Shloka 54
Virāṭa-parva Adhyāya 22 — Draupadī’s Abduction Attempt and Bhīma’s Suppression of the Kīcakas
वसन्ते वासिताहेतोर्बलवद्गजयोरिव । ऐसा कहकर महाबली भीमसेनने उसके पुष्पहार-विभूषित केश पकड़ लिये। कीचक भी बलवानोंमें श्रेष्ठ था। सिरके बाल पकड़ लिये जानेपर उसने बलपूर्वक झटका देकर उन्हें छुड़ा लिया और बड़ी फुर्तीसे पाण्डुनन्दन भीमको दोनों भुजाओंमें भर लिया। तदनन्तर क्रोधमें भरे हुए उन दोनों पुरुषसिंहोंमें बाहुयुद्ध होने लगा
vasante vāsitāhetor balavad-gajayor iva |
વૈશમ્પાયન બોલ્યા— વસંતઋતુમાં સુગંધિત, ઇચ્છિત સાથી માટે જેમ બે બળવાન ગજરાજો અથડાય છે, તેમ જ તે બે પુરુષસિંહો ક્રોધથી ભરાઈને બાહુયુદ્ધમાં પ્રવૃત્ત થયા. મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ ભીમસેને પુષ્પહારથી શોભિત કેશ પકડી કીચકને ઝપટ્યો; પરંતુ કીચકોનો મુખ્ય, સ્વયં મહાબલી કીચકે જોરદાર ઝટકાથી કેશ છૂટા કરી, ક્ષણમાં જ બંને ભુજાઓથી ભીમને કસીને ભેળવી લીધો. પછી વિજયની ઇચ્છાથી ઉગ્ર બની તેઓ પરસ્પર ઝઝૂમ્યા—જાણે વસંતમાં હસ્તિની માટે બે ગજરાજો ધર્મ અને અધિકારના સંઘર્ષમાં સામસામે ઊભા હોય.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power is ethically meaningful only when aligned with dharma: Bhīma’s strength is portrayed as protective and corrective—used to defend Draupadī’s dignity and to curb Kīcaka’s coercive misuse of authority.
Bhīma and Kīcaka engage in fierce hand-to-hand grappling. Bhīma grabs Kīcaka by his flower-decked hair; Kīcaka breaks free and clinches Bhīma with both arms. Their struggle is compared to two powerful elephants battling in spring.