Adhyaya 23

વ્યાસ રાજા કોચરાશ અને રાણી સુપ્રાજ્ઞાને એકાદશી-વ્રતમાં અડગ આદર્શ વૈષ્ણવ તરીકે વર્ણવે છે. તેઓ દશમીના નિયમો પાળી એકાદશીની મધરાતે જાગરણ કરે છે—ભજન, નૃત્ય, ધૂપ-દીપ, તુલસી-સેવા અને સમૂહ કીર્તનથી હરિની આરાધના કરે છે. બ્રાહ્મણ શૌરી તેમના દુર્લભ આચરણની પ્રશંસા કરીને તેમની શુદ્ધિનું કારણ પૂછે છે. સુપ્રાજ્ઞા પૂર્વજન્મનું પાપમય રહસ્ય કહે છે—વેશ્યા-જીવન અને નિત્યોદય નામના દુષ્ટ પુરુષ સાથેનો સંબંધ. તે જીવનમાં દુઃખવશ/અનાયાસ થયેલું ઉપવાસ, દીપ પ્રજ્વલન, રાત્રિ જાગરણ અને નામસ્મરણ એકાદશીના દિવસે પાપનાશક બન્યું. યમલોકમાં ચિત્રગુપ્ત એકાદશીની મહિમાનું સાક્ષ્ય આપે છે; ધર્મરાજ યમ તેમને સન્માનપૂર્વક મુક્ત કરીને વિષ્ણુધામ તરફ મોકલે છે. પછી પરલોકના બે માર્ગોનું ઉપદેશાત્મક વર્ણન આવે છે—ધર્મીઓ માટે શોભાયમાન, સુખમય માર્ગ અને પાપીઓ માટે વિશાળ, યાતનાભર્યો માર્ગ; નરકો અને દંડોની યાદી પણ આપવામાં આવે છે. અંતે એકાદશીને પરમ વ્રત કહી પુનઃ પ્રતિપાદન કરીને રાજદંપતિની હરિ-પ્રાપ્તિથી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે।