Adhyaya 73

Verse 1

पिप्पल उवाच । गते तस्मिन्महाभागे दूत इंद्रस्य वै पुनः । किं चकार स धर्मात्मा ययातिर्नहुषात्मजः

પિપ્પલ બોલ્યા—તે મહાભાગ્યવાન ગયા પછી ઇન્દ્રનો દૂત ફરી આવ્યો. ત્યારે ધર્માત્મા નહુષપુત્ર યયાતિએ શું કર્યું?

Verse 2

सुकर्मोवाच । तस्मिन्गते देववरस्य दूते स चिंतयामास नरेंद्रसूनुः । आहूय दूतान्प्रवरान्स सत्वरं धर्मार्थयुक्तं वच आदिदेश

સુકર્મ બોલ્યા—દેવશ્રેષ્ઠના દૂત ગયા પછી રાજપુત્ર વિચારમાં પડ્યો. પછી તેણે તત્કાળ શ્રેષ્ઠ દૂતોને બોલાવી ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત વચનમાં આદેશ આપ્યો।

Verse 3

गच्छंतु दूताः प्रवराः पुरोत्तमे देशेषु द्वीपेष्वखिलेषु लोके । कुर्वंतु वाक्यं मम धर्मयुक्तं व्रजंतु लोकाः सुपथा हरेश्च

હે પુરોત્તમ નગરી! શ્રેષ્ઠ દૂતોએ સર્વ દેશો અને દ્વીપો સહિત સમગ્ર જગતમાં ગમન કરવું. તેઓ મારું ધર્મયુક્ત વચન પ્રચાર કરે, જેથી લોકો હરિના સુપથ—કલ્યાણમાર્ગ—પર ચાલે.

Verse 4

भावैः सुपुण्यैरमृतोपमानैर्ध्यानैश्च ज्ञानैर्यजनैस्तपोभिः । यज्ञैश्च दानैर्मधुसूदनैकमर्चंतु लोका विषयान्विहाय

અમૃતસમાન અતિપુણ્ય ભક્તિભાવોથી—ધ્યાન અને જ્ઞાનથી, પૂજા અને તપથી, યજ્ઞ અને દાનથી—વિષયો ત્યજી લોકો માત્ર મધુસૂદનનું જ આરાધન કરે.

Verse 5

सर्वत्र पश्यंत्वसुरारिमेकं शुष्केषु चार्द्रेष्वपि स्थावरेषु । अभ्रेषु भूमौ सचराचरेषु स्वीयेषु कायेष्वपि जीवरूपम्

તેઓ સર્વત્ર એક અસુરારિ (વિષ્ણુ) ને જ જુએ—શુષ્કમાં અને આર્દ્રમાં, સ્થાવરોમાં પણ; વાદળોમાં અને ધરતી પર, ચરાચર સર્વમાં, અને પોતાના દેહમાં પણ જીવરૂપે.

Verse 6

देवं तमुद्दिश्य ददंतु दानमातिथ्यभावैः परिपैत्रिकैश्च । नारायणं देववरं यजध्वं दोषैर्विमुक्ता अचिराद्भविष्यथ

તે દેવને ઉદ્દેશીને દાન આપો—અતિથિસત્કારના ભાવથી અને પિતૃકાર્ય અર્પણ સાથે. દેવોમાં શ્રેષ્ઠ નારાયણની ઉપાસના કરો; દોષોથી મુક્ત થઈ તમે ટૂંક સમયમાં શુદ્ધ થશો.

Verse 7

यो मामकं वाक्यमिहैव मानवो लोभाद्विमोहादपि नैव कारयेत् । स शास्यतां यास्यति निर्घृणो ध्रुवं ममापि चौरो हि यथा निकृष्टः

જે મનુષ્ય લોભ કે મોહથી અહીં જ મારા આદેશનું પાલન કરતો નથી, તે નિર્દય વ્યક્તિ નિશ્ચિત દંડને પામશે; તે તો મારા પ્રત્યે પણ નીચ ચોર સમાન છે.

Verse 8

आकर्ण्य वाक्यं नृपतेश्च दूताःसंहृष्टभावाः सकलां च पृथ्वीम् । आचख्युरेवं नृपतेः प्रणीतमादेशभावं सकलं प्रजासु

રાજાના વચન સાંભળી દૂતોએ હર્ષ અનુભવ્યો. તેઓ સમગ્ર પૃથ્વી પર ફરીને સર્વ પ્રજામાં રાજાએ પ્રણીત કરેલી આજ્ઞાનો સંપૂર્ણ ભાવ જાહેર કર્યો.

