Adhyaya 16

Verse 1

सुमनोवाच । अंगारसंचये मार्गे घृष्यमाणो हि नीयते । दह्यमानः स दुष्टात्मा चेष्टमानः पुनः पुनः

સુમનાએ કહ્યું—અંગારાના ઢગલાંથી ભરેલા માર્ગ પર તેને ઘસડતા, ઘસાતો લઈ જવાય છે. તે દુષ્ટાત્મા દહન પામતો વારંવાર તડપે છે.

Verse 2

यत्रातपो महातीव्रो द्वादशादित्यतापितः । नीयते तेन मार्गेण संतप्तः सूर्यरश्मिभिः

ત્યાં બાર સૂર્યના તાપ સમો અતિ પ્રચંડ ઉષ્ણતા થાય છે; સૂર્યકિરણોથી દગ્ધ થઈ તે જ માર્ગે તેને હાંકવામાં આવે છે।

Verse 3

पर्वतेष्वेव दुर्गेषु छायाहीनेषु दुर्मतिः । नीयते तेन मार्गेण क्षुधातृष्णाप्रपीडितः

છાયા વિનાના દુર્ગમ પર્વતોમાં, ભૂખ-તરસથી પીડિત તે દુષ્ટબુદ્ધિ પુરુષને તે જ માર્ગે લઈ જવાય છે।

Verse 4

स दूतैर्हन्यमानस्तु गदाखड्गैः परश्वधैः । कशाभिस्ताड्यमानस्तु निंद्यमानस्तु दूतकैः

દૂતોએ ગદા, ખડ્ગ અને પરશુથી પ્રહાર કરી, ચાબુકથી તાડન કરી અને તેમની જ નિંદા સહન કરાવી તેને ઘોર દુઃખ ભોગવાવે છે।

Verse 5

ततः शीतमये मार्गे वायुना सेव्यते पुनः । तेन शीतेन दुःखी स भूत्वा याति न संशयः

પછી શીતમય માર્ગે પવનના પ્રહારથી તે ફરી પીડાય છે; તે ઠંડીથી દુઃખી થઈ આગળ વધે છે—એમાં સંશય નથી।

Verse 6

आकृष्यमाणो दूतैस्तु नानादुर्गेषु नीयते । एवं पापी स दुष्टात्मा देवब्राह्मणनिंदकः

દૂતોએ ખેંચી લઈ જઈ તેને નાનાવિધ ભયંકર દુર્ગોમાં લઈ જાય છે; આમ તે પાપી દુષ્ટાત્મા—દેવ અને બ્રાહ્મણનો નિંદક—ગતિ પામે છે।

Verse 7

सर्वपापसमाचारो नीयते यमकिंकरैः । यमं पश्यति दुष्टात्मा कृष्णांजनचयोपमम्

જેનુ આચરણ સર્વથા પાપમય છે, તેને યમના કિંકરો ખેંચી લઈ જાય છે; તે દુષ્ટાત્મા યમને કાળા અંજનના ઢગલા સમો ઘોર શ્યામ જુએ છે।

Verse 8

तमुग्रं दारुणं भीमं भीमदूतैः समावृतम् । सर्वव्याधिसमाकीर्णं चित्रगुप्तसमन्वितम्

તેણે તે ઉગ્ર, દારુણ અને ભયાનક લોક જોયો, જે ભીમદૂતોથી ઘેરાયેલો હતો; સર્વ પ્રકારની વ્યાધિઓથી ભરેલો અને ચિત્રગુપ્ત સાથે હતો।

Verse 9

आरूढं महिषं देवं धर्मराजं द्विजोत्तम । दंष्ट्राकरालमत्युग्रं तस्यास्यं कालसंनिभम्

હે દ્વિજોત્તમ! મેં દેવ ધર્મરાજને મહિષ પર આરૂઢ જોયા; તેમની દંષ્ટ્રા ભયંકર અને અત્યંત ઉગ્ર હતી, અને તેમનું મુખ કાળ સમાન લાગતું હતું।

Verse 10

पीतवासं गदाहस्तं रक्तगंधानुलेपनम् । रक्तमाल्यकृताभूषं गदाहस्तं भयंकरम्

તે પીતવસ્ત્રધારી, હાથમાં ગદા ધારણ કરનાર હતો; લાલ સુગંધિત અનુલેપનથી લિપ્ત, લાલ માળાઓથી અલંકૃત—ગદાધારી તે ભયંકર લાગતો હતો।

