Adhyaya 35
Counsel to Sunīthā in the Vena Narrative: Boon for a Righteous Son and the Seed–Fruit Law of Karma
આ અધ્યાયમાં (વેણોપાખ્યાન અંતર્ગત) રંભા એક સૌમ્ય સ્ત્રીને—પછી જેને સુનીથા તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે—વંશપરંપરા, ઇચ્છા અને કર્મફળના નિયમ અંગે ઉપદેશ આપે છે. તે બ્રહ્મા, પ્રજાપતિ અને અત્રિની આદ્ય વંશાવળી સ્મરાવે છે અને અઙ્ગે ઇન્દ્રના તેજને જોઈ ઇન્દ્રસમાન પુત્રની અભિલાષા કરી, તે વર્ણવે છે. અઙ્ગ તપ, વ્રત અને નિયમોથી હૃષીકેશ વિષ્ણુની આરાધના કરીને વર માગે છે. ભગવાન પાપનાશક અને ધર્મને આધાર આપનાર પુત્રનું વરદાન આપે છે. સુનીથાને કહેવામાં આવે છે—યોગ્ય પતિને સ્વીકાર; ધર્મપ્રવર્તક પુત્ર જન્મે તો પૂર્વ શાપ પણ નિષ્ફળ બને છે. અંતે ‘બીજ–ફળ’ ન્યાય સ્પષ્ટ થાય છે—જવું બીજ વાવીએ તેવું જ ફળ મળે; સર્વે પરિણામ કારણાનુરૂપ જ હોય છે. આ સાંભળી સુનીથા ઉપદેશની સત્યતા સ્વીકારે છે.
Shlokas
Verse 1
रंभोवाच । ब्रह्मा अव्यक्तसंभूतस्तस्माज्जज्ञे प्रजापतिः । अत्रिर्नाम स धर्मात्मा तस्य पुत्रो महामनाः
રંભાએ કહ્યું—અવ્યક્તમાંથી બ્રહ્મા પ્રગટ થયા; તેમાથી પ્રજાપતિ જન્મ્યા. તે ધર્માત્માનું નામ ‘અત્રિ’ હતું અને તેનો પુત્ર મહામનાવાળો હતો.
Verse 2
अंगो नाम अयं भद्रे नंदनं वनमागतः । इंद्रस्य संपदं दृष्ट्वा लीलातेजसमुत्तमाम्
હે ભદ્રે, અંગ નામનો આ પુરુષ નંદન વનમાં આવ્યો. તેણે ઇન્દ્રની સમૃદ્ધિ અને લીલા સમાન પ્રગટ થતું પરમ તેજ જોયું.
Verse 3
कृता स्पृहा अनेनापि इंद्रस्य सदृशे पदे । ईदृशो हि यदा पुत्रो मम स्याद्धर्मसंयुतः
આના કારણે મને પણ ઇન્દ્ર સમાન પદની ઇચ્છા જાગી છે; કારણ કે જ્યારે મારો પુત્ર એવો ધર્મસંયુક્ત થશે, ત્યારે મારી અભિલાષા સિદ્ધ થશે.
Verse 4
सुश्रेयो मे भवेज्जन्म यशः कीर्ति समन्वितम् । आराधितो हृषीकेशस्तपोभिर्नियमैस्तथा
મારો જન્મ અતિ શ્રેયસ્કર બને, યશ અને કીર્તિથી યુક્ત બને; તેમજ તપ અને નિયમો દ્વારા હૃષીકેશની આરાધના પણ થાય.
Verse 5
सुप्रसन्ने हृषीकेशे वरं याचितवानयम् । इंद्रस्य सदृशं पुत्रं विष्णुतेजः पराक्रमम्
હૃષીકેશ અત્યંત પ્રસન્ન થયા ત્યારે તેણે વર માગ્યો—ઇન્દ્ર સમાન પુત્ર, જે વિષ્ણુના તેજ અને પરાક્રમથી યુક્ત હોય.
Verse 6
वैष्णवं सर्वपापघ्नं देहि मे मधुसूदन । दत्तवान्स तदा पुत्रमीदृशं सर्वधारकम्
હે મધુસૂદન! સર્વ પાપોનો નાશ કરનાર, વિષ્ણુભક્ત પુત્ર મને આપો. ત્યારે તેમણે એવો જ સર્વનો આધાર બને એવો પુત્ર આપ્યો.
Verse 7
तदाप्रभृति विप्रेंद्रः पुण्यां कन्यां प्रपश्यति । यथा त्वं चारुसर्वांगी तथायं परिपश्यति
તે સમયથી વિપ્રશ્રેષ્ઠ તે પુણ્યવતી કન્યાને વારંવાર નિહાળે છે. જેમ તું સર્વાંગસુંદરી છે, તેમ જ તે તેણીને પણ તાકી રહે છે.
Verse 8
एनं गच्छ वरारोहे अस्मात्पुत्रो भविष्यति । पुण्यात्मा पुण्यधर्मज्ञो विष्णुतेजः पराक्रमः
હે વરારોહે! તેની પાસે જા; તેની પાસેથી તને પુત્ર થશે—પુણ્યાત્મા, પુણ્યધર્મનો જાણકાર, વિષ્ણુ-તેજથી યુક્ત અને પરાક્રમી.
Verse 9
एतत्ते सर्वमाख्यातं तथाहं पृच्छिता त्वया । अयं भर्ता भवत्यर्हो भवेदेव न संशयः
તમે જેમ પૂછ્યું તેમ બધું મેં તમને કહી દીધું. આ પુરુષ તમારો પતિ થવા યોગ્ય છે; તેમાં કોઈ સંશય નથી.
Verse 10
सुशंखस्यापि यः शापो वृथा सोऽपि भविष्यति । अस्माज्जाते महाभागे पुत्रे धर्मप्रचारिणि
સુશંખનો જે શાપ છે તે પણ વ્યર્થ થઈ જશે, જ્યારે આપણામાંથી ધર્મપ્રચારક એવો મહાભાગ પુત્ર જન્મશે.
Verse 11
भविष्यसि सुखी भद्रे सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । सुक्षेत्रे कृषिकारस्तु बीजं वपति तत्परः
ભદ્રે, તું સુખી થશે—સત્ય, સત્ય હું કહું છું. સુક્ષેત્રમાં કર્મનિષ્ઠ ખેડૂત તત્પર થઈને બીજ વાવે છે.
Verse 12
स तथा भुंजते देवि यथा बीजं तथा फलम् । अन्यथा नैव जायेत तत्सर्वं सदृशं भवेत्
દેવિ, જેમ બીજ (કારણ) તેમ ફળ; જીવ તે પ્રમાણે જ ભોગવે છે. અન્યથા તે જન્મે જ નહીં; સર્વે પોતાના કારણ સમાન બને છે.
Verse 13
अयमेष महाभागस्तपस्वी पुण्यवीर्यवान् । अस्य वीर्यात्समुत्पन्नो अस्यैवगुणसंपदा
આ જ મહાભાગ તપસ્વી છે, પુણ્ય-વીર્યથી યુક્ત. તેના તેજમાંથી જ એવો ઉત્પન્ન થયો છે, જે તેની જ ગુણસંપત્તિ ધરાવે છે.
Verse 14
युक्तः पुत्रो महातेजाःसर्वदेहभृतां वरः । भविष्यति महाभाग्यो युक्तात्मा योगतत्ववित्
સંયમી પુત્ર મહાતેજસ્વી—સર્વ દેહધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ—જન્મશે. તે મહાભાગ્યવાન, યુક્તાત્મા અને યોગતત્ત્વનો જ્ઞાતા થશે.
Verse 15
एवं हि वाक्यं तु निशम्य बाला रंभाप्रियोक्तं शिवदायकं तत् । विचिंत्य बुद्ध्येह सुनीथया तदा तत्त्वार्थमेतत्परिसत्यमेव हि
રંભાના પ્રિયે કહેલા, શિવદાયક તે વચનો સાંભળી બાલા સુનીથાએ બુદ્ધિથી વિચાર કરી કહ્યું—“આનું તત્ત્વાર્થ નિશ્ચયે સંપૂર્ણ સત્ય છે.”
Verse 35
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडेवेनोपाख्याने पंचत्रिंशोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડના વેનોપાખ્યાનમાં પાંત્રીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.