Shloka 13
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
तस्मिन्नेकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजड़मे । नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे
tasminn ekārṇave loke naṣṭe sthāvarajaḍame | naṣṭe devāsuragaṇe samutsannamahorage ||
વૈશમ્પાયન બોલ્યા— જ્યારે આ લોક એકાર্ণવ બની જાય અને સ્થાવર-જંગમ સર્વ નષ્ટ થઈ જાય; જ્યારે દેવ-અસુરોના સમૂહ વિનષ્ટ થાય અને મહાનાગો પણ સમૂળે નાશ પામે—તે મહાપ્રલયમાં ન સૂર્ય રહે, ન અગ્નિ, ન વાયુ, ન ચંદ્ર; ન અંતરિક્ષ, ન પૃથ્વી—કંઈ જ શેષ રહેતું નથી। ત્યારે સમસ્ત ચરાચર તે એક જળરાશિમાં ડૂબી અદૃશ્ય થઈ જાય છે। તે સમયે અમિતાત્મા બ્રહ્મા જ સ્થિત રહે છે, અને તેમની ભક્તિ-ઉપાસના જ શેષ રહે છે।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes impermanence: even gods, asuras, and primeval beings are swept away in cosmic dissolution. What remains meaningful is orientation toward the supreme principle (here framed as Brahmā/Īśvara) through devotion and contemplation, rather than reliance on worldly status or power.
Vaiśampāyana describes the scene of mahāpralaya: the cosmos collapses into a single ocean, and all categories of beings—immovable and moving, divine and demonic, even great serpents—are destroyed or disappear beneath the waters.