Shloka 4
अध्याय ५०: उत्तरेण सह अर्जुनस्य रथप्रयाणे ध्वजचिह्नैः कौरवसेनानिर्देशः
Arjuna directs Uttara by identifying Kaurava commanders through banners
Devanagari script
चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि विहितानि स्वयम्भुवा । धनं यैरधिगन्तव्यं यच्च कुर्वन् न दुष्पति,ब्रह्माजीने चारों वर्णोके कर्म नियत कर दिये हैं, जिनसे धन भी मिल सकता है और जिनका अनुष्ठान करनेसे कर्ता दोषका भागी नहीं होता
Transliteration
cāturvarṇyasya karmāṇi vihitāni svayambhuvā | dhanaṃ yair adhigantavyaṃ yac ca kurvan na duṣpati ||
Translation
કૃપાચાર્ય બોલ્યા—સ્વયંભૂ સર્જનહારે ચાતુર્વર્ણ્યના કર્મો નિર્ધારિત કર્યા છે; તે કર્મોથી ધન પણ પ્રાપ્ત થાય છે અને તે રીતે આચરણ કરવાથી કર્તાને દોષ લાગતો નથી.
Word by Word
चातुर्वर्ण्यस्यof the fourfold social order
चातुर्वर्ण्यस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचातुर्वर्ण्य
FormNeuter, Genitive, Singular
कर्माणिduties/acts
कर्माणि:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Plural
विहितानिprescribed/ordained
विहितानि:
Karma
TypeVerb
Rootवि-धा
FormNeuter, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
स्वयम्भुवाby the Self-born (Brahmā)
स्वयम्भुवा:
Karana
TypeNoun
Rootस्वयम्भू
FormMasculine, Instrumental, Singular
धनम्wealth
धनम्:
Karta
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Nominative, Singular
यैःby which (acts)
यैः:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Instrumental, Plural
अधिगन्तव्यम्to be obtained
अधिगन्तव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootअधि-गम्
FormNeuter, Nominative, Singular, तव्यत् (gerundive; to be obtained)
यत्and which (act)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कुर्वन्doing/performing
कुर्वन्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
दुष्यतिincurs fault/is tainted
दुष्यति:
TypeVerb
Rootदुष्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
कृप उवाच
Characters & Entities
K
KṛpaS
Svayambhū (Brahmā)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes