Adhyaya 24

એકાદશીના પુણ્યને સાંભળ્યા પછી જૈમિની વ્યાસને તુલસીનું મહાત્મ્ય વર્ણવવા વિનંતી કરે છે. વ્યાસ કહે છે કે તુલસી દિવ્ય અધિષ્ઠાન છે—જ્યાં શ્રીવિષ્ણુ સાથે સર્વ દેવગણ અને સર્વ તીર્થો નિવાસ કરે છે; તેથી તુલસીના સાન્નિધ્યમાં કરેલું ધર્મકર્મ મહાફળદાયક બને છે. અધ્યાયમાં તુલસી-સેવાના પ્રકારો જણાવાયા છે—પાણી આપવું, છાંયો કરવો, સંધ્યા સમયે દીપ અર્પણ કરવો, મૂળસ્થાનની સફાઈ/માર્જન, રોપણ અને રક્ષણ. તેના ફળરૂપે પાપનાશ, સમૃદ્ધિ, પુણ્યવૃદ્ધિ અને અંતે મોક્ષ કહેવામાં આવ્યા છે; તેમજ પાંદડા તોડવાના મંત્રો અને નિયમો પણ આપીને, વિષ્ણુને “વેદના” ન થાય તે માટે અહિંસા અને આદર પર ભાર મૂકાયો છે. પછી ધાત્રી/આમળકીનું મહાત્મ્ય તુલસી સમાન કહીને બંનેને કર્મકાંડની સિદ્ધિ માટે અનિવાર્ય ગણાવવામાં આવે છે. જ્યાં એ બંને હોય ત્યાં દાન-પૂજા-જપ વગેરે અક્ષય ફળ આપે છે; અને જ્યાં ન હોય તે સ્થાન અશુદ્ધ તથા આધ્યાત્મિક રીતે નિષ્ફળ ગણાય છે.