Shloka 12

Viśokā Dvādaśī Vow, Guḍa-Dhenū (Jaggery-Cow) Gift, and Śaila-Dāna (Mountain-Charity) Rites

Devanagari script

उज्ज्वालिताश्च ते पत्न्या सुवर्णमयपादपाः । लीलावतीगृहे चापि परिचर्या च पार्थिव

Transliteration

ujjvālitāśca te patnyā suvarṇamayapādapāḥ | līlāvatīgṛhe cāpi paricaryā ca pārthiva

Translation

અને તે સુવર્ણમય વૃક્ષો તમારી પત્ની દ્વારા તેજસ્વી કરાયા; તેમજ, હે રાજન, લીલાવતીના ગૃહમાં પણ સેવા-પરિચર્યા થતી રહી।

Word by Word

• उज्ज्वालिताः: made to shine, illuminated
• उज्ज्वालिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्-√ज्वल् (धातु) → उज्ज्वालित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ते: they/those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• पत्न्या: by the wife
• पत्न्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• सुवर्णमय-पादपाः: golden trees
• सुवर्णमय-पादपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित) + पादप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तद्धितान्त-विशेषणपूर्वक तत्पुरुषः (सुवर्णमयाः पादपाः)

• लीलावती-गृहे: in Līlāvatī’s house
• लीलावती-गृहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लीलावती (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लीलावत्याः गृहे)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (also/even)

• परिचर्या: service, attendance
• परिचर्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परिचर्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पार्थिव: O king
• पार्थिव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Unspecified narrator (context not provided in the input excerpt)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: city

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: उज्ज्वालिताश्च=उज्ज्वालिताः+च; सुवर्णमयपादपाः=सुवर्णमय-पादपाः; चापि=च+अपि

Characters & Entities

• Līlāvatī

FAQs

Who is being addressed as “pārthiva” in this verse?

“Pārthiva” is a respectful address meaning “O king,” indicating the verse is spoken to or about a ruler.

What is the significance of “suvarṇamaya-pādapāḥ” (golden trees)?

It conveys royal splendor and extraordinary prosperity, using a striking image—trees made of gold—to emphasize opulence and display.

What ethical or cultural value is implied by “paricaryā” (service/attendance)?

The verse highlights orderly household or courtly conduct—attentive service as a marker of proper management, hospitality, and social duty within a royal setting.