Adhyaya 106

Verse 1

कुंजल उवाच । आयुभार्या महाभागा स्वर्भानोस्तनया सुतम् । अपश्यंती सुबालं तं देवोपममनौपमम्

કુંજલ બોલ્યો—આયુની મહાભાગ્યા પત્ની, સ્વર્ભાનુની પુત્રી, પોતાના તે નાનકડા પુત્રને જોઈ ન શકી; તે દેવસમાન અને અનુપમ હતો.

Verse 2

हाहाकारं महत्कृत्वा रुरोद वरवर्णिनी । केन मे लक्षणोपेतो हृतो बालः सुलक्षणः

મોટો હાહાકાર કરીને તે સુવર્ણવર્ણા સ્ત્રી રડી પડી—“શુભલક્ષણોથી યુક્ત મારો સુલક્ષણ બાલક કોને હરી લીધો?”

Verse 3

तपसा दानयज्ञैश्च नियमैर्दुष्करैः सुतः । संप्राप्तो हि मया वत्स कष्टैश्च दारुणैः पुनः

તપ, દાન, યજ્ઞ અને દુષ્કર નિયમો દ્વારા, હે વત્સ, મેં વારંવાર દારુણ કષ્ટો અને કઠિન પરીક્ષાઓ સહન કરીને તને પુત્રરૂપે પ્રાપ્ત કર્યો છે.

Verse 4

दत्तात्रेयेण पुण्येन संतुष्टेन महात्मना । दत्तः पुत्रो हृतः केन रुरोद करुणान्विता

પુણ્યમય મહાત્મા દત્તાત્રેય પ્રસન્ન થઈ પુત્ર આપ્યો હતો; છતાં “આપેલો પુત્ર કોણે હરી લીધો?” એમ કહી તે કરુણા અને શોકથી રડી પડી.

Verse 5

हा पुत्र वत्स मे तात हा बालगुणमंदिर । क्वासि केनापनीतोसि मम शब्दः प्रदीयताम्

હાય પુત્ર! મારા વત્સ, મારા તાત! હે બાળગુણોના મંદિર! તું ક્યાં છે? તને કોણ લઈ ગયો? મને તારો સ્વર સંભળાવ.

Verse 6

सोमवंशस्य सर्वस्य भूषणोसि न संशयः । केन त्वमपनीतोसि मम प्राणैः समन्वितः

તું નિઃસંદેહ સમગ્ર સોમવંશનું ભૂષણ છે. છતાં મારા પ્રાણ સાથે જોડાયેલા તને કોણે અપહરણ કર્યો?

Verse 7

राजसुलक्षणैर्दिव्यैः संपूर्णः कमलेक्षणः । केनाद्यापहृतो वत्सः किं करोमि क्व याम्यहम्

કમલનેત્ર તે બાળક દિવ્ય રાજલક્ષણોથી પરિપૂર્ણ હતો; આજે મારા વત્સને કોણે અપહરણ કર્યો? હું શું કરું, ક્યાં જાઉં?

Verse 8

स्फुटं जानाम्यहं कर्म ह्यन्यजन्मनि यत्कृतम् । न्यासनाशः कृतः कस्य तस्मात्पुत्रो हृतो मम

હું સ્પષ્ટ જાણું છું કે પૂર્વજન્મમાં મેં કયું કર્મ કર્યું હતું. મેં કોની ન્યાસ (અમાણત) નષ્ટ કરી હતી, તેથી જ મારો પુત્ર મારી પાસેથી હરી લેવાયો છે.

Verse 9

किं वा छलं कृतं कस्य पूर्वजन्मनि पापया । कर्मणस्तस्य वै दुःखमनुभुंजामि नान्यथा

અથવા પાપિની મેં પૂર્વજન્મમાં કોની સાથે છળ કર્યું હતું? નિશ્ચયે એ જ કર્મના ફળરૂપે હું આ દુઃખ ભોગવું છું; બીજું કોઈ કારણ નથી.

Verse 10

रत्नापहारिणी जाता पुत्ररत्नं हृतं मम । तस्माद्दैवेन मे दिव्य अनौपम्य गुणाकरः

તે રત્ન-અપહારિણી બની—મારો રત્નસમાન પુત્ર હરી લેવાયો. તેથી દૈવવશ મને આ દિવ્ય, અનુપમ ગુણાકર (હવે) પ્રાપ્ત છે.

Verse 11

किं वा वितर्कितो विप्रः कर्मणस्तस्य वै फलम् । प्राप्तं मया न संदेहः पुत्रशोकान्वितं भृशम्

હે વિપ્ર! વધુ વિચાર-વિતર્કથી શું લાભ? તે કર્મનું ફળ જ મને પ્રાપ્ત થયું છે—એમાં સંદેહ નથી—અને તે પુત્રશોકથી અત્યંત ભરેલું છે.

Verse 12

किं वा शिशुविरोधश्च कृतो जन्मांतरे मया । तस्य पापस्य भुंजामि कर्मणः फलमीदृशम्

અથવા મેં પૂર્વજન્મમાં કોઈ શિશુ વિરુદ્ધ અપરાધ કર્યો હતો શું? તે પાપનું જ ફળ—આવું કર્મફળ—હું હવે ભોગવું છું.

Verse 13

याचमानस्य चैवाग्रे वैश्वदेवस्य कर्मणः । किं वापि नार्पितं चान्नं व्याहृतीभिर्हुतं द्विजैः

વૈશ્વદેવ કર્મ વખતે દ્વાર આગળ યાચક ઊભો હોય ત્યારે કયું અન્ન અર્પિત ન થયું હોય? અથવા કયું અન્ન દ્વિજોએ વ્યાહૃતિઓ સાથે હવન કરીને પવિત્ર ન કર્યું હોય?

Verse 14

एवं सुदेवमानाच्च स्वर्भानोस्तनया तदा । इंदुमती महाभाग शोकेन करुणाकुला

આ રીતે તે સમયે સ્વર્ભાનુની પુત્રી ઇન્દુમતી સુદેવ દ્વારા અત્યંત સન્માનિત થઈ; પરંતુ, હે મહાભાગ, તે શોકથી વ્યાકુલ અને કરુણાથી ભરાઈ ગઈ.

Verse 15

पतिता मूर्च्छिता शोकाद्विह्वलत्वं गता सती । निःश्वासान्मुंचमाना सा वत्सहीना यथा हि गौः

શોકથી વિહ્વળ તે સતી પડી ગઈ અને મૂર્છિત થઈ; તે ઊંડા નિશ્વાસો છોડતી રહી, જાણે વાછરડાવિહોણી ગાય હોય.

Verse 16

आयू राजा स शोकेन दुःखेन महतान्वितः । बालं श्रुत्वा हृतं तं तु धैर्यं तत्याज पार्थिवः

રાજા આયૂ ભારે શોક અને દુઃખથી વ્યાપ્ત થયો; બાળક હરણ થયું તે સાંભળીને તે પાર્થીવે ધૈર્ય ત્યજી દીધું.

Verse 17

तपसश्च फलं नास्ति नास्ति दानस्य वै फलम् । यस्मादेवं हृतः पुत्रस्तस्मान्नास्ति न संशयः

તપનું ફળ નથી, અને દાનનું પણ નિશ્ચયે ફળ નથી; કારણ કે મારો પુત્ર આ રીતે હરણ થયો છે—એમાં સંશય નથી.

Verse 18

दत्तात्रेयः प्रसादेन वरं मे दत्तवान्पुरा । अजेयं च जयोपेतं पुत्रं सर्वगुणान्वितम्

પૂર્વે દત્તાત્રેયના પ્રસાદથી મને એવો વર મળ્યો હતો—અજય, વિજયસમેત અને સર્વગુણોથી યુક્ત પુત્ર।

Verse 19

तस्य वरप्रदानस्य कथं विघ्नो ह्यजायत । इति चिंतापरो राजा दुःखितः प्रारुदद्भृशम्

“એ વરદાનમાં વિઘ્ન કેવી રીતે ઊભું થયું?” એમ ચિંતામાં મગ્ન રાજા દુઃખિત થઈ ભારે રડવા લાગ્યો।

Verse 106

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्याने षडधिकशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં—વેનોપાખ્યાન, ગુરુતીર્થમાહાત્મ્ય, ચ્યવનચરિત્ર અને નાહુષપ્રસંગ અંતર્ગત—એકસો છઠ્ઠો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।