Adhyaya 93

Verse 1

कुंजल उवाच । किं विज्वल त्वया दृष्टमपूर्वं भ्रमता महीम् । आश्चर्येण समायुक्तं तन्मे कथय सुव्रत

કુંજલ બોલ્યો—હે વિજ્વલ! ધરતી પર ભ્રમણ કરતાં તું કયું અપુર્વ, આશ્ચર્યથી ભરેલું દૃશ્ય જોયું? હે સુવ્રત, તે મને કહો।

Verse 2

इतः प्रयासि कं देशमाहारार्थं तु सोद्यमी । यद्य दृष्टं त्वया चित्रं समाख्याहि सुतोत्तम

અહીંથી તું આહાર માટે પ્રયત્નપૂર્વક કયા દેશમાં જઈ રહ્યો છે? અને જો તું કોઈ અદ્ભુત/વિચિત્ર વસ્તુ જોઈ હોય તો કહો, હે શ્રેષ્ઠ પુત્ર।

Verse 3

विज्वल उवाच । अस्ति मेरुगिरेः पृष्ठे आनंदं नाम काननम् । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णंफ लपुष्पमयैः सदा

વિજ્વલ બોલ્યો—મેરુગિરિના પીઠભાગે (ઉત્તર ઢાળ પર) ‘આનંદ’ નામનું એક વન છે; તે દિવ્ય વૃક્ષોથી ભરેલું અને સદા ફળ-પુષ્પોથી સમૃદ્ધ રહે છે।

Verse 4

देववृंदैः समाकीर्णं मुनिसिद्धसमन्वितम् । अप्सरोभिः सुरूपाभिर्गंधर्वैः किन्नरोरगैः

તે દેવસમૂહોથી છલકાતું હતું, મુનિ અને સિદ્ધોથી યુક્ત હતું; તેમજ સુંદર અપ્સરાઓ, ગંધર્વો, કિન્નરો અને નાગોથી પણ ભરપૂર હતું।

Verse 5

वापीकूपतडागैश्च नदीप्रस्रवणैस्तथा । आनंदकाननं पुण्यं दिव्यभावैः प्रभासते

વાપી, કૂવા, તળાવો તથા સરોવરો અને તેમ જ નદીઓ તથા વહેતા ઝરણાંઓથી યુક્ત તે પુણ્ય ‘આનંદકાનન’ દિવ્ય ભાવથી તેજસ્વી બની પ્રકાશે છે।

Verse 6

विमानैः कोटिसंख्याभिर्हंसकुंदेंदुसन्निभैः । गीतकोलाहलैः रम्यैर्मेघध्वनिनिनादितम्

હંસ, કુંદફૂલ અને ચંદ્ર સમાન તેજસ્વી કરોડો વિમાનોથી તે શોભિત હતું; રમ્ય ગીત-કોલાહલથી મનોહર અને મેઘગર્જના જેવી ધ્વનિથી ગુંજતું હતું।

Verse 7

षट्पदानां निनादेन सर्वत्र मधुरायते । चंदनैश्चूतवृक्षैश्च चंपकैः पुष्पितैर्वृतम्

ભમરાઓના ગુંજનથી તે સર્વત્ર મધુર બની ગયું; અને ચંદનવૃક્ષો, આમ્રવૃક્ષો તથા પુષ્પિત ચંપકવૃક્ષોથી તે ઘેરાયેલું હતું।

Verse 8

नानावृक्षैः प्रभात्येवमानंदवनमुत्तमम् । नानापक्षिनिनादेन बहुकोलाहलान्वितम्

વિવિધ વૃક્ષોથી તે ઉત્તમ આનંદવન પ્રભાત સમાન તેજસ્વી લાગતું હતું; અને નાનાવિધ પક્ષીઓના નાદથી તે મહા કોલાહલથી ભરેલું હતું।

Verse 9

एवमानंदनं दृष्टं मया तत्र सुशोभनम् । विमलं च सरस्तात शोभते सागरोपमम्

આ રીતે ત્યાં મેં અતિ શોભન આનંદન જોયું; અને હે પ્રિય, ત્યાંનું નિર્મળ સરોવર સાગર સમાન શોભતું હતું।

Verse 10

संपूर्णं पुण्यतोयेन पद्मसौगंधिकैः शुभैः । जलजैस्तु समाकीर्णं हंसकारंडवान्वितम्

તે સરોવર પુણ્ય જળથી સંપૂર્ણ ભરેલું હતું અને શુભ સુગંધિત પદ્મોથી અલંકૃત હતું. જલજ પુષ્પોથી છલકાતું, હંસો તથા કારંડવ બતખોથી શોભિત હતું.

Verse 11

एवमासीत्सरस्तस्य सुमध्ये काननस्य हि । देवगंधर्वसंबाधैर्मुनिवृंदैरलंकृतम्

આ રીતે તે વનના મધ્યમાં તે સરોવર હતું. દેવો અને ગંધર્વોની ભીડથી ભરેલું અને મુનિ-વૃંદોથી અલંકૃત હતું.

Verse 12

किंनरोरगगंधर्वैश्चारणैश्च सुशोभते । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं वक्तुं तात न शक्यते

તે કિન્નરો, નાગો, ગંધર્વો અને ચારણોથી અતિ શોભિત હતું. ત્યાં મેં એક અદ્ભુત દૃશ્ય જોયું—હે તાત, તેને શબ્દોમાં કહેવું શક્ય નથી.

Verse 13

विमानेनापि दिव्येन कलशैरुपशोभते । छत्रदंडपताकाभीराजमानेन सत्तम

હે સત્તમ, તે દિવ્ય વિમાનથી પણ શોભિત હતું અને કલશોથી વધુ સુંદર બનતું હતું. છત્ર, દંડ અને પતાકાઓથી તે રાજસ તેજમાં ઝળહળતું હતું.

Verse 14

सर्वभोगाविलेनापि गीयमानेथ किन्नरैः । गंधर्वैरप्सरोभिश्च शोभमानोथ सुव्रत

હે સુવ્રત, સર્વ ભોગોથી ઘેરાયેલો હોવા છતાં તે કિન્નરો દ્વારા ગવાતો હતો; ગંધર્વો અને અપ્સરાઓથી અલંકૃત થઈ તે અત્યંત શોભાયમાન હતો.

Verse 15

स्तूयमानो महासिद्धऋषिभिस्तत्त्ववेदिभिः । रूपेणाप्रतिमो लोके न दृष्टस्तादृशः क्वचित्

તત્ત્વજ્ઞ મહાસિદ્ધ ઋષિઓ દ્વારા સ્તુત થયેલ તે પુરુષ જગતમાં રૂપે અપ્રતિમ હતો; એવો કોઈ ક્યાંય ક્યારેય દેખાયો નથી।

Verse 16

सर्वाभरणशोभांगो दिव्यमालाविशोभितः । महारत्नकृतामाला यस्योरसि विराजते

તેનાં અંગો સર્વ પ્રકારના આભૂષણોથી ઝળહળતાં હતાં; દિવ્ય માળાથી તે વધુ શોભિત હતો. તેના વક્ષસ્થળ પર મહારત્નોથી રચાયેલી માળા તેજથી વિરાજતી હતી।

Verse 17

तत्समीपे स्थिता चैका नारी दृष्टा वरानना । हेमहारैश्च मुक्तानां वलयैः कंकणैर्युता

તેનાં નજીક એક સુંદરમુખી સ્ત્રી એકલી ઊભી દેખાઈ; તે સુવર્ણહાર, મુક્તાના આભૂષણો તથા વલયો અને કંકણોથી અલંકૃત હતી।

Verse 18

दिव्यवस्त्रैश्च गंधैश्च चंदनैश्चारुलेपनैः । स्तूयमानो गीयमानः पुरुषस्तत्र चागतः

દિવ્ય વસ્ત્રો, સુગંધ, ચંદન અને મનોહર લેપનોથી અલંકૃત, તથા સ્તુતિ અને ગાનથી કીર્તિત તે પુરુષ ત્યાં આવી પહોંચ્યો।

Verse 19

रतिरूपा वरारोहा पीनश्रोणिपयोधरा । सर्वाभरणशोभांगी तादृशी रूपसंपदा

તે રતિરૂપા, શ્રેષ્ઠ અને મનોહર હતી; ભરાવદાર નિતંબ અને સ્તનવાળી. સર્વ આભૂષણોથી તેના અંગો ઝળહળતાં હતાં—એવી હતી તેની રૂપસંપદા।

Verse 20

द्वावेतौ तौ मया दृष्टौ विमानेनापि चागतौ । रूपलावण्यमाधुर्यौ सर्वशोभासमाविलौ

મેં તે બેને જોયા; તેઓ વિમાનમાં પણ આવી પહોંચ્યા હતા. રૂપ, લાવણ્ય અને માધુર્યથી પરિપૂર્ણ, સર્વ દિશામાં સર્વ શોભાથી સમાવૃત હતા।

Verse 21

समुत्तीर्णौ विमानात्तावागतौ सरसोन्तिके । स्नातौ तात महात्मानौ स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ

વિમાનમાંથી ઉતરી તે બંને સરોવર નજીક આવ્યા. ત્યાં સ્નાન કરીને, હે પ્રિય, તે મહાત્મા કમલનેત્રા સ્ત્રી અને પુરુષ પ્રગટ થયા।

Verse 22

प्रगृह्य तौ महाशस्त्रौ दंपती तु परस्परम् । तादृशौ च शवौ तत्र पतितौ सरसस्तटे

તે દંપતીએ તે મહાશસ્ત્રો પકડી પરસ્પર પર પ્રહાર કર્યો. અને ત્યાં જ સરોવરનાં કાંઠે એ જ રીતે બંને શવો પડી ગયા।

Verse 23

प्रभासे ते तदा तौ तु स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ । रूपेणापि महाभाग तादृशावेव तौ शवौ

પછી પ્રભાસમાં તે બંને—કમલનેત્રા સ્ત્રી અને પુરુષ—હે મહાભાગ, રૂપથી પણ એ જ રીતે રહ્યા, જેમ તે બંને શવો હતા।

Verse 24

देवरूपोपमस्तात यथा पुंसस्तथा शवः । यथारूपं हि तस्यापि तादृशस्तत्र दृश्यते

હે પ્રિય, તે શવ પણ પુરુષ જેવું જ દેખાય છે—દેવરૂપ સમાન. ખરેખર, તેનો જેવો રૂપ હતો, એવો જ આકાર ત્યાં પણ દેખાય છે।

Verse 25

यथारूपं तु भार्यायास्तथा शवो द्वितीयकः । स्त्रीशवस्य तु यन्मांसं शस्त्रेणोत्कृत्य सा ततः

તે શબ દેખાવમાં પત્ની જેવું જ હતું, જાણે કે બીજું શરીર હોય. પછી તેણે શસ્ત્ર વડે તે સ્ત્રીના શબમાંથી માંસ કાપી નાખ્યું.

Verse 26

भक्षते तस्य मांसानि रक्ताप्लुतानि तानि तु । पुरुषो भक्षते तद्वच्छवमांसं समातुरः

તે લોહીથી ખરડાયેલા માંસના ટુકડા ખાવા લાગ્યો. તેવી જ રીતે, અત્યંત વ્યાકુળ પુરુષે તે શબનું માંસ ખાધું.

Verse 27

क्षुधया पीड्यमानौ तौ भक्षेते पिशितं तयोः । यावत्तृप्तिं समायातौ तावन्मांसं प्रभक्षितम्

ભૂખથી પીડાતા તે બંને તે માંસ ખાવા લાગ્યા. જ્યાં સુધી તેમને તૃપ્તિ ન થઈ, ત્યાં સુધી તેઓએ માંસનું ભક્ષણ કર્યું.

Verse 28

सरस्यथ जलं पीत्वा संजातौ सुखितौ पितः । कियत्कालं स्थितौ तत्र विमानेन गतौ पुनः

હે પિતા! ત્યારબાદ સરોવરનું પાણી પીને તેઓ સુખી થયા. થોડા સમય સુધી ત્યાં રહીને તેઓ ફરીથી વિમાન દ્વારા ચાલ્યા ગયા.

Verse 29

अन्ये द्वे तु स्त्रियौ तात मया दृष्टे च तत्र वै । रूपसौभाग्यसंपन्ने ते स्त्रियौ चारुलक्षणे

હે તાત! મેં ત્યાં બીજી બે સ્ત્રીઓને પણ જોઈ, જે રૂપ અને સૌભાગ્યથી સંપન્ન હતી અને સુંદર લક્ષણો ધરાવતી હતી.

Verse 30

ताभ्यां प्रभक्षितं मांसं यदा तात महावने । प्रहसेते तदा ते द्वे हास्यैरट्टाट्टकैःपुनः

હે તાત! મહાવનમાં જ્યારે તે બે જણ માંસ ભક્ષે છે, ત્યારે તેઓ ફરી અট্টહાસ સાથે ઉંચે અવાજે હસી ઊઠે છે।

Verse 31

भक्षते च स्वमांसानि तावेतौ परिनित्यशः । कृत्वा स्नानादिकं मांसं पश्यतो मम तत्र हि

અને તે બંને સતત પોતાનું જ માંસ ખાતા રહે છે. સ્નાનાદિ કરીને તેઓ માંસ ભોજન કરે છે; અને હું ત્યાં ઊભો રહીને ખરેખર જોઈ રહ્યો છું।

Verse 32

अन्ये स्त्रियौ महाभाग रौद्रा कारसमन्विते । दंष्ट्राकरालवदने तत्रैवाति विभीषणे

હે મહાભાગ! ત્યાં બીજી પણ સ્ત્રીઓ હતી—રૌદ્ર સ્વભાવની, બેડીઓથી બંધાયેલી—જેનાં મુખ બહાર નીકળેલા ભયંકર દાંતોથી અતિ વિકરાળ અને દર્શને અતિ ભયાનક હતાં।

