Adhyaya 3

જૈમિની વ્યાસને ક્રિયા-યોગનો સાર પૂછે છે અને કહે છે કે મનુષ્યજન્મ દુર્લભ છે; તેથી મુક્તિ માટે તાત્કાલિક સાધના જરૂરી છે. વ્યાસ ક્રિયા-યોગના અંગો જણાવે છે—ગંગાનું પૂજન-આદર, ધર્માનુરૂપ શ્રી/સમૃદ્ધિ, વિષ્ણુ-ઉપાસના, દાન, બ્રાહ્મણ-ભક્તિ, એકાદશી-વ્રત, ધાત્રી (આમળકી) અને તુલસીની ભક્તિ, તથા અતિથિ-સત્કાર। પછી ગંગાની તારક શક્તિનું વિશેષ વર્ણન થાય છે—ગંગાદ્વાર, પ્રયાગ અને સમુદ્ર-સંગમમાં તેનું મહાત્મ્ય; ‘ગંગા’ નામનું ઉચ્ચારણ માત્ર પણ પાપનાશક છે એમ કહેવામાં આવે છે। અંતર્કથામાં રાજા મનોભદ્ર એક ગૃધ્ર પાસેથી તેના પૂર્વજન્મોની કર્મકથા સાંભળે છે—યમરાજ અને ચિત્રગુપ્તની સભામાં નિર્ણય, બ્રાહ્મણો પ્રત્યે કંજુષાઈ અને માતા-પિતાનો અપમાન કરવાના ભયંકર પરિણામો, તેમજ ગંગામાં અચાનક મૃત્યુથી પણ અદભુત મુક્તિ મળવાની વાત. અંતે ફલશ્રુતિ—શ્રદ્ધાથી પાઠ-શ્રવણ કરવાથી ઝડપથી પાપક્ષય થાય છે।