Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris

Udyoga-parva 94

न चास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासद: । धर्म एतानारुजति यथा नद्यनुकूलजान्‌,“जिस सभामें अधर्मसे विद्ध हुआ धर्म प्रवेश करता है और सभासद्गण उस अधर्मरूपी काँटेको काटकर निकाल नहीं देते हैं, वहाँ उस काँटेसे सभासद्‌ ही विद्ध होते हैं (अर्थात्‌ उन्हें ही अधर्मसे लिप्त होना पड़ता है)। जैसे नदी अपने तटपर उगे हुए वृक्षोंको गिराकर नष्ट कर देती है, उसी प्रकार वह अधर्मविद्ध धर्म ही उन सभासदोंका नाश कर डालता है”

na cāsya śalyaṃ kṛntanti viddhās tatra sabhāsadaḥ | dharma etān ārujati yathā nady-anukūlajān ||

વૈશંપાયન બોલ્યા—“તે સભામાં સભાસદો તે શલ્ય—અધર્મરૂપ કાંટો—જે સભાને વિદ્ધ કરી ચૂક્યો છે, તેને કાપીને કાઢતા નથી. ત્યારે ધર્મ જ તેમને ભેદે છે—જેમ નદીનો પ્રવાહ કાંઠે ઉગેલા વૃક્ષોને ઉખાડી નાશ કરે. એ જ રીતે, અધર્મ દૂર ન કરવામાં આવે તો, અધર્મથી ઘાયલ થઈ સભામાં પ્રવેશેલો ધર્મ, તેને સહન કરનારાઓના વિનાશનું કારણ બને છે।”

not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्यof this/its
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
शल्यंthorn; dart; splinter
शल्यं:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
Formneuter, accusative, singular
कृन्तन्तिthey cut out
कृन्तन्ति:
TypeVerb
Rootकृत् (कृन्त्)
Formpresent, third, plural, parasmaipada
विद्धाःpierced; wounded
विद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविद् (व्यध्) + त
Formmasculine, nominative, plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
सभासदःassembly-members; courtiers
सभासदः:
Karta
TypeNoun
Rootसभासद्
Formmasculine, nominative, plural
धर्मःdharma; righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
Formmasculine, nominative, singular
एतान्these (persons)
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formmasculine, accusative, plural
अरुजतिbreaks; crushes; destroys
अरुजति:
TypeVerb
Rootरुज्
Formpresent, third, singular, parasmaipada
यथाas; just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
नदीriver
नदी:
Karta
TypeNoun
Rootनदी
Formfeminine, nominative, singular
अनुकूलजान्born on the bank/slope (i.e., bank-grown)
अनुकूलजान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुकूलज
Formmasculine, accusative, plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
S
sabhā (assembly/council)
S
sabhāsadaḥ (assemblymen)
D
Dharma
Ś
śalya (thorn)
N
nadī (river)