Home›Narada Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 46›Shloka 7
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 7

The Greatness of Offering Piṇḍas at Viṣṇvādipada (Viṣṇupada) — Gayā Śrāddha Procedure and Fruits

Devanagari script

एको मुनिः कुम्भकुशाग्रहस्त आम्रस्य मूले सलिलं ददाति । आम्राश्च सिक्ताः पितरश्च तृप्ता एका क्रिया व्द्यर्थकरीप्रसिद्धा । आचम्य मूले सलिलं ददानो नोपेक्षणीयो विबुधैर्मनुष्यः ॥ ७ ॥

Transliteration

eko muniḥ kumbhakuśāgrahasta āmrasya mūle salilaṃ dadāti | āmrāśca siktāḥ pitaraśca tṛptā ekā kriyā vdyarthakarīprasiddhā | ācamya mūle salilaṃ dadāno nopekṣaṇīyo vibudhairmanuṣyaḥ || 7 ||

Translation

એક મુનિ, કુંભ અને કુશાગ્ર હાથમાં લઈને, આંબાના મૂળમાં જળ અર્પે છે. આંબો સિંછાય છે અને પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે—એક જ ક્રિયા દ્વિઅર્થકારી તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. જે આચમન કરીને મૂળમાં જળ આપે, તે મનુષ્યને વિદ્વાનો અવગણવા ન જોઈએ।

Word by Word
एकःone
एकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुम्भ-कुश-अग्र-हस्तःwhose hand holds a pot and the tip of kuśa grass
कुम्भ-कुश-अग्र-हस्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक) + कुश (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्यान्ते/हस्ते कुम्भः कुशाग्रं च)
आम्रस्यof the mango tree
आम्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआम्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मूलेat the root
मूले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
सलिलम्water
सलिलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ददातिgives/offers
ददाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आम्राःmango trees
आम्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआम्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय अव्यय
सिक्ताःwatered
सिक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), प्रथमा बहुवचन, पुंलिङ्ग; कर्मणि (having been watered)
पितरःancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय अव्यय
तृप्ताःsatisfied
तृप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), प्रथमा बहुवचन, पुंलिङ्ग; ‘satisfied’
एकाone (single)
एका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रियाact/rite
क्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्वि-अर्थ-करि-प्रसिद्धाwell-known as accomplishing two aims
द्वि-अर्थ-करि-प्रसिद्धा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + करि (कृदन्त-प्रातिपदिक, √कृ धातु, णिनि/कर्तरि) + प्रसिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक, √सद्/प्र-सिध्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः ‘द्व्यर्थकरी’ (द्वौ अर्थौ करोति) इति बहुव्रीह्यर्थक-उपपदसमासः, ततः ‘प्रसिद्धा’ (well-known)
आचम्यhaving sipped (water)
आचम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having sipped (water)’
मूलेat the root
मूले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सलिलम्water
सलिलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ददानःgiving/offering
ददानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग; कर्तरि — ‘giving’
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध निपात (negation particle)
उपेक्षणीयःto be neglected/ignored
उपेक्षणीयः:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootउप-ईक्ष् (धातु) → उपेक्षणीय (कृदन्त-प्रातिपदिक, अनीयर्/तव्यत्-भाव)
Formअनीयर्-प्रत्ययान्त (gerundive), प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘to be neglected’ (passive necessity)
विबुधैःby the wise
विबुधैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण/कर्तृ-सम्बन्धे (by the wise)
मनुष्यःa man/person
मनुष्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker

Narada (instructional narration within Uttara-Bhaga tirtha/rite context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities
P
Pitrs (Ancestors)

FAQs

It teaches that a simple, dharmic act—offering water at the root of a sacred tree with purity (ācamana)—can yield twofold merit: nurturing life (the tree) and satisfying the Pitṛs through a tarpaṇa-like intention.

By emphasizing sincerity and purity over complexity: a humble act done with reverence becomes spiritually efficacious. Such simplicity aligns with bhakti-oriented dharma, where intention and sanctified conduct are central.

Ritual procedure and purity practice: holding kuśa (a standard vaidika ritual implement) and performing ācamana before an offering reflects kalpa-style ritual discipline (prayoga) used in śrauta/smārta observances.

←Previous Verse
Next Verse→