Adhyaya 4

ગંગાદ્વારનું માહાત્મ્ય સાંભળ્યા પછી જૈમિની વ્યાસને પ્રયાગની મહિમા સમજાવવા વિનંતી કરે છે. વ્યાસ સંક્ષેપમાં તીર્થ-માહાત્મ્ય કહે છે—ત્રિવેણી સંગમ દેવતાઓ દ્વારા સ્તુત છે; માઘસ્નાન, ખાસ કરીને મકરસૂર્યના સમયે, અતુલ પુણ્યદાયક અને વૈકુંઠપ્રાપ્તિ કરાવનાર છે, જે પ્રસિદ્ધ દાન-યજ્ઞોથી પણ શ્રેષ્ઠ છે. પછી ઉપદેશાત્મક કથા આવે છે—ધનવાન વૈશ્ય પ્રણિધિ અને તેની પતિવ્રતા પત્ની પદ્માવતી; એક પાપી પુરુષ તેને ભ્રમિત કરવા પ્રયત્ન કરે છે, પરંતુ સંગમે મૃત્યુ પામી અદ્ભુત રીતે શુદ્ધ, સદ્ગુણી રૂપ પામે છે. પદ્માવતીના સ્તોત્રથી માધવ પ્રગટ થઈ “બે પતિ”ના ધર્મસંકટનું નિવારણ કરે છે અને વૈકુંઠારોહણનું વર આપે છે. માર્ગમાં વિષ્ણુદૂત સમજાવે છે કે ગંગાસાગર સંગમે મૃત્યુ પામનાર ઘોર પાપીઓ પણ પરમ ગતિ પામે છે. અંતે આગળની કથાવસ્તુ તરીકે રાજા માધવની તપશ્ચર્યા સૂચવાય છે.