Shloka 12

उद्योगपर्व — अध्याय ९३: कृष्णस्य धृतराष्ट्रोपदेशः

Kṛṣṇa’s Counsel to Dhṛtarāṣṭra in the Assembly

Devanagari script

ततो रथेन शुभ्रेण महता किड्किणीकिना । हयोत्तमयुजा शीघ्रमुपातिषछ्तत दारुक:,इसके बाद क्षुद्र घण्टिकाओंसे विभूषित और उत्तम घोड़ोंसे जुते हुए चमकीले विशाल रथके साथ दारुक शीघ्र ही भगवान्‌की सेवामें उपस्थित हुआ

Transliteration

tato rathena śubhreṇa mahatā kiṅkiṇīkinā | hayottamayujā śīghram upātiṣṭhata dārukaḥ ||

Translation

ત્યારે દારુક ઉત્તમ ઘોડાઓથી જોડાયેલો, તેજસ્વી અને વિશાળ—નાની કિંકિણીના ઝણકારથી શોભિત—રથ લઈને ઝડપથી ભગવાનની સેવામાં હાજર થયો।

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः
• Form: indeclinable (ablatival adverb)

• रथेन: by/with a chariot
• रथेन: Karana
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: masculine, instrumental, singular

• शुभ्रेण: bright, shining
• शुभ्रेण: Karana
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र
• Form: masculine, instrumental, singular

• महता: great, huge
• महता: Karana
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: masculine, instrumental, singular

• किङ्किणीकिणा: having small bells (jingling ornaments)
• किङ्किणीकिणा: Karana
• Type: Adjective
• Root: किङ्किणीक
• Form: masculine, instrumental, singular

• हयोत्तमयुजा: yoked with excellent horses
• हयोत्तमयुजा: Karana
• Type: Adjective
• Root: हयोत्तमयुज्
• Form: masculine, instrumental, singular

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र
• Form: indeclinable (adverb)

• उपातिष्ठत्: stood near; presented himself; attended
• Type: Verb
• Root: उप-स्था
• Form: imperfect (laṅ), parasmaipada, 3rd person, singular

• दारुकः: Dāruka (Krishna’s charioteer)
• दारुकः: Karta
• Type: Noun
• Root: दारुक
• Form: masculine, nominative, singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Dāruka
• ratha (chariot)
• haya (horses)
• kiṅkiṇī (tinkling bells)