Shloka 2
Virāṭa-parva Adhyāya 21 — Kīcaka’s clandestine approach and Bhīma’s covert intervention (नर्तनागारे कीचकवध-प्रसङ्गः)
Devanagari script
सभायां तु विराटस्य करोमि कदनं महत् | तत्र मे कारणं भाति कौन्तेयो यत् प्रतीक्षते,मैं तो उसी दिन विराटकी सभामें ही भारी संहार मचा देता, किंतु ऐसा न करनेमें कारण बन गये कुन्तीनन्दन महाराज युधिष्ठिर। वे प्रकट हो जानेका भय सूचित करते हुए मेरी ओर देखने लगे
Translation
હું તો એ જ દિવસે વિરાટની સભામાં જ ભારે સંહાર મચાવી દેત; પરંતુ કૌંતેય યુધિષ્ઠિર ‘પ્રતીક્ષા કર’ એવો સંકેત આપતા મારી તરફ જોઈ રહ્યા હતા—એ જ કારણ બન્યું.
Word by Word
सभायाम्in the assembly
सभायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
विराटस्यof Virata
विराटस्य:
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Genitive, Singular
करोमिI do/make
करोमि:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
कदनम्slaughter/ruin
कदनम्:
Karma
TypeNoun
Rootकदन
FormNeuter, Accusative, Singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्रthere
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
मेof me / for me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
कारणम्cause/reason
कारणम्:
Karta
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Nominative, Singular
भातिshines/appears
भाति:
TypeVerb
Rootभा
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
कौन्तेयःthe son of Kunti (Yudhishthira)
कौन्तेयः:
Karta
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Nominative, Singular
यत्because/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
प्रतीक्षतेwaits/looks on expectantly
प्रतीक्षते:
TypeVerb
Rootप्रति-ईक्ष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
Speaker
भीमसेन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes