सुदारुणम् । अमोघं पातयामास तस्य दैत्यस्य विग्रहे

ત્યારબાદ, મહાતેજસ્વી ધર્મે ક્રોધિત થઈને એક અત્યંત ભયાનક દંડ ધારણ કર્યો અને તે અમોઘ દંડને તે દૈત્યના શરીર પર ફટકાર્યો.

Verse 13

साश्वं रथं तथा सूतं योद्धारं शस्त्रसंचयम् । चकार भस्मसात्तं च शमनः क्रोधमूर्च्छितः

ક્રોધથી મત્ત થયેલા શમને અશ્વસહિત રથ, સૂત, યોદ્ધા અને સમગ્ર શસ્ત્રસંચયને ભસ્મસાત્ કરી દીધાં।

Verse 14

पतिते च तथा दैत्ये दुर्धर्षो नाम दानवः । शमनं शूलहस्तस्तु प्रदुद्राव जिघांसया

તે દૈત્ય પડતાં જ દુર્ધર્ષ નામનો દાનવ, હાથમાં શૂલ લઈને, શમનને મારવાની ઇચ્છાથી તેની તરફ દોડી આવ્યો।

Verse 15

शूलहस्तं समायांतं बडवानलसन्निभम् । आससाद रणे मृत्युः शक्तिहस्तोतिनिर्भयः

શૂલધારી, બડવાનલ સમ પ્રજ્વલિત થઈ આગળ વધતો હતો; તેના પર રણમાં અતિનિર્ભય શક્તિધારી મૃત્યુ ધસી આવ્યો।

Verse 16

स च दृष्ट्वाऽसुरो मृत्युं शूलेनैव जघान ह । शक्तिं चैव ततो मृत्युः प्रचिक्षेप रणाजिरे

તે અસુરે મૃત્યુને જોઈને શૂલથી જ પ્રહાર કર્યો; ત્યારબાદ મૃત્યુએ રણભૂમિમાં પ્રતિઉત્તરરૂપે પોતાની શક્તિ ફેંકી।

Verse 17

संदह्य सहसा शूलं वह्निकूटसमप्रभम् । दैत्यस्य हृदयं भित्वा गता सा च धरातलम्

ક્ષણમાં જ અગ્નિકૂટ સમ તેજસ્વી શૂલ દહન પામી દૈત્યનું હૃદય ભેદીને ધરાતલ પર પડી ગયું।

Verse 18

सरथः स पपातोर्व्यां शक्तिजर्जरविग्रहः । अथान्यो दुर्मुखो मृत्युं कृष्टचापो महाबलः

તે રથসহ ધરા પર પટકાયો; શક્તિના ઘા થી તેનું શરીર ચિન્નભિન્ન થયું. ત્યારબાદ મહાબલી દુર્મુખ ધનુષ ખેંચી મૃત્યુ તરફ આગળ વધ્યો.

Verse 19

खड्गचर्मधरः कालो रथ एव गतोभवत् । दृष्ट्वा तं विशिखैः प्राज्यैर्जघान स यमं रणे

ખડ્ગ અને ઢાલ ધારણ કરનાર કાળ રથસ્થ યોદ્ધા સમાન થયો. તેને જોઈ યમે યુદ્ધમાં અનેક પ્રબળ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.

Verse 20

स चाप्लत्य रथाद्देवो ह्यसिना च सकुंडलम् । शिरश्चिच्छेद सहसा पातयित्वा च भूतले

પછી તે દેવ રથ પરથી કૂદી ઉતરી, તલવારથી કુંડળો સહિત તેનું મસ્તક સહસા કાપી નાખ્યું અને તેને ધરા પર પાડી દીધું.

Verse 21

हतशेषं बलं सर्वं प्रदुद्राव दिशो दश

વધ પછી થોડો અવશેષ રહી ગયો; આખું સૈન્ય દસેય દિશાઓમાં ભાગી ગયું.

Verse 70

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे देवांतकर्दुर्धर्षदुर्मुखवधोनाम सप्ततिमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના પ્રથમ સૃષ્ટિખંડમાં ‘દેવાંતક, દુર્ધર્ષ અને દુર્મુખ-વધ’ નામનો સત્તરમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.