Adhyaya 1

અધ્યાયની શરૂઆત મંગલાચરણથી થાય છે, જેમાં શ્રીવિષ્ણુ (વરાહ સહિત) તથા લક્ષ્મીસહિત વેદવ્યાસની સ્તુતિ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ નૈમિષારણ્યની ઋષિસભાનો પ્રસંગ આવે છે; ત્યાં ઋષિઓ વ્યાસના શિષ્ય સૂતને સન્માન આપી ધર્મકથા સાંભળવા બેસે છે. શૌનક પૂછે છે—કલિયુગમાં નૈતિક પતન, અલ્પ આયુષ્ય, દરિદ્રતા અને પુણ્યસાધનની શક્તિ ઘટી જવાથી ભક્તિ અને સાચું કલ્યાણ કેવી રીતે ઉપજે? અહીં ઉપદેશના નૈતિક ભાર પર ભાર મૂકાય છે—સત્પથ બતાવનાર પુણ્યનો ભાગી, અને કુમાર્ગે દોરનાર પાપનો ભાગી. કરુણામય ગુરુઓને કેશવસમાન ગણાવી પ્રશંસા થાય છે; વૈષ્ણવ હરિકથાને અટકાવનાર અથવા ઉપહાસ કરનારની નિંદા થાય છે. અંતે સૂત પ્રમાણ-પરંપરા સ્થાપે છે—વ્યાસે જૈમિનીને જે કહ્યું તે હું કહું છું; કલિયુગમાં પણ મોક્ષ કેમ સુલભ બને છે તે વિષયક આંતરિક સંવાદની ભૂમિકા રચાય છે. હરિકથાને પાપનાશિની અને ક્રિયાયોગનો સાર કહી મહિમા ગવાય છે.