Adhyaya 125

Verse 1

सूत उवाच । वेनस्याज्ञां सुसंप्राप्य पृथुः परमधार्मिकः । संबभ्रे सर्वसंभारान्नानापुण्यान्नृपात्मजः

સૂત બોલ્યા—વેનની આજ્ઞા સુયથાવત પ્રાપ્ત કરીને પરમધાર્મિક પૃથુ, હે રાજપુત્ર, નાનાવિધ પુણ્યમય સર્વ સામગ્રી એકત્ર કરવા લાગ્યો।

Verse 2

निमंत्र्य ब्राह्मणान्सर्वान्नानादेशोद्भवानपि । अथ वेन इयाजासावश्वमेधेन भूपतिः

નાનાદેશોથી આવેલા સહિત સર્વ બ્રાહ્મણોને આમંત્રિત કરીને, રાજા વેને ત્યારબાદ અશ્વમેધ યજ્ઞ કર્યો।

Verse 3

दानान्यदाद्ब्राह्मणेभ्यो नानारूपाण्यनेकशः । जगाम वैष्णवं लोकं सकायो जगतीपतिः

તેણે બ્રાહ્મણોને નાનારૂપે અનેકવિધ દાન બહુ પ્રમાણમાં આપ્યાં; અને જગતના અધિપતિ સ્વદેહ સહિત વૈષ્ણવ લોકે પ્રસ્થાન કર્યો।

Verse 4

विष्णुना सह धर्मात्मा नित्यमेव प्रवर्तते । एतद्वः सर्वमाख्यातं चरित्रं तस्य भूपतेः

એ ધર્માત્મા રાજા સદા વિષ્ણુ સાથે સુસંગત રીતે વર્તે છે. હે ભૂપતે, તે નૃપતિનું સમગ્ર ચરિત્ર મેં તમને સંપૂર્ણ રીતે કહેલું છે.

Verse 5

सर्वपापप्रशमनं सर्वदुःखविनाशनम् । पृथुरेव स धर्मात्मा राजा पृथ्वीं प्रशासति

તે સર્વ પાપોને શમન કરનાર અને સર્વ દુઃખોને નાશ કરનાર છે; એ જ ધર્માત્મા રાજા પૃથુ પૃથ્વીનું શાસન કરે છે.

Verse 6

त्रैलोक्येन समं पृथ्वीं दुदोह नृपसत्तमः । प्रजास्तु रंजितास्तेन पुण्यधर्मानुकर्मभिः

નૃપસત્તમે પૃથ્વીને ‘દોહી’ એવી રીતે સમૃદ્ધિ ઉપજાવી કે તે ત્રિલોક સમાન બની; અને તેના પુણ્યધર્મમય આચરણોથી પ્રજા આનંદિત થઈ.

Verse 7

एतत्ते सर्वमाख्यातं भूमिखण्डमनुत्तमम् । प्रथमं सृष्टिखंडं तु द्वितीयं भूमिखंडकम्

આ અનુત્તમ ભૂમિખંડ મેં તમને સર્વ રીતે કહી સંભળાવ્યો. પ્રથમ ખંડ સૃષ્ટિખંડ છે અને દ્વિતીય ખંડ ભૂમિખંડ છે.

Verse 8

भूमिखंडस्यमाहात्म्यं कथयिष्याम्यहं पुनः । अस्य खंडस्य वै श्लोकं यः शृणोति नरोत्तमः

હું ફરીથી ભૂમિખંડનું માહાત્મ્ય વર્ણવીશ. આ ખંડનો એક શ્લોક પણ જે શ્રેષ્ઠ પુરુષ સાંભળે છે—

Verse 9

दिनस्यैकस्य वै पापं तस्य चैव प्रणश्यति । यो नरो भावसंयुक्तोऽध्यायं संशृणुते सुधीः

જે નર ભાવભક્તિથી યુક્ત થઈ વિવેકપૂર્વક આ અધ્યાયને શ્રદ્ધાથી સાંભળે છે, તેના એક દિવસનું પાપ પણ નિશ્ચયે નાશ પામે છે।

Verse 10

तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः । दत्तस्य गोसहस्रस्य ब्राह्मणेभ्यः सुपर्वणि

તેનું પુણ્ય હું કહું છું—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, સાંભળો—શુભ પર્વદિને બ્રાહ્મણોને સહસ્ર ગાયો દાન કર્યાનું જે ફળ છે।

Verse 11

यत्फलं तत्प्रजायेत विष्णुस्तस्य प्रसीदति । अस्य पद्मपुराणस्य पठमानस्य नित्यशः

આમાંથી જે ફળ ઉત્પન્ન થવાનું છે તે નિશ્ચયે ઉત્પન્ન થાય છે; અને જે આ પદ્મપુરાણનું નિત્ય પઠન કરે છે, તેના પર વિષ્ણુ પ્રસન્ન થાય છે।

Verse 12

कलौयुगे तु विघ्नाश्च न जायंते नरस्य वै । व्यास उवाच । कस्मात्कलौ न जायंते शृण्वानस्य च पद्मज

કલિયુગમાં તે નર માટે વિઘ્નો ઉત્પન્ન થતા નથી. વ્યાસ બોલ્યા—હે પદ્મજ (બ્રહ્મા), કલિમાં શ્રવણ કરનારને વિઘ્નો કેમ નથી થતા?

Verse 13

नरस्य पुण्ययुक्तस्य नाना विघ्नाः सुदारुणाः । ब्रह्मोवाच । मखस्याप्यश्वमेधस्य यत्फलं परिकथ्यते

પુણ્યયુક્ત નર માટે પણ અનેક પ્રકારના અતિ દારુણ વિઘ્નો આવે છે. બ્રહ્મા બોલ્યા—યજ્ઞનું, અશ્વમેધનું પણ, જે ફળ કહેવાય છે (તે હવે વર્ણવાશે)।

Verse 14

तत्फलं दृश्यते तात पुराणे पद्मसंज्ञके । अश्वमेधमखः पुण्यः कलौ नैव प्रवर्तते

હે તાત! તે ફળ 'પદ્મ' નામના પુરાણમાં જોવા મળે છે. કળિયુગમાં પવિત્ર અશ્વમેધ યજ્ઞ થતો નથી.

Verse 15

पुराणं चापि यत्तद्वदश्वमेधसमं किल । अश्वमेधस्य यत्पुण्यं स्वर्गमोक्षफलप्रदम्

આ પુરાણ પણ અશ્વમેધ યજ્ઞ સમાન કહેવાયું છે. અશ્વમેધનું જે પુણ્ય છે, તે સ્વર્ગ અને મોક્ષનું ફળ આપનારું છે.

Verse 16

न भुंजंति नराः पापाः पापमार्गेषु संस्थिताः । पुराणस्यास्य पुण्यस्य पद्मसंज्ञस्य सत्तम

હે સત્તમ! પાપમાર્ગ પર ચાલનારા પાપી મનુષ્યો આ પવિત્ર 'પદ્મ' નામના પુરાણનો લાભ લઈ શકતા નથી.

Verse 17

अश्वमेधसमं पुण्यं न भुंजंति कलौ नराः । कलौ युगे नरैः पापैर्गंतव्यं नरकार्णवम्

કળિયુગમાં મનુષ્યો અશ્વમેધ સમાન પુણ્ય ભોગવતા નથી. કળિયુગમાં પાપી મનુષ્યોએ નરકરૂપી સાગરમાં જવું પડે છે.

Verse 18

कस्माच्छ्रोष्यंति तत्पुण्यं चतुर्वर्गप्रसाधनम् । येन श्रुतमिदं पुण्यं पुराणं पद्मसंज्ञकम्

તેઓ તે પુણ્યને શા માટે સાંભળશે જે ચતુર્વર્ગ (ધર્મ, અર્થ, કામ, મોક્ષ) સિદ્ધ કરનારું છે? જેના દ્વારા આ પવિત્ર પદ્મપુરાણ સાંભળવામાં આવ્યું છે.

Verse 19

सर्वं हि साधितं तेन चतुर्वर्गस्य साधनम् । अश्वमेधादयो यज्ञास्तस्मान्नष्टा महामते

તેના દ્વારા ચતુર્વર્ગસાધનરૂપ સર્વ સાધન સિદ્ધ થઈ ગયું; તેથી, હે મહામતિ, અશ્વમેધાદિ યજ્ઞો હવે લુપ્તપ્રાય થયા છે।

Verse 20

कलौ युगे गताः स्वर्गे सवेदाः सांगसस्वराः । यः कोपि सत्वसंपन्नः श्रद्धावान्भगवत्परः

કલિયુગમાં વેદો અંગોપાંગ અને સ્વરસહિત જાણે સ્વર્ગે ગમન કરી ગયા છે; છતાં જે કોઈ સત્ત્વસંપન્ન, શ્રદ્ધાવાન અને ભગવત્પર છે…

Verse 21

श्रोतुमिच्छति धर्मात्मा सपुत्रो भार्यया सह । श्रवणार्थं महाश्रद्धा पूर्वं तस्य प्रजायते

એ ધર્માત્મા પુરુષ પુત્ર અને પત્ની સહિત સાંભળવા ઇચ્છે છે; અને શ્રવણાર્થે તેના હૃદયમાં પહેલેથી જ મહાશ્રદ્ધા ઉત્પન્ન થાય છે।

Verse 22

शृण्वानस्य नरस्यापि महाविघ्नो न संचरेत् । अश्रद्धा जायते पूर्वं पाठकस्य नरस्य च

માત્ર સાંભળનાર મનુષ્યને પણ મહાવિઘ્ન આવતું નથી; પરંતુ પ્રથમ તો પાઠ કરનાર અને (સંબંધિત) મનુષ્યમાં અશ્રદ્ધા જન્મે છે।

Verse 23

लोभश्च जायते तस्य शृण्वानस्य द्विजोत्तम । प्रेषितो विष्णुदेवेन महामोहः स दारुणः

હે દ્વિજોત્તમ, સાંભળતા સાંભળતા તેમાં લોભ પણ જન્મે છે; તે વિષ್ಣુદેવે પ્રેરિત કરેલો ભયંકર મહામોહ છે।

Verse 24

अकरोत्स विनाशं तु शृण्वतश्चास्य नित्यशः । दूषकाः कुत्सकाः पापाः संभवंति दिने दिने

જે વ્યક્તિ આને નિત્ય સાંભળે છે, તેને નિશ્ચયે વિનાશ થાય છે; દિવસે દિવસે દોષ કાઢનાર, ઉપહાસ કરનાર અને પાપી લોકો ઊભા થતા રહે છે.

Verse 25

ज्ञातव्यं तु सुबुद्धेन विघ्नरूपं ममाधुना । संजातं दृश्यते व्यास तथा होमं समाचरेत्

સુબુદ્ધિવાળાએ જાણવું જોઈએ કે અત્યારે મારા સ્વરૂપમાં જ એક વિઘ્ન ઉત્પન્ન થયું છે. હે વ્યાસ, તે પ્રગટ થયેલું દેખાય છે; તેથી વિધિપૂર્વક હોમ કર।

Verse 26

वैष्णवैश्च महामंत्रैर्विष्णुसूक्तैः सुपुण्यदैः । विष्णोरराटमंत्रेण सहस्रशीर्षकेण च

વૈષ્ણવ મહામંત્રોથી, અતિ પુણ્યદાયક વિષ્ણુ-સૂક્તોથી, તેમજ વિષ્ણુના અરાટ-મંત્ર અને સહસ્રશીર્ષ સૂક્તથી પણ।

Verse 27

इदं विष्णु सुमंत्रेण आब्रह्मेण पुनः पुनः । त्र्यंबकेन च मंत्रेण होममेवं समाचरेत्

આ રીતે આ શુભ વિષ્ણુ-મંત્રથી, બ્રહ્મા સુધીના આહ્વાનসহ, વારંવાર; અને ત્ર્યંબક (શિવ) મંત્રથી પણ—એ જ રીતે હોમ કરવો જોઈએ.

Verse 28

बृहत्साम्ना सुमंत्रेण द्वादशाक्षरकेण च । यस्य देवस्य यो होमस्तस्य मंत्रेण होमयेत्

બૃહત્સામથી, શુભ મંત્રથી અને દ્વાદશાક્ષરી મંત્રથી પણ; જે દેવતા માટે જે હોમ હોય, તે હોમ તે દેવતાના પોતાના મંત્રથી જ કરવો જોઈએ.

Verse 29

अष्टोत्तरतिलाज्यैश्च पालाशैः समिधैरपि । ग्रहाणामपि कर्त्तव्यं स्थापनं पूजनं द्विज

હે દ્વિજ! તિલ અને ઘીના અષ્ટોત્તર-શત આહુતિઓ તથા પલાશની સમિધાઓથી ગ્રહદેવતાઓની પણ સ્થાપના કરીને પૂજન કરવું જોઈએ.

Verse 30

विघ्नेशं पूजयेत्तत्र शारदां च सुरेश्वरीम् । जातवेदां महामायां चंडिकां क्षेत्रनायकम्

ત્યાં વિઘ્નેશનું પૂજન કરવું, તેમજ દેવોની અધિષ્ઠાત્રી શારદા સુરેશ્વરીનું પણ; અને જાતવેદા, મહામાયા, ચંડિકા તથા તે ક્ષેત્રના નાયક (ક્ષેત્રપાલ)નું પણ પૂજન કરવું જોઈએ.

Verse 31

तिलैश्च तंदुलैराज्यैस्तेषां मंत्रसमुद्यतैः । एवं होमः प्रकर्त्तव्यो ब्राह्मणेभ्यो ददेद्धनम्

તિલ, તંડુલ (ચોખા) અને ઘીથી—નિયત મંત્રો સાથે—આ રીતે હોમ કરવો જોઈએ અને બ્રાહ્મણોને ધનદાન આપવું જોઈએ.

Verse 32

यथासंभाविकां तात दक्षिणां धेनुसंयुताम् । ततो विघ्नाः प्रणश्यंति पुराणं सिद्धिमाप्नुयात्

અતએવ, હે તાત! તમારી શક્તિ મુજબ ગાય સાથે દક્ષિણા (દાન) અર્પણ કરો; ત્યારબાદ વિઘ્નો નાશ પામે છે અને પુરાણ-પાઠ સિદ્ધિ પામે છે.

Verse 33

एवं न कुरुते यो हि तस्य विघ्नं वदाम्यहम् । तस्यांगे जायते रोगो बहुपीडाप्रदायकः

જે આ રીતે નથી કરતો, તેના વિષે હું વિઘ્ન કહું છું: તેના શરીરમાં બહુ પીડા આપનાર રોગ ઉત્પન્ન થાય છે.

Verse 34

भार्या शोकः पुत्रशोको धनहानिः प्रजायते । नानाविधान्महारोगान्भुंजते नात्र संशयः

પત્ની-વિયોગનો શોક, પુત્ર-વિયોગનો શોક અને ધનહાનિ થાય છે; તેમજ નાનાવિધ મહારોગો ભોગવવા પડે છે—એમાં સંશય નથી.

Verse 35

यस्य गेहे नास्ति वित्तमुपवासं समाचरेत् । एकादशीं सुसंप्राप्य पूजयेन्मधुसूदनम्

જેનાં ઘરમાં ધન ન હોય, તેણે ઉપવાસ કરવો; એકાદશી યોગ્ય રીતે આવી પહોંચે ત્યારે મધુસૂદન (વિષ્ણુ)ની પૂજા કરવી.

Verse 36

षोडशैश्चोपचारैश्च भावयुक्तेन चेतसा । ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्यथावित्तानुसारतः

ભાવભક્તિથી યુક્ત ચિત્તે ષોડશોપચારોથી પૂજન કરીને; પછી પોતાની શક્તિ મુજબ બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું.

Verse 37

केशवाय ततो दत्वा संकल्पं हविषान्वितम् । स्वयं कुर्यात्ततः प्राज्ञो भोजनं सह बांधवैः

પછી કેશવને હવિસ્સહિત સંકલ્પ અર્પણ કરીને; જ્ઞાની પુરુષે ત્યારબાદ પોતાના બંધુઓ સાથે પોતે ભોજન કરવું.

Verse 38

पुत्रैस्तु भार्यया युक्तस्ततः सिद्धिमवाप्नुयात् । पुराणसंहितापूर्णा श्रोतव्या धर्मतत्परैः

પુત્રોથી યુક્ત અને પત્ની સાથે રહેનાર તે પછી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે; ધર્મપરાયણોએ સંહિતાથી પરિપૂર્ણ પુરાણનું શ્રવણ કરવું જોઈએ.

Verse 39

चतुर्वर्गस्य वै सिद्धिर्जायते तस्य नान्यथा । सपादं लक्षमेकं तु ब्रह्माख्यं पुष्करं शृणु

તે પવિત્ર તીર્થથી જ ચતુર્વર્ગની સિદ્ધિ નિશ્ચયે થાય છે, અન્યથા નહિ. હવે બ્રહ્મતીર્થ નામે પ્રસિદ્ધ, સવાસો લાખ જેટલા વિસ્તારવાળું પુષ્કર સાંભળો.

Verse 40

कृते युगे तु निष्पापाः शृण्वंति मनुजा द्विज । लक्षस्यार्द्धं ततः कृत्स्नं पुराणं पद्मसंज्ञकम्

કૃતયુગમાં, હે દ્વિજ, નિષ્પાપ લોકો ‘પદ્મ’ નામે ઓળખાતું સમગ્ર પુરાણ શ્રવણ કરે છે; તેનું પરિમાણ લક્ષનું અર્ધ, એટલે પચાસ હજાર શ્લોક છે.

Verse 41

श्लोकानां तु सहस्राभ्यां द्वाभ्यामेव तथाधिकम् । त्रेतायुगे तथा प्राप्ते यदा श्रोष्यंति मानवाः

આમાં બે હજાર શ્લોકો છે અને તેના ઉપર વધુ બે શ્લોકો વધારાના છે. ત્રેતાયુગ આવે ત્યારે મનુષ્યો તેને શ્રવણ કરશે.

Verse 42

चतुर्वर्गफलं भुक्त्वा ते यास्यंति हरिं पुनः । द्वाविंशतिसहस्राणि संहितापद्मसंज्ञिता

ચતુર્વર્ગના ફળનો ભોગ કરીને તેઓ ફરી હરિને પ્રાપ્ત કરશે. ‘પદ્મ’ નામની આ સંહિતા બાવીસ હજાર શ્લોકોની છે.

Verse 43

द्वापरे कथिता विप्र ब्रह्मणा परमात्मना । द्वादशैव सहस्राणां पद्माख्या सा तु संहिता

હે વિપ્ર, દ્વાપરયુગમાં પરમાત્મસ્વરૂપ બ્રહ્માએ આ ઉપદેશ આપ્યો. ‘પદ્મ’ નામની તે સંહિતા ચોક્કસ બાર હજાર શ્લોકોની છે.

Verse 44

कलौ युगे पठिष्यंति मानवा विष्णुतत्पराः । एकोर्थश्चैकभावश्च चतुर्ष्वपि प्रवर्तितः

કલિયુગમાં વિષ્ણુપરાયણ માનવો આ ઉપદેશનું પાઠ કરશે. ચારેય વેદોમાં એક જ અર્થ અને એક જ ભાવ પ્રસ્થાપિત છે.

Verse 45

संहितास्वेव विप्रेंद्र शेषाख्यानप्रविस्तरः । द्वादशैव सहस्राणि नाशं यास्यंति सत्तम

હે વિપ્રેન્દ્ર, સંહિતાઓમાં જ ‘શેષાખ્યાન’ નામે વિસ્તૃત વર્ણન—બાર હજાર શ્લોક-પરિમાણ—હે સત્તમ, નાશ પામશે.

Verse 46

कलौ युगे तु संप्राप्ते प्रथमं हि भविष्यति । भूमिखंडं नरः श्रुत्वासर्वपापैः प्रमुच्यते

કલિયુગ આવી પહોંચે ત્યારે આ જ સર્વપ્રથમ થશે. જે મનુષ્ય ભૂમિકંડનું શ્રવણ કરે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

Verse 47

मुच्यते सर्वदुःखेभ्यः सर्वरोगैः प्रमुच्यते । अन्यत्सर्वं परित्यज्य जपं दानं तथा श्रुतम्

તે સર્વ દુઃખોથી મુક્ત થાય છે અને સર્વ રોગોથી પણ સંપૂર્ણ છૂટે છે. બીજું બધું ત્યજી જપ, દાન તથા શ્રવણ/અધ્યયન કરવું જોઈએ.

Verse 48

श्रोतव्यं हि प्रयत्नेन पद्माख्यं पापनाशनम् । प्रथमं सृष्टिखंडं तु द्वितीयं भूमिखंडकम्

પાપનાશક ‘પદ્મ’ નામના પુરાણનું પ્રયત્નપૂર્વક અવશ્ય શ્રવણ કરવું જોઈએ. તેનું પ્રથમ ખંડ ‘સૃષ્ટિખંડ’ અને દ્વિતીય ‘ભૂમિકંડ’ છે.

Verse 49

तृतीयं स्वर्गखंडं च पातालं तु चतुर्थकम् । पंचमं चोत्तरं खंडं सर्वपापप्रणाशनम्

ત્રીજું સ્વર્ગખંડ છે અને ચોથું પાતાળખંડ. પાંચમું ઉત્તરખંડ છે, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરનાર છે.

Verse 50

यः शृणोति नरो भक्त्या पंचखंडान्यनुक्रमात् । गोप्रदानसहस्रस्य मानवो लभते फलम्

જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક ક્રમથી પાંચ ખંડો સાંભળે છે, તે સહસ્ર ગોદાન જેટલું પુણ્યફળ મેળવે છે.

Verse 51

महाभाग्येन लभ्यंते पंचखंडानि भूसुराः । श्रुतानि मोक्षदानि स्युः सत्यं सत्यं न संशयः

હે ભૂસુર બ્રાહ્મણો, પાંચ ખંડ મહાભાગ્યથી જ પ્રાપ્ત થાય છે. શ્રવણ કરવાથી તે મોક્ષદાયક બને છે—સત્ય, સત્ય; શંકા નથી.

Verse 125

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां वेनोपाख्याने पंचविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં, પંચપંચાશત્ સહસ્ર શ્લોકસંહિતામાં, વેનોપાખ્યાન અંતર્ગત એકસો પચ્ચીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.