Shloka 37
Devanagari script
तब भीमसेन “बहुत अच्छा” कहकर उस स्थान-पर गये, जहाँ वे पुरुषसिंह तीनों भाई पृथ्वीपर पड़े थे। उन्हें उस अवस्थामें देखकर भीमसेनको बड़ा दुःख हुआ। इधर प्यास भी उन्हें बहुत कष्ट दे रही थी ।। अमन्यत महाबाहु: कर्म तद् यक्षरक्षसाम् स चिन्तयामास तदा योद्धव्यं ध्रुवमद्य वै
Translation
ત્યાં પહોંચીને મહાબાહુ ભીમે તે ત્રણ પુરુષસિંહ ભાઈઓને ધરતી પર પડેલા જોયા. તેમની એવી દશા જોઈ તે શોકાકુલ થયો અને તરસથી પણ વ્યાકુળ થયો. ત્યારે તે મહાબાહુએ આ યક્ષ-રાક્ષસોનું કૃત્ય માન્યું અને મનમાં વિચાર્યું—“આજે તો નિશ્ચિત યુદ્ધ કરવું પડશે.”
Word by Word
अमन्यतthought/considered
अमन्यत:
Karta
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, 3, singular
महाबाहुःthe mighty-armed (one)
महाबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाबाहु
Formmasculine, nominative, singular
कर्मdeed/act
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formneuter, nominative, singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative, singular
यक्षरक्षसाम्of the Yakshas and Rakshasas
यक्षरक्षसाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयक्षरक्षस
Formmasculine, genitive, plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
चिन्तयामासpondered/reflected
चिन्तयामास:
Karta
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formलिट् (periphrastic perfect), परस्मैपद, 3, singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
योद्धव्यम्must be fought
योद्धव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootयुध्
Formgerundive (तव्यत्), neuter, nominative, singular
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootध्रुव
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
वैindeed/emphatic particle
वै:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootवै
Speaker
यक्ष उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes