Adhyaya 110

Verse 1

कुंजल उवाच । आमंत्र्य स मुनीन्सर्वान्वशिष्ठं तपतांवरम् । समुत्सुको गंतुकामो नहुषो दानवं प्रति

કુંજલ બોલ્યો—સર્વ મુનિઓને, વિશેષ કરીને તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠને, વિદાય આપી નહુષ ઉત્સુક બની દાનવ તરફ જવા પ્રસ્થાન કર્યો।

Verse 2

ततस्ते मुनयः सर्वे वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः । आशीर्भिरभिनंद्यैनमायुपुत्रं महाबलम्

પછી વસિષ્ઠ આદિ તપોધન સર્વ મુનિઓએ આયુપુત્ર મહાબલી નહુષને આશીર્વાદોથી અભિનંદન કરીને સન્માનિત કર્યો।

Verse 3

आकाशे देवताः सर्वा जघ्नुर्वै दुंदुभीन्मुदा । पुष्पवृष्टिं प्रचक्रुस्ते नहुषस्य च मूर्धनि

આકાશમાં સર્વ દેવતાઓએ આનંદથી દુન્દુભિઓ વગાડ્યાં અને નહુષના મસ્તક પર પુષ્પવર્ષા કરી।

Verse 4

अथ देवः सहस्राक्षः सुरैः सार्द्धं समागतः । ददौ शस्त्राणि चास्त्राणि सूर्यतेजोपमानि च

પછી સહસ્રાક્ષ દેવ ઇન્દ્ર અન્ય સૂરებთან સાથે આવી, સૂર્યતેજ સમાન તેજસ્વી શસ્ત્રો અને દિવ્ય અસ્ત્રો અર્પણ કર્યા।

Verse 5

देवेभ्यो नृपशार्दूलो जगृहे द्विजसत्तम । तानि दिव्यानि चास्त्राणि दिव्यरूपोपमोऽभवत्

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! તે નૃપશાર્દૂલે દેવતાઓ પાસેથી તે દિવ્ય શસ્ત્ર-અસ્ત્રો ગ્રહણ કર્યા; અને તે દિવ્ય આયુધોથી તે દિવ્યરૂપ સમાન તેજસ્વી બન્યો।

Verse 6

अथ ता देवताः सर्वाः सहस्राक्षमथाब्रुवन् । स्यंदनो दीयतामस्मै नहुषाय सुरेश्वर

ત્યારે સર્વ દેવતાઓ સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર)ને બોલ્યા— “હે સુરેશ્વર, નહુષને રથ આપવામાં આવે.”

Verse 7

देवानां मतमाज्ञाय वज्रपाणिः स्वसारथिम् । आहूय मातलि तं तु आदिदेश ततो द्विज

દેવતાઓનો મત જાણી વજ્રપાણિ (ઇન્દ્ર)એ પોતાના સારથી માતલિને બોલાવી, હે દ્વિજ, પછી તેને આજ્ઞા આપી.

Verse 8

एनं गच्छ महात्मानमुह्यतां स्यंदनेन वै । सध्वजेन महाप्राज्ञमायुजं समरोद्यतम्

તે મહાત્મા પાસે જા; ધ્વજવાળા આ રથમાં જ તેને બેસાડી લઈ જા— મહાપ્રાજ્ઞ અયુજ યુદ્ધ માટે ઉદ્યત છે.

Verse 9

स चोवाच सहस्राक्षं करिष्ये तवशासनम् । एवमुक्त्वा जगामाशु ह्यायुपुत्रं रणोद्यतम्

અને તેણે સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર)ને કહ્યું— “હું તમારી આજ્ઞા પૂર્ણ કરીશ.” એમ કહી તે તુરંત જ રણ માટે તૈયાર આયુપુત્ર પાસે ગયો.

Verse 10

राजानं प्रत्युवाचैव देवराजस्य भाषितम् । विजयी भव धर्मज्ञ रथेनानेन संगरे

પછી તેણે રાજાને દેવરાજના વચન કહ્યા— “હે ધર્મજ્ઞ, આ રથથી યુદ્ધમાં વિજયી થા.”

Verse 11

इत्युवाच सहस्राक्षस्त्वामेव नृपतीश्वर । जहि त्वं दानवं संख्ये तं हुंडं पापचेतनम्

ત્યારે સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) બોલ્યો—“હે નૃપતિશ્વર! તું જ; યુદ્ધમાં પાપચેતન હુન્ડ દાનવનો વધ કર।”

Verse 12

समाकर्ण्य स राजेंद्र सानंदपुलकोद्गमः । प्रसादाद्देवदेवस्य वशिष्ठस्य महात्मनः

આ સાંભળી, હે રાજેન્દ્ર, તે આનંદથી રોમાંચિત થયો; દેવદેવના પ્રસાદથી, મહાત્મા વશિષ્ઠની કૃપાથી.

Verse 13

दानवं सूदयिष्यामि समरे पापचेतनम् । देवानां च विशेषेण मम मायापचारितम्

હું યુદ્ધમાં તે પાપબુદ્ધિ દાનવનો વધ કરીશ; મારી માયાથી ભ્રમિત થઈ, વિશેષ કરીને દેવતાઓના વિરોધમાં ઊભો થયો છે તે.

Verse 14

एवमुक्ते महावाक्ये नहुषेण महात्मना । अथायातः स्वयं देवः शंखचक्रगदाधरः

મહાત્મા નહુષે આ મહાવાક્ય કહ્યાં પછી, ત્યારે સ્વયં ભગવાન શંખ-ચક્ર-ગદા ધારણ કરીને ત્યાં આવ્યા।

Verse 15

चक्राच्चक्रं समुत्पाट्य सूर्यबिंबोपमं महत् । ज्वलता तेजसा दीप्तं सुवृत्तारं शुभावहम्

એક ચક્રમાંથી બીજું ચક્ર ઉપાડી કાઢીને તેમણે સૂર્યબિંબ સમાન મહાન ચક્ર પ્રગટ કર્યું—જ્વલંત તેજથી દીપ્ત, પૂર્ણ વર્તુળાકાર અને શુભફલદાયક।

Verse 16

नहुषाय ददौ देवो हर्षेण महता किल । तस्मै शूलं ददौ शंभुः सुतीक्ष्णं तेजसान्वितम्

દેવે મહાન હર્ષથી નહુષને તે આપ્યું. ત્યારબાદ શંભુ (શિવ)એ તેને અતિ તીક્ષ્ણ, તેજથી યુક્ત ત્રિશૂલ દાન કર્યું.

Verse 17

तेन शूलवरेणासौ शोभते समरोद्यतः । द्वितीयः शंकरश्चासौ त्रिपुरघ्नो यथा प्रभुः

તે ઉત્તમ ત્રિશૂલ ધારણ કરીને તે યુદ્ધ માટે ઉદ્યત થઈ તેજસ્વી દેખાય છે—જાણે બીજો શંકર, જાણે ત્રિપુરઘ્ન પ્રભુ.

Verse 18

ब्रह्मास्त्रं दत्तवान्ब्रह्मा वरुणः पाशमुत्तमम् । चंद्र तेजःप्रतीकाशं शंखं च नादमंगलम्

બ્રહ્માએ બ્રહ્માસ્ત્ર આપ્યું, વરુણે ઉત્તમ પાશ આપ્યો; અને ચંદ્રતેજ સમાન દીપ્ત, મંગલનાદવાળો શંખ પણ (મળ્યો).

Verse 19

वज्रमिंद्रस्तथा शक्तिं वायुश्चापं समार्गणम् । आग्नेयास्त्रं तथा वह्निर्ददौ तस्मै महात्मने

ઇન્દ્રએ તેને વજ્ર આપ્યું, વાયુએ શક્તિ આપી; સાથે ધનુષ્ય અને બાણોની તૂણીર. વહ્નિ (અગ્નિ)એ પણ તે મહાત્માને આગ્નેયાસ્ત્ર આપ્યું.

Verse 20

शस्त्राण्यस्त्राणि दिव्यानि बहूनि विविधानि च । ददुर्देवा महात्मानस्तस्मै राज्ञे महौजसे

મહાત્મા દેવોએ તે મહૌજસ્વી રાજાને અનેક પ્રકારનાં, બહુવિધ દિવ્ય શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો દાન કર્યા.

Verse 21

कुंजल उवाच । अथ आयुसुतो वीरो दैवतैः परिमानितः । आशीर्भिर्नंदितश्चापि मुनिभिस्तत्त्ववेदिभिः

કુંજલ બોલ્યો—ત્યારે આયુનો વીર પુત્ર દેવતાઓ દ્વારા યથોચિત રીતે સન્માનિત થયો અને તત્ત્વજ્ઞ મુનિઓના આશીર્વચનોથી પણ આનંદિત થયો।

Verse 22

आरुरोह रथं दिव्यं भास्वरं रत्नमालिनम् । घंटारवैः प्रणदंतं क्षुद्रघंटासमाकुलम्

તેણે તેજસ્વી અને રત્નમાળાઓથી શોભિત એવા દિવ્ય રથ પર આરોહણ કર્યું; ઘંટોના નાદથી ગુંજતું, અનેક નાની ઘંટડીઓની ઝંકારથી ભરપૂર।

Verse 23

रथेन तेन दिव्येन शुशुभे नृपनदंनः । दिविमार्गे यथा सूर्यस्तेजसा स्वेन वै किल

તે દિવ્ય રથ પર સવાર થઈ રાજકુમાર શોભિત થયો; જેમ સ્વર્ગમાર્ગે પોતાનાં તેજથી સૂર્ય પ્રકાશે તેમ.

Verse 24

प्रतपंस्तेजसा तद्वद्दैत्यानां मस्तकेषु सः । जगाम शीघ्रं वेगेन यथा वायुः सदागतिः

તે પોતાના તેજથી દૈત્યોના મસ્તક પર તદ્રૂપ પ્રતાપ પ્રગટ કરતાં, અતિશય ઝડપથી આગળ વધ્યો—સદા ગતિમાન વાયુની જેમ.

Verse 25

यत्रासौ दानवः पापस्तिष्ठते स्वबलैर्युतः । तेन मातलिना सार्द्धं वाहकेन महात्मना

જ્યાં તે પાપી દાનવ પોતાના સૈન્યબળ સાથે ઊભો હતો, ત્યાં મહાત્મા સારથી માતલિ સાથે (તે) પહોંચ્યો।