Adhyaya 44
The Deeds of Sukalā in the Vena Narrative: Battle, Liberation of the Boar-King, and Gandharva-Kingship
સુકલાના પ્રસંગમાં પુરાણવક્તા વર્ણવે છે કે અત્યંત બળવાન વરાહ-નાયક કોલવરે રાજાની સેના છિન્નભિન્ન કરી દીધી. તેથી રાજા ક્રોધિત થઈ ધનુષ્ય ઉઠાવી કાળ સમાન બાણ સાધી આગળ વધ્યો; પરંતુ ઝડપી અને ઉગ્ર વરાહરાજે તેનો પ્રહાર નિષ્ફળ કર્યો. ઘોડો વ્યાકુળ થઈ પડી જતાં યુદ્ધ રથયુદ્ધમાં ફેરવાયું. વરાહરાજ ગર્જના કરીને કોશલના રથવિહોણા સૈનિકોનો સંહાર કરતો રહ્યો; અંતે ધર્માત્મા રાજા હિતે ગદા વડે તેને વધ કર્યો. મૃત્યુ પામતાં જ તે હરિધામને પ્રાપ્ત થયો; દેવોએ પુષ્પવર્ષા, ચંદન-કુંકુમવર્ષા અને દિવ્ય ઉત્સવોથી તેનું સન્માન કર્યું. પછી તેનું રૂપાંતર થઈ ચતુર્ભુજ દિવ્ય સ્વરૂપ પ્રગટ્યું; તે વિમાનમાં આરોહણ કરી ઇન્દ્રાદિ દેવોથી પૂજિત થયો અને પૂર્વ દેહ ત્યજી ગંધર્વોનો રાજા બન્યો—ધર્મપૂર્ણ પરિણીતીથી મુક્તિ અને મહિમાનો સંકેત મળે છે.
Shlokas
Verse 1
चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः । सुकलोवाच । स्वसैन्यं दुर्धरं दृष्ट्वा निर्जितं दुर्धरेण तम् । चुकोप भूपतिः क्रूरं दुःसहं शूकरं प्रति
સુકલ બોલ્યો—પોતાનું દુર્ધર સૈન્ય તે અતિ દુર્ધરે જીતેલું જોઈ રાજા ક્રોધે ભરાયો અને તે દુઃસહ શૂકર પ્રત્યે ક્રૂર બન્યો।
Verse 2
धनुरादाय वेगेन बाणं कालानलोपमम् । तस्याभिमुखमेवासौ हयेनाभिससार सः
તેણે ધનુષ ઉઠાવી વેગથી કાળાગ્નિસમાન બાણ ધારણ કર્યું; અને તેની સામે જ અશ્વારૂઢ થઈ સીધો ધસી ગયો।
Verse 3
स यदा नृपतिं हयपृष्ठगतं वरपौरुषयुक्तममित्रहणम् । परिपश्यति शूकरयूथपतिः प्रगतोभिमुखं रणभूमितले
જ્યારે રણભૂમિ પર સામે આગળ વધતા તે રાજાને—અશ્વપીઠ પર આરૂઢ, ઉત્તમ પરાક્રમયુક્ત, શત્રુહંતા—શૂકર-યૂથપતિ જુએ છે,
Verse 4
निशितेन शरेण हतो हि यदा नृपतेर्हयपादतले प्रगतः । तमिहैव विलंघ्य च वेगमनाः प्रखरेण जवेन च कोलवरः
જ્યારે તે રાજાના ઘોડાના ખુરાં નીચે પહોંચ્યો અને તીક્ષ્ણ બાણથી ઘાયલ થયો, ત્યારે કોલવર વેગમન થઈ તેને ત્યાં જ લાંઘી પ્રખર ઝડપે દોડી ગયો।
Verse 5
व्यथितस्तुरगः सकिरिःकिटिना न हि याति क्षितौ स हि विद्धगतिः । तुरगः पतितो भुवि तुंडहतो लघुस्यंदनमेव गतो नृपतिः
કિરિઃકિટિથી વ્યથિત ઘોડો જમીન પર આગળ ચાલી શક્યો નહીં, કારણ કે તેની ગતિ અટકાઈ ગઈ હતી. થૂંઠ પર આઘાતથી ઘોડો ધરતી પર પડી ગયો; અને રાજા માત્ર હલકા રથમાં આગળ વધ્યો।
Verse 6
स हि गर्जति शूकरजातिरवैरथसंस्थितकोशल येन जवैः । गदया निहतः किल भूपतिना रणमध्यगतः स हि यूथपतिः
શૂકરજાતિમાં જન્મેલો તે યુથપતિ સિંહનાદ સમ ગર્જના કરે છે. રથ વિના ઊભેલી કોશલસેનાને તે વેગથી ધસી નાશ પામાડે છે; પરંતુ રણમધ્યે રાજાએ ગદાથી તેને નિશ્ચયે સંહાર્યો।
Verse 7
परित्यज्य तनुं च स्वकां हि तदा गत एव हरेर्गृहमेव वरम्
પોતાનું દેહ ત્યજી તે ત્યારે નિશ્ચયે હરિના ધામે ગયો—એ જ પરમ, શ્રેષ્ઠ અને ઉત્તમ ગતિ છે.
Verse 8
कृत्वा हि युद्धं समरे हितेन राज्ञा समं शूकरराजराजः । पपात भूमौ च हतो यदा तु ववर्षिरे देववराः सुपुष्पैः
ધર્માત્મા હિત રાજા સાથે રણમાં યુદ્ધ કરીને શૂકરોનો રાજા હણાયો અને ધરતી પર પટકાયો; ત્યારે શ્રેષ્ઠ દેવોએ સુંદર પુષ્પવર્ષા કરી.
Verse 9
तस्योर्ध्वगः पुष्पचयः सुजातः संतानकानामिव सौरभश्च । सकुंकुमैश्चंदनवृष्टिमेव कुर्वंति देवाः परितुष्यमाणाः
ત્યાંથી સુગઠિત પુષ્પસમૂહ ઉપર ઊઠ્યો, સંતાનક પુષ્પોની જેમ સુગંધિત; અને પ્રસન્ન દેવોએ કુંકુમમિશ્રિત ચંદનવર્ષા કરી.
Verse 10
विमृश्यमानः स हि तेन राज्ञा चतुर्भुजः सोपि बभूव राजन् । दिव्यांबरोभूषणदिव्यरूपः स्वतेजसा भाति दिवाकरो यथा
તે રાજાએ મનનમાં ધારતાં જ, હે રાજન, તે પણ ચતુર્ભુજ થયો; દિવ્ય વસ્ત્ર-આભૂષણોથી યુક્ત દિવ્યરૂપે, પોતાના તેજથી સૂર્ય સમો ઝળહળ્યો.
Verse 11
दिव्येन यानेन दिवं गतो यदा सुपूज्यमानः सुरराजदेवैः । गंधर्वराजः स बभूव भूयः पूर्वं स्वकं कायमिहैव हित्वा
દિવ્ય વિમાને સ્વર્ગે ગયો અને ઇન્દ્રાદિ દેવોથી અત્યંત પૂજિત થયો; પહેલાં અહીં જ પોતાનું પૂર્વ દેહ ત્યજી, તે ફરી ગંધર્વોનો રાજા બન્યો.
Verse 44
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાન અંતર્ગત સુકલાના ચરિત્રવર્ણનવાળો ચુંમાલીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।