Shloka 1
Udyoga Parva Adhyāya 92: Kṛṣṇasya sabhāpraveśaḥ
Krishna’s Entry into the Royal Assembly
अपन का छा | अत-४-क+ त्रिनवतितमो<्थ्याय: श्रीकृष्णका कौरव-पाण्डवोंमें संधिस्थापनके प्रयत्नका ओऔचित्य बताना (वैशग्पायन उवाच विदुरस्य वच: श्रुत्वा प्रश्चितं पुरुषोत्तम: । इदं होवाच वचन॑ भगवान् मधुसूदन: ।। ) वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! विदुरका यह प्रेम और विनयसे युक्त वचन सुनकर पुरुषोत्तम भगवान् मधुसूदनने यह बात कही। श्रीभगवानुवाच यथा ब्रूयान्महाप्राज्ञो यथा ब्रूयाद् विचक्षण: । यथा वाच्यस्त्वद्विधेन भवता मद्विध: सुह्ृत्,श्रीभगवान् बोले--विदुरजी! एक महान् बुद्धिमान् पुरुष जैसी बात कह सकता है, विद्वान् मनुष्य जैसी सलाह दे सकता है, आप-जैसे हितैषी पुरुषके लिये मेरे-जैसे सुहृदसे जैसी बात कहनी उचित है और आपके मुखसे जैसा धर्म और अर्थसे युक्त सत्य वचन निकलना चाहिये, आपने माता-पिताके समान स्नेहपूर्वक वैसी ही बात मुझसे कही है
vaiśampāyana uvāca | vidurasya vacaḥ śrutvā praśritaṁ puruṣottamaḥ | idaṁ hovāca vacanaṁ bhagavān madhusūdanaḥ ||
વૈશમ્પાયન બોલ્યા—જનમેજય! વિદુરના પ્રેમભર્યા અને વિનયયુક્ત વચન સાંભળી, શાંત અને ગ્રહણશીલ પુરુષોત્તમ ભગવાન મધુસૂદને આ રીતે કહ્યું. શ્રીભગવાન બોલ્યા—વિદુરજી! મહાપ્રાજ્ઞ અને વિચક્ષણ પુરુષ જેમ બોલે, અને તમારા જેવા હિતૈષી માટે મારા જેવા સુહૃદે જે કહેવું યોગ્ય—ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત તે સત્ય વચન તમે માતા-પિતાની સમાન સ્નેહથી મને કહ્યું છે।
(वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
Wise counsel should be received with humility, and speech between well-wishers should be truthful and aligned with dharma and practical welfare (artha). The verse highlights ethical communication: fitting words, spoken from goodwill, deserve respectful hearing.
In the Udyoga Parva’s lead-up to war, Vidura has spoken to Kṛṣṇa with affectionate, principled advice. Vaiśampāyana narrates that Kṛṣṇa, composed and receptive, begins his response—setting the stage for a dharma-grounded discussion about reconciliation and right action.