Verse 9

विप्रादिमर्त्या अमृतं सुपुण्यमानीतमेवं भुवि तेन राज्ञा । पिबंतु पुण्यं परिवैष्णवाख्यं दोषैर्विहीनं परिणाममिष्टम्

આ રીતે તે રાજાએ ધરતી પર પરમ પુણ્યમય અમૃત લાવ્યું. બ્રાહ્મણ વગેરે સર્વ મનુષ્યો ‘પરિવૈષ્ણવ’ નામે પ્રસિદ્ધ, દોષરહિત અને ઇષ્ટ પરિણામ આપનાર તે પવિત્ર દાન પાન કરો.

Verse 10

श्रीकेशवं क्लेशहरं वरेण्यमानंदरूपं परमार्थमेवम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

લોકો શ્રીકેશવના નામામૃતનું પાન કરો—જે ક્લેશહર, પરમ વરેણ્ય, આનંદસ્વરૂપ અને પરમાર્થસત્ય છે. દોષનાશક આ નામામૃત દૈવી રાજાએ નિશ્ચયે લાવ્યું છે.

Verse 11

सखड्गपाणिं मधुसूदनाख्यं तं श्रीनिवासं सगुणं सुरेशम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

લોકો ખડ્ગધારી મધુસૂદન નામે પ્રસિદ્ધ, દેવેશ અને સગુણ પરમેશ્વર એવા શ્રીનિવાસના નામામૃતનું પાન કરો. દોષહર આ નામામૃત દેવતાઓની આજ્ઞાથી જગત માટે લાવવામાં આવ્યું છે.

Verse 12

श्रीपद्मनाथं कमलेक्षणं च आधाररूपं जगतां महेशम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

લોકો શ્રીપદ્મનાથ—કમલનેત્ર, જગતના આધાર અને મહેશ્વર—ના નામામૃતનું પાન કરો. દોષહર આ નામામૃત દેવતાઓની આજ્ઞાથી નિશ્ચયે લાવવામાં આવ્યું છે.

Verse 13

पापापहं व्याधिविनाशरूपमानंददं दानवदैत्यनाशनम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

આ નામામૃત પાપહર છે, વ્યાધિનો નાશ કરનાર સ્વરૂપ છે, આનંદ આપનાર છે અને દાનવ‑દૈત્યનો સંહારક છે. દેવોની આજ્ઞાથી લાવવામાં આવેલ દોષહર દિવ્ય નામામૃત ખરેખર આવી પહોંચ્યું છે—લોકો તેને પાન કરે.

Verse 14

यज्ञांगरूपं चरथांगपाणिं पुण्याकरं सौख्यमनंतरूपम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

દેવાજ્ઞાથી લાવવામાં આવેલ આ દોષહર નામામૃત યજ્ઞના અંગ સમ પવિત્ર છે, ચક્રપાણિ છે, પુણ્યનો સ્ત્રોત છે, સુખદાયક છે અને અનંત સ્વરૂપ ધરાવે છે—લોકો નિશ્ચયે તેને પાન કરે.

Verse 15

विश्वाधिवासं विमलं विरामं रामाभिधानं रमणं मुरारिम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

દેવરાજની આજ્ઞાથી લાવવામાં આવેલ આ દોષહર નામામૃત—જે વિશ્વનો નિર્મળ આશ્રય, પરમ વિરામ, ‘રામ’ નામે પ્રસિદ્ધ, રમણીય પ્રભુ મુરારી છે—લોકો તેને પાન કરે.

Verse 16

आदित्यरूपं तमसां विनाशं बंधस्यनाशं मतिपंकजानाम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

આ આદિત્યસ્વરૂપ છે, અંધકારનો નાશક છે; બંધન તોડી નાખે છે અને બુદ્ધિરૂપ કમળને વિકસાવે છે. દેવાધિરાજની આજ્ઞાથી લાવવામાં આવેલ આ દોષહર નામામૃત આવી પહોંચ્યું છે—લોકો તેને પાન કરે.

Verse 17

नामामृतं सत्यमिदं सुपुण्यमधीत्य यो मानव विष्णुभक्तः । प्रभातकाले नियतो महात्मा स याति मुक्तिं न हि कारणं च

આ નામામૃત સત્ય છે અને અતિ પુણ્યદાયક છે. જે મનુષ્ય વિષ್ಣુભક્ત બની પ્રભાતકાળે નિયમ-સંયમથી તેનું અધ્યયન કરે છે, તે મહાત્મા મુક્તિને પામે છે—એમાં શંકા નથી.

Verse 73

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययाति । चरिते त्रिसप्ततितमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં, વેનોપાખ્યાનના અંતર્ગત પિતૃતીથ વર્ણનમાં તથા યયાતિચરિતના પ્રસંગે ત્રિસપ્તતિતમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।