Adhyaya 66

Verse 1

व्यास उवाच । भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा कालेयो नाम दानवः । चित्ररथं प्रदुद्राव धृत्वा बाणं सकार्मुकम्

વ્યાસે કહ્યું—ભાઈને હત થયેલો જોઈ ‘કાલેય’ નામનો દાનવ ધનુષ્ય સાથે બાણ ધારણ કરીને ચિત્રરથ તરફ દોડી ગયો।

Verse 2

दृष्ट्वासुरं विधावंतं कालमृत्युसमप्रभम् । अरौत्सीत्तं महावीर्यो जयंतः पाकशासनिः

કાળ અને મૃત્યુ સમાન તેજવાળા તે અસુરને ધસી આવતો જોઈ, મહાવીર્ય જયંત—પાકશાસન (ઇન્દ્ર) નો પુત્ર—તેની સામે યુદ્ધઘોષ કર્યો।

Verse 3

अब्रवीच्च महातेजा दैतेयं सुरसत्तमः । तथ्यं धर्माभिसंयुक्तं लोकद्वयहितं ध्रुवम्

ત્યારે મહાતેજસ્વી દેવશ્રેષ્ઠે તે દૈત્યને સત્યયુક્ત, ધર્મસંયુક્ત અને ઉભય લોકના હિત માટે નિશ્ચિત એવા વચનો કહ્યા।

Verse 4

शस्त्राभिघातदुःखार्तं कश्मलं चान्यसंयुतम् । प्रभग्नं च निरस्तं च यो हंति स च बालिशः

જે શસ્ત્રપ્રહારના દુઃખથી પહેલેથી જ પીડિત, મોહ-કલુષથી ઘેરાયેલો, અન્ય કષ્ટોથી વ્યાકુલ, ભંગાયેલો અને પાડી દેવાયેલો હોય—તેને જે પ્રહાર કરે, તે જ ખરેખર મૂર્ખ છે.

Verse 5

सुचिरं रौरवं भुक्त्वा तस्य दासो भवेच्चिरम् । तस्मान्मामुं प्रयुध्यस्व युद्धधर्मस्थितो भव

દીર્ઘ સમય સુધી રૌરવ નરકનું દુઃખ ભોગવીને તું લાંબા સમય સુધી તેનો દાસ બની રહેશે. તેથી મારી સાથે યુદ્ધ કર; યુદ્ધધર્મમાં અડગ રહી ઊભો રહેજે.

Verse 6

जयंतमब्रवीद्वाक्यं कालेयः क्रोधमूर्च्छितः । निहत्य भ्रातृहंतारमथ त्वांहन्मि सांप्रतम्

ક્રોધથી મূર્ચ્છિત કાલેયે જયંતને કહ્યું—“મારા ભાઈના હત્યારાને મારીને હવે હું તને મારીશ.”

Verse 7

ततस्तं चासुरश्रेष्ठं कालानलसमप्रभम् । जयंतो निशितैर्बाणैर्जघान सुरसत्तमः

ત્યારે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ જયંતે કાળાગ્નિ સમાન તેજ ધરાવતા તે અસુરશ્રેષ્ઠને તીક્ષ્ણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.

Verse 8

निचकर्त्त शरान्सोपि त्रिभिर्विव्याध चासुरः । यथावृष्टिगणं प्राप्य नदी गैरिकवाहिनी

તેને પણ બાણો કાપી નાખ્યા, અને તે અસુરે (જયંતને) ત્રણ બાણોથી વિંધ્યો. જેમ લાલ ગેરુ વહન કરતી નદી ઘનવર્ષા મળતાં જ વેગે ઉછળે છે.

Verse 9

तथा तौ च महावीर्यौ न क्षीणौ न च कातरौ । न शर्म परिलेभाते परस्परजयैषिणौ

આ રીતે તે બે મહાવીર ન તો ક્ષીણ થયા, ન તો ભયભીત. પરસ્પર વિજયની ઇચ્છાથી તેમને ન શાંતિ મળી, ન સુખ-આશ્વાસન.

Verse 10

अथ तस्य च दैत्यस्य धनुश्चिच्छेद चेषुणा । यंतारं पंचभिर्बाणैः पातयामास भूतले

પછી તેણે એક બાણથી તે દૈત્યનું ધનુષ કાપી નાખ્યું અને પાંચ બાણોથી સારથીને ભૂમિ પર પાડી દીધો.

Verse 11

अष्टाभिर्निशितैर्बाणैश्चतुरोश्वानपातयात् । शक्तिं संगृह्य भूमिष्ठः कुमारं च जघान ह

આઠ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેણે ચારેય ઘોડાંને પાડી દીધાં. પછી જમીન પર ઊભો રહી શક્તિ (ભાલો) ધારણ કરીને કુમારને પણ ઘાયલ કરી પાડી દીધો.

Verse 12

गदया पीडितं साश्वं सवरूथं सकूबरम् । पातयित्वा धरण्यां च सिंहनादं ननाद ह

ગદાના પ્રહારથી પીડિત—ઘોડાંসহ, રથના ઢાંચા અને જુઆসহ—તેને ધરતી પર પછાડી, પછી તેણે સિંહનાદ કર્યો.

Verse 13

लाघवात्स धरां गत्वा गदापाणिरुपस्थितः । वज्रपाताद्यथा शब्दो लोकानां दुःसहो भवेत्

ઝડપથી તે ધરતી પર ઉતરી ગદા હાથમાં લઈને ઊભો રહ્યો; વજ્રપાત જેવો તેનો શબ્દ લોકોએ સહન ન કરી શક્યો.

Verse 14

तथा तयोर्गदापाते शब्दः स्यात्तु मुहुर्मुहुः । एवं तयोर्गदायुद्धं यावदब्दचतुष्टयम्

ત્યારે તેમની ગદાના પ્રહારો થતાં વારંવાર ઘોર નાદ ઊઠતો રહ્યો. આ રીતે તેમનું ગદાયુદ્ધ ચાર વર્ષ સુધી ચાલ્યું।

Verse 15

प्रभग्ने ते गदे खस्थौ खड्गचर्मधरावुभौ । तदा पदातिनोर्युद्धमद्भुतं लोमहर्षणं

જ્યારે તેમની ગદાઓ તૂટી ગઈ, ત્યારે રણભૂમિમાં ઊભેલા બંનેએ ખડ્ગ અને ઢાલ ધારણ કરી. ત્યારબાદ તે બંને પદાતિઓનું યુદ્ધ અદ્ભુત અને રોમાંચક બન્યું।

Verse 16

दृष्ट्वा च विस्मयं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः । खड्गपातैर्मुहूर्तांते तयोश्छिन्ने तु वर्मणी

આ જોઈને દેવો, અસુરો અને મહોરગો સૌ આશ્ચર્યચકિત થયા. પછી એક જ ક્ષણમાં તેમના ખડ્ગપ્રહારો વડે બંનેના બખ્તર કાપાઈ ગયા।

Verse 17

अभवत्खड्गयुद्धं च तयोर्युद्धातिशीलिनोः । दधार चिकुरे तस्य जयंतो भीमविक्रमः

પછી તે બંને અતિ યુદ્ધકુશળોના વચ્ચે ખડ્ગયુદ્ધ શરૂ થયું. અને ભીમવિક્રમી જયંતે તેને વાળના ગુચ્છથી પકડી લીધો।

Verse 18

शिरश्छित्वास्य खड्गेन पातयामास भूतले । ततस्तु जयशब्देन देवाः सर्वे ननंदिरे

ખડ્ગથી તેનું મસ્તક કાપીને તેણે ધરતી પર પાડી દીધું. ત્યારબાદ ‘જય જય’ના નાદથી સર્વ દેવો આનંદિત થયા।

Verse 19

प्रभग्ना दैत्यसंघाश्च दिशः सर्वाः प्रदुद्रुवुः

પરાજયથી ભંગ થયેલા દૈત્યસમૂહો ભયભીત થઈ સર્વ દિશાઓમાં દોડી પલાયન થયા.

Verse 66

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे कालेयवधोनाम षट्षष्टितमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના પ્રથમ સૃષ્ટિખંડમાં ‘કાલેયવધ’ નામનો છ્યાસઠમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.