Shloka 21
न त्वेष बीभत्सुरलं नृशंसं कर्तु न पापे5स्य मनो विशिष्टम्,'ये अर्जुन कभी निर्दयताका व्यवहार नहीं कर सकते। इनका मन कभी पापाचारमें प्रवृत्त नहीं होता। ये त्रिलोकीके राज्यके लिये भी अपना धर्म नहीं छोड़ सकते। यही कारण है कि इन्होंने इस युद्धमें हम सबके प्राण नहीं लिये। कुरुकुलके प्रमुख वीर! अब तू शीघ्र ही कुरुदेशको लौट चल। अर्जुन भी गायोंको जीतकर लौट जायूँ। अब मोहवश तेरा अपना स्वार्थ भी नष्ट न हो जाय, इसका ध्यान रख। सबको वही काम करना चाहिये, जिससे अपना कल्याण हो”
na tveṣa bībhatsur alaṁ nṛśaṁsaṁ kartuṁ na pāpe 'sya mano viśiṣṭam
વૈશંપાયન બોલ્યા—આ અર્જુન (બીભત્સુ) ક્રૂર અને અમાનુષ કર્મ કરનાર નથી. તેનું મન પાપ તરફ વળતું નથી. ત્રિલોકના રાજ્ય માટે પણ તે પોતાનો ધર્મ છોડે નહીં. તેથી જ આ યુદ્ધમાં તેણે આપણાં સૌના પ્રાણ લીધા નથી. કુરુકુલના શ્રેષ્ઠ વીર! તું ઝડપથી કુરુદેશ પરત જા; અર્જુન પણ ગાયો જીતીને પરત ફરશે. મોહથી તારો પોતાનો હિત ન બગડે—એનું ધ્યાન રાખ. જે કાર્ય કલ્યાણ કરે તે જ કરવું જોઈએ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Moral character and dharma restrain even a powerful warrior: Arjuna is portrayed as incapable of cruelty and unwilling to abandon righteousness even for supreme worldly gain; therefore one should choose actions that lead to true welfare rather than be driven by delusion or short-term advantage.
Vaiśampāyana explains that Arjuna did not slaughter everyone in the encounter because his nature is not cruel and his mind does not turn to sin; he urges a prompt return to Kurudeśa and notes that Arjuna will return after recovering the cattle, warning against losing one’s own interest through मोह (delusion).