Verse 11

एवंविधं महाकायं यमं पश्यति दुर्मतिः । तं दृष्ट्वा समनुप्राप्तं सर्वधर्मबहिष्कृतम्

આવા સ્વરૂપ અને મહાકાય યમને દુર્મતિ મનુષ્ય જુએ છે; તેમને પોતાના સમક્ષ આવેલાં જોઈ તે સમજે છે કે તે સર્વ ધર્મથી બહિષ્કૃત થયો છે।

Verse 12

यमः पश्यति तं दुष्टं पापिष्ठं धर्मकंटकम् । शासयेत्तु महादुःखैः पीडाभिर्दारुमुद्गलैः

યમ તે દુષ્ટ, પરમ પાપી, ધર્મનો કંટક એવા મનુષ્યને જોઈ, ભારે કાષ્ઠમુદગરોની પીડાઓ સહિત મહાદુઃખોથી દંડ આપે છે।

Verse 13

यावद्युगसहस्रांतं तावत्कालं प्रपच्यते । नानाविधे च नरके पच्यते च पुनः पुनः

હજાર યુગોના અંત સુધી જેટલો સમય, તેટલા સમય સુધી તે તપાવીને યાતના પામે છે; અને નાનાવિધ નરકોમાં વારંવાર ‘પકાવવામાં’ આવે છે।

Verse 14

नारकीं याति वै योनिं कृमिकोटिषु पापकृत् । अमेध्ये पच्यते नित्यं हाहाभूतो विचेतनः

પાપકર્તા નિશ્ચયે નારકી યોનિમાં, કરોડો કૃમિઓ વચ્ચે જાય છે; અશુચિમાં તે સદા ‘પકાવવામાં’ આવે છે—‘હા હા’ કરીને, ચેતનાહીન।

Verse 15

मरणं च स पापात्मा एवं याति सुनिश्चितम् । एवं पापस्य संयोगं भुंक्ते चैव सु दुर्मतिः

આ રીતે તે પાપાત્મા નિશ્ચયે આ જ રીતે મરણને પામે છે; અને તે અતિ દુર્મતિ પાપ-સંયોગનું ફળ જ ભોગવે છે।

Verse 16

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामैंद्रे सुमनोपाख्याने । पापपुण्यविवक्षानाम षोडशोऽध्यायः

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણની પંચપંચાશત્સહસ્ર-સંહિતામાં, ઐન્દ્ર વિભાગે સુમનોપાખ્યાન અંતર્ગત ‘પાપ-પુણ્ય-વિવેચન’ નામનો સોળમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Verse 17

व्याघ्रो भवति दुष्टात्मा रासभीं याति वै पुनः । मार्जार शूकरीं योनिं सर्पयोनिं तथैव च

દુષ્ટાત્મા વ્યાઘ્ર બને છે; ફરી તે ગધેડીની યોનિમાં જાય છે. તે બિલાડી, સૂકરી તથા તેવી જ રીતે સર્પયોનિ પણ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 18

नानाभेदासु सर्वासु तिर्यक्षु च पुनः पुनः । पापपक्षिषु संयाति अन्यासु महतीषु च

તે વારંવાર નાનાભેદવાળી સર્વ તિર્યક્ (પશુ) યોનિઓમાં જન્મે છે; પાપી પક્ષીઓમાં તથા અન્ય મહાન (ભયંકર/અनेक) યોનિઓમાં પણ પ્રવેશે છે.

Verse 19

चांडाल भिल्लयोनिं च पुलिंदीं याति पापकृत् । एतत्ते सर्वमाख्यातं पापिनां जन्म चैव हि

પાપકર્તા ચાંડાલ, ભિલ્લ યોનિ તથા પુલિંદી યોનિમાં જન્મે છે. આ બધું તને કહી દીધું—નિશ્ચયે આ પાપીઓના જન્મ છે.

Verse 20

मरणे शृणु कांत त्वं चेष्टां तेषां सुदारुणाम् । पापपुण्यसमाचारस्तवाग्रे कथितो मया

હે કાંતે, મરણ સમયે તેઓ ભોગવતા અતિ દારુણ અનુભવ સાંભળ. પાપ-પુણ્યના આચારનો ક્રમ મેં તારા સમક્ષ પહેલેથી જ કહ્યો છે.

Verse 21

अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि यदि पृच्छसि मानद

હે માનદ, જો તું પૂછે તો હું અન્ય દેવતાનું પણ વર્ણન કરીશ.