Verse 33

ऊचतुस्तौ तदा ते तु देहिदेहीति वै पुनः । एवं दृष्टं मया तात वसता वनसंनिधौ

ત્યારે તે બંને ફરી તે સમયે ‘આપો, આપો’ એમ બોલ્યા. હે તાત! વનના સાન્નિધ્યમાં વસતા મેં આવું જ જોયું।

Verse 34

नित्यमुत्कीर्य भक्ष्येते तौ द्वौ तु मांसमेव च । जायेते च सुसंपूर्णौ कायौ च शवयोः पुनः

તે બંને રોજ મांसને ફાડી ફાડી માત્ર તે જ ભક્ષે છે; અને ફરી તે શવોના બંને દેહ સંપૂર્ણરૂપે પુનઃ ઊભા થાય છે।

Verse 35

नित्यमुत्तीर्य तावेवं ते चाप्यन्ये च वै पितः । कुर्वंति सदृशीं चेष्टां पूर्वोक्तां मम पश्यतः

હે પિતા! તે બે અને બીજા લોકો પણ દરરોજ પાણીમાંથી બહાર આવી, મારી નજર સામે, અગાઉ કહેલી તેવી જ ક્રિયાઓ કરે છે।

Verse 36

एतदाश्चर्य संजातं दृष्टं तात मया तदा । भवता पृच्छितं तात दृष्टमाश्चर्यमेव च

હે પ્રિય તાત! તે સમયે ઉદ્ભવેલું આ અદ્ભુત મેં જોયું. અને તમે જે પૂછ્યું છે, તાત—તે પણ ખરેખર જોયેલું આશ્ચર્ય જ હતું।

Verse 37

मया ख्यातं तवाग्रे वै सर्वसंदेहकारणम् । कथयस्व प्रसादाच्च प्रीयमाणेन चेतसा

મેં તમારી સામે જ સર્વ શંકાઓનું કારણ કહી દીધું છે. હવે કૃપા કરીને પ્રસન્ન અને કલ્યાણકારી ચિત્તથી આગળ પણ કહો।

Verse 38

विमानेनागतो योसौ स्त्रिया सार्द्धं द्विजोत्तम । दिव्यरूपधरो यस्तु स कस्तु कमलेक्षणः

હે દ્વિજોત્તમ! સ્ત્રી સાથે વિમાનમાં આવી પહોંચેલો તે દિવ્યરૂપધારી કોણ છે, હે કમલનયન?

Verse 39

का च नारी महाभाग महामांसं प्रभक्षति । स कश्चाप्यागतस्तात सा चैवाभ्येत्य भक्षति

હે મહાભાગ! કઈ સ્ત્રી એટલું વિશાળ માંસ ભક્ષણ કરશે? અને કોણ આવ્યો છે, તાત—તે પણ નજીક આવીને ખાય છે।

Verse 40

प्रहसेते तदा ते द्वे स्त्रियौ तात वदस्व नः । ऊचतुस्तौ तथा चान्ये देहिदेहीति वा पुनः

ત્યારે તે બે સ્ત્રીઓ હસી ને બોલી—“તાત, અમને કહો.” અને બીજા પણ વારંવાર “આપો, આપો” એમ બોલતા રહ્યા.

Verse 41

तेद्वेत्वं मे समाचक्ष्व महाभीषणके स्त्रियौ । एतन्मे संशयं तात छेत्तुमर्हसि सुव्रत

તે અત્યંત ભયંકર બે સ્ત્રીઓ વિષે મને કહો. હે તાત, હે સુવ્રત, મારા આ સંશયને કૃપા કરીને દૂર કરો.

Verse 42

एवमुक्त्वा महाराज विरराम स चांडजः । एवं पृष्टस्तृतीयेन विज्वलेनात्मजेन सः

આ રીતે કહીને, હે મહારાજ, તે પક્ષી વિરામ પામ્યો. પછી ત્રીજા પુત્ર વિજ્વલે આ રીતે પૂછતાં તે ફરી બોલવા લાગ્યો.

Verse 43

प्रोवाच सर्वं वृत्तांतं च्यवनस्यापि शृण्वतः

ચ્યવન સાંભળતો હતો ત્યારે તેણે સમગ્ર વર્તાંત કહ્યો.

Verse 93

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे त्रिनवतितमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાન, ગુરુતીર્થ તથા ચ્યવનચરિત્ર સંબંધિત ત્રાણુંમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.