Shloka 12

कुन्ती-विलापः तथा गोविन्द-आश्वासनम्

Kuntī’s Lament and Govinda’s Consolation

Devanagari script

तिस््र: क॒क्ष्या व्यतिक्रम्प केशवो राजवेश्मन: । वैचित्रवीर्य राजानमभ्यगच्छदरिंदम:,उस राजभवनकी तीन ड्यौढ़ियोंको पार करके शत्रुसूदन केशव विचित्रवीर्यकुमार राजा धृतराष्ट्रके समीप गये

Transliteration

tisraḥ kakṣyā vyatikramya keśavo rājaveśmanaḥ | vaicitravīrya-rājānam abhyagacchad arindamaḥ ||

Translation

વૈશંપાયન બોલ્યા—રાજભવનની ત્રણ આંતરિક કક્ષાઓ (ડ્યોઢીઓ) પાર કરીને શત્રુસૂદન કેશવ વિચિત્રવીર્યના પુત્ર રાજા ધૃતરાષ્ટ્રની નજીક પહોંચ્યા.

Word by Word

• तिस्रः: three
• Type: Adjective
• Root: त्रि
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• कक्ष्याः: gateways/antechambers (thresholds)
• कक्ष्याः: Karma
• Type: Noun
• Root: कक्ष्या
• Form: Feminine, Accusative, Plural

• व्यतिक्रम्य: having crossed/passed beyond
• Type: Verb
• Root: वि + अति + क्रम्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite

• केशवः: Keshava (Krishna)
• केशवः: Karta
• Type: Noun
• Root: केशव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजवेश्मनः: of the royal palace
• Type: Noun
• Root: राजवेश्मन्
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• वैचित्रवीर्यराजानम्: the king, son/descendant of Vichitravirya (Dhritarashtra)
• वैचित्रवीर्यराजानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वैचित्रवीर्यराजन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अभ्यगच्छत्: went to/approached
• Type: Verb
• Root: अभि + गम्
• Form: Imperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada

• अरिंदमः: enemy-subduer
• Type: Adjective
• Root: अरिंदम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Keśava (Kṛṣṇa)
• Dhṛtarāṣṭra
• Vicitravīrya
• royal palace (rājaveśman)
• three palace enclosures/gateways (tisraḥ kakṣyāḥ)