Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Uttarā-Pratigrahaṇa and Abhimanyu–Uttarā Vivāha

Virāṭa-parva, Adhyāya 67

वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तब अर्जुनके कथनानुसार उत्तरने बड़ी उतावलीके साथ दूतोंको आज्ञा दी--“जाओ और सूचित करो कि महाराजकी विजय हुई है। शत्रु भाग गये और गौएँ जीतकर वापस लायी गयी हैं!,क्षुत्पिपासापरिश्रान्ता विदेशस्था विचेतस: । जब कौरव-दलके लोग चले गये या इधर-उधर सब दिशाओंमें भाग गये, उस समय बहुत-से कौरवसैनिक जो घने जंगलमें छिपे हुए थे, वहाँसे निकलकर डरते-डरते अर्जुनके पास आये। उनके मनमें भय समा गया था। वे भूखे-प्यासे और थके-माँदे थे। परदेशमें होनेके कारण उनके हृदयकी व्याकुलता और बढ़ गयी थी। वे उस समय केश खोले और हाथ जोड़े हुए खड़े दिखायी दिये

vaiśampāyana uvāca—janamejaya! tataḥ arjunavacanānusāreṇa uttaro mahāutāvalyena dūtān ājñāpayām āsa—“gacchata, nivedayata ca yathā mahārājasya vijayo jātaḥ; śatravaḥ palāyitāḥ; gāvaś ca jitvā punar ānītāḥ.” kṣutpipāsāpariśrāntā videśasthā viceṭasaḥ. atha kaurava-dalasya janāḥ gateṣu vā sarvato diśaḥ palāyiteṣu vā, bahavaḥ kaurava-sainikāḥ ye gahana-vane nilīnāḥ āsan, te tato niṣkramya bhītāḥ bhītāḥ arjunam upāgaman. teṣāṃ hṛdaye bhayaṃ samāviṣṭam āsīt. te kṣudhita-tṛṣitāḥ pariśrāntāś ca; videśavāsāt teṣāṃ vyākulatā ca vardhitā. te tadā muktakeśāḥ kṛtāñjalayaḥ sthitāḥ dṛśyante sma.

વૈશમ્પાયન બોલ્યા— “હે જનમેજય! ત્યાર પછી અર્જુનના કહ્યા મુજબ ઉત્તરએ મોટી ઉતાવળથી દૂતોને આજ્ઞા આપી— ‘જાઓ અને જાહેર કરો કે રાજાની વિજય થયો છે. શત્રુઓ પરાજિત થઈ ભાગી ગયા છે અને ગાયો જીતીને પાછી લાવવામાં આવી છે.’ જ્યારે કૌરવોની સેના પાછી ફરી ગઈ અથવા સર્વ દિશાઓમાં છૂટાછવાયા થઈ ભાગી ગઈ, ત્યારે ઘન જંગલમાં છુપાયેલા ઘણા કૌરવ સૈનિકો ભયથી કંપતા બહાર આવ્યા અને અર્જુન પાસે ધીમે ધીમે નજીક આવ્યા. તેમના હૃદયમાં ભય છવાઈ ગયો હતો. તેઓ ભૂખ-તરસથી અને શ્રમથી થાકી ગયા હતા; અને પરદેશમાં હોવાને કારણે તેમની વ્યાકુલતા વધુ વધી હતી. તે સમયે તેઓ વાળ છૂટા રાખીને, હાથ જોડીને, શરણાગત ભાવથી ઊભા દેખાયા.

क्षुत्hunger
क्षुत्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षुत्
FormFeminine, Nominative, Singular
पिपासाthirst
पिपासा:
Karta
TypeNoun
Rootपिपासा
FormFeminine, Nominative, Singular
परिश्रान्ताःexhausted
परिश्रान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-श्रान्त
FormMasculine, Nominative, Plural
विदेशस्थाःstaying in a foreign land
विदेशस्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविदेश-स्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
विचेतसःdistraught; bewildered
विचेतसः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-चेतस्
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
A
Arjuna
U
Uttara (Prince of Virāṭa)
K
Kauravas
K
Kaurava soldiers
M
messengers (dūtas)
C
cattle/cows (gāvaḥ)
D
dense forest (gahana-